Latin ve Doğu Hristiyan kiliseleri arasındaki ayrılığı simgeleyen geleneksel tarih hangisidir?
- A) 800
- B) 843
- C) 1215
- D) 1453
- E) 1054
Doğru cevap: E
Çözüm: 1054 Büyük Ayrılık için kullanılan simgesel tarihtir; Latin Katolik ve Doğu Ortodoks kiliseleri arasındaki kopuş, öncesi ve sonrası olan uzun bir süreçtir.
Birinci Haçlı Seferi’nin başlangıcı olarak yaygın kullanılan yıl hangisidir?
- A) 1096
- B) 1054
- C) 1071
- D) 1204
- E) 1295
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci Haçlı Seferi 1096 yılında başlayan askerî hareketlerle ilişkilendirilir; 1095 Clermont çağrısı hazırlık bağlamında anılır. 1204 Dördüncü Sefer’in İstanbul yönelişidir.
1204 yılında Konstantinopolis’in Haçlılar tarafından ele geçirilmesi hangi sefer sırasında yaşanmıştır?
- A) Birinci Haçlı Seferi
- B) Dördüncü Haçlı Seferi
- C) İkinci Haçlı Seferi
- D) Üçüncü Haçlı Seferi
- E) Beşinci Haçlı Seferi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1204 yağması Dördüncü Haçlı Seferi sırasında meydana geldi. Seferin Hristiyan Bizans başkentine yönelmesi siyasi ve ekonomik çıkar çatışmalarını gösterir.
1215 yılında İngiliz Kralı Yurtsuz John’un kabul etmek zorunda kaldığı belge hangisidir?
- A) Altın Ferman
- B) Verdun Antlaşması
- C) Magna Carta
- D) Worms Konkordatosu
- E) Nantes Fermanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Magna Carta, 1215 İngiltere’sinde kralın belirli keyfî uygulamalarına ve vergilendirme yetkisine sınırlamalar getiren bir belgedir; modern genel oy anayasası değildir.
1337–1453 yılları arasında süren ve İngiltere ile Fransa arasında gerçekleşen çatışmalar bütünü nasıl adlandırılır?
- A) Otuz Yıl Savaşları
- B) Güller Savaşı
- C) Pön Savaşları
- D) Yüzyıl Savaşları
- E) Yedi Yıl Savaşları
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüzyıl Savaşları, İngiltere ve Fransa hanedan iddialarıyla ilişkili 1337–1453 çatışmalar dizisidir; adından farklı olarak kesintisiz yüz yıl süren tek muharebe değildir.
14. yüzyıl ortalarında Avrupa nüfusunu ağır biçimde etkileyen büyük salgın hangi adla bilinir?
- A) İspanyol gribi
- B) Kolera pandemisi
- C) Çiçek aşısı kampanyası
- D) Sarıhumma
- E) Kara Veba
Doğru cevap: E
Çözüm: Kara Veba, 1347–1351 yıllarında Avrupa’da çok ağır can kayıplarıyla ilişkilidir. Demografik kırılmanın emek, tarım ve kent ekonomileri üzerinde etkileri oldu.
Haçlı Seferleri’nin dinî çağrının yanı sıra ekonomik ve siyasi amaçlar da taşıdığını gösteren olgu hangisidir?
- A) Seferlerin bütün katılımcılar için aynı bireysel niyetle yapılması
- B) Akdeniz’deki denizcilik kentlerinin hiçbir rol almaması
- C) Seferlere yalnız köylü kadınların katılması
- D) Bazı katılımcıların ticari ayrıcalıklar ve toprak kazanımları peşinde olması
- E) Avrupa’da bütün hanedan çıkarlarının sona ermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Haçlı Seferleri dinî gerekçelerle meşrulaştırıldı, fakat soyluluk, ticaret ve siyasi rekabet gibi farklı hedefler de vardı. Tek nedenli açıklama yetersizdir.
Dördüncü Haçlı Seferi’nin Konstantinopolis’e yönelmesi hangi yorumu güçlendirir?
- A) Bütün seferlerin yalnız Müslüman şehirleri hedef aldığını
- B) Bizans’ın bütün dönemler boyunca Latin yönetimine bağlı olduğunu
- C) Papalık ile Bizans’ın hiçbir görüş ayrılığı olmadığını
- D) 1204’ün Birinci Haçlı Seferi olduğunu
- E) Haçlı hareketinde dinî hedeflerle ticari-siyasi çıkarların çatışabildiğini
Doğru cevap: E
Çözüm: 1204’te Hristiyan Bizans başkentinin yağmalanması, dinsel ideal ile askerî, siyasi ve ekonomik hedeflerin her zaman örtüşmediğini gösterir.
1054 Büyük Ayrılık ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?
- A) Katolik–Ortodoks ayrışmasını simgeleyen fakat uzun bir sürecin parçası olan tarihtir
- B) Hristiyanlığın ilk kez ortaya çıktığı yıldır
- C) Avrupa’daki bütün mezhep farklılıklarını bitirmiştir
- D) Reformasyonun XVI. yüzyıldaki başlangıcıdır
- E) İngiltere’de parlamentonun kuruluş belgesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1054 karşılıklı dışlama olaylarıyla simgeleşmiş olsa da Doğu-Batı kilise ayrışması siyasal, kültürel ve teolojik boyutları olan uzun bir süreçtir.
1295 Model Parlamento toplantısı İngiltere tarihindeki hangi gelişmeyle ilişkilendirilir?
- A) Kralın tüm yetkilerinin aynı anda kaldırılmasıyla
- B) Yerel temsilcilerin de çağrıldığı parlamenter katılım biçimlerinin gelişmesiyle
- C) Bütün kadınların genel oy kullanmasıyla
- D) Feodal toprakların zorla kamulaştırılmasıyla
- E) Haçlı birliklerinin İstanbul’dan çekilmesiyle
Doğru cevap: B
Çözüm: I. Edward dönemindeki 1295 toplantısı, soylular ve din adamları yanında kontluk ve kasaba temsilcilerinin çağrılmasına örnek oluşturdu. Modern demokrasiyle eşit değildir.
Yüzyıl Savaşları’nın Avrupa devletleşmesi açısından önemini en iyi açıklayan ifade hangisidir?
- A) Feodal soyluların bütün kıtada aynı anda yok olması
- B) Papalığın tek doğrudan hükümdar ilan edilmesi
- C) İngiliz ve Fransız krallıklarının vergi, ordu ve hanedan meşruiyeti sorunlarını dönüştürmesi
- D) İki krallığın tek ortak devlet olarak birleşmesi
- E) Savaşın sadece bir gün sürüp idareyi etkilememesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Uzun savaşlar hükümdarların gelir toplama ve askerî örgütlenme ihtiyaçlarını artırdı. Dönüşüm yavaş ve ülkelere göre farklı seyretmiştir.
1347–1351 veba salgınının bazı bölgelerde köylü pazarlık gücünü artırmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Tüm ürün fiyatlarının yüzyıllarca sabitlenmesi
- B) Yeni kıtadan kitlesel köle ithalatının başlaması
- C) Bütün toprağın aynı gün terk edilmesi
- D) Nüfus azalınca emek arzının daralması
- E) Ücretli çalışmanın hukuken evrensel biçimde yasaklanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Büyük ölüm oranları pek çok bölgede iş gücü kıtlığına yol açtı; ücret, köylü yükümlülükleri ve toprak ilişkileri üzerinde değişen etkiler doğurdu.
Gotik mimariyi Romanesk üsluptan ayırt etmede hangi özellik daha güçlü bir ipucudur?
- A) Yalnız düz toprak dam yapılması
- B) Hiç pencere açılmayan küçük kuleler
- C) Tüm yapıların ahşap çadır olması
- D) Kemer ve tonozun tamamen terk edilmesi
- E) Sivri kemer, kaburgalı tonoz ve uçan payanda kullanımı
Doğru cevap: E
Çözüm: Gotik katedrallerde sivri kemer, kaburgalı tonoz ve uçan payanda, daha yüksek ve aydınlık mekânların kurulmasına yardımcı oldu. Romanesk daha ağır kütleleriyle bilinir.
1295 İngiltere Model Parlamentosu’ndan hareketle "bütün yetişkinlerin eşit oy kullandığı modern parlamento" sonucu çıkarılmamasının nedeni hangisidir?
- A) Parlamentoda hiç kontluk temsilcisi çağrılmaması
- B) Bütün Avrupa’da kadınlara genel oy verilmesi
- C) 1295’te monarşinin kesin kaldırılması
- D) Temsilin soylu, ruhban ve belirli yerel topluluklarla sınırlı tarihsel bir yapıya dayanması
- E) Kral ile yerel temsilciler arasında hiçbir ilişki olmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: 1295 toplantısı temsilin genişlemesi açısından önemli olsa da sınırlı statü ve topluluk temsiline dayanır. Modern evrensel oy ile kurumsal kökeni karıştırmamak gerekir.
1356 Altın Fermanı’nın Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu bakımından düzenlediği temel konu hangisidir?
- A) Fransa kralının İngiltere’ye bağlanması
- B) İlk Haçlı Seferi için gönüllü sayısının tespiti
- C) Bizans’ın Latin İmparatorluğu’na devredilmesi
- D) Magna Carta’nın bütün Avrupa’ya yayılması
- E) İmparator seçiminde prens-seçicilerin konum ve usullerinin belirlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: 1356 Altın Fermanı, prens-seçicilerin ve imparatorluk seçim düzeninin kurallarını belirledi. Magna Carta ise 1215 İngiltere kralı ve baron ilişkileriyle bağlantılıdır.
1309–1377 arasında Papalık makamının Avignon’da bulunmasıyla ilgili en doğru yorum hangisidir?
- A) Papalığın siyasi baskılar ve Avrupa güç ilişkileri içinde merkez değiştirdiğini
- B) 1054 Doğu-Batı Kilisesi ayrılığının doğrudan kaldırıldığını
- C) Papalığın bütün Orta Çağ boyunca yalnız Konstantinopolis’te olduğunu
- D) Fransa ile İngiltere savaşının bu tarihte bittiğini
- E) Kilise’nin toprak ve siyasetle hiçbir ilişkisi kalmadığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Avignon Papalığı döneminde papalık merkezi uzun süre Roma dışında kaldı. Bu olay Papalığın siyasetten ayrı ve sürekli tek merkezli bir otorite gibi görülmemesi gerektiğini gösterir.
1378–1417 Batı Kilise Bölünmesi (Batı Şizması) ile 1054 Büyük Ayrılık arasındaki farkı doğru veren ifade hangisidir?
- A) İkisi aynı yıl ve aynı nedenle ortaya çıkmıştır
- B) 1378–1417 rakip papalık iddiaları; 1054 Katolik–Ortodoks ayrışmasını simgeler
- C) 1378–1417 yalnız tarımsal bir salgındır
- D) 1054 yalnız İngiliz parlamentosundaki bölünmedir
- E) Her iki olay da 1215 Magna Carta’nın başka adıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Batı Şizması Latin Hristiyanlığı içinde rakip papalık iddialarıyla ilgilidir; 1054 Büyük Ayrılık Doğu-Batı kilise kopuşunu simgeler. Ad benzerliği tarihsel özdeşlik değildir.
1415 Agincourt Muharebesi’nin Yüzyıl Savaşları açısından belirgin özelliği hangisidir?
- A) Selahaddin’in Kudüs’ü ele geçirmesi
- B) Şarlman’ın imparator ilan edilmesi
- C) V. Henry yönetimindeki İngiliz kuvvetlerinin Fransızlara karşı önemli zafer kazanması
- D) IV. Haçlı Seferi’nin başlaması
- E) Kral John’un Magna Carta’yı kabul etmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 1415 Agincourt zaferi İngiliz kralı V. Henry’nin Fransa’daki askerî başarısıdır. Bu sonuç savaşın genel seyrini etkilemiş olsa da 1453’e uzanan çatışmaları tek başına bitirmemiştir.
Jeanne d’Arc’ın 1429’da Orléans çevresindeki gelişmelerle ilişkilendirilmesinin temel nedeni hangisidir?
- A) İngiliz model parlamentosunu kurması
- B) Worms Konkordatosu’nu imzalaması
- C) Papalığı Avignon’a taşıması
- D) Fransız direnişinin moral ve askerî toparlanmasında simgesel rol üstlenmesi
- E) Karolenj İmparatorluğu’nu üçe bölmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Jeanne d’Arc, 1429 Orléans kuşatmasının kaldırılmasıyla ve VII. Charles’ın meşruiyet süreciyle ilişkilidir. Onu savaşın tüm muharebelerinin tek komutanı saymak doğru değildir.
1453 yılı hem Yüzyıl Savaşları’nın sona erişi hem Konstantinopolis’in Osmanlılar tarafından fethi için anıldığında hangi tarihsel yöntem korunmalıdır?
- A) İki olayın aynı savaşın iki cephesi olduğunu varsaymak
- B) İki olayın tek hükümdarın aynı şehirde yaptığı tören olduğunu söylemek
- C) Her ikisinin de Birinci Haçlı Seferi içinde yaşandığını savunmak
- D) 1453’ün bütün ülkelerde bir günde aynı düzeni başlattığını kabul etmek
- E) Aynı yıla rastlayan farklı siyasi süreçleri neden ve coğrafya bakımından ayrı değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: 1453 İngiliz–Fransız çatışmalarının son evresiyle İstanbul’un fethinin tarihidir; aynı zaman dilimi olayların doğrudan aynı nedenden doğduğunu kanıtlamaz.