Geleneksel Batı Avrupa tarih dönemlendirmesinde Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılışı için kullanılan tarih hangisidir?
- A) 476
- B) 375
- C) 800
- D) 1054
- E) 1453
Doğru cevap: A
Çözüm: 476, Batı Roma İmparatorluğu’nun sona ermesiyle ilişkilendirilen geleneksel tarihtir. Dönemler tek günde başlamaz; 375 Kavimler Göçü, 1453 ise başka bir dönemlendirme işaretidir.
Orta Çağ Batı Avrupa’sında yerel toprak sahiplerinin siyasi ve askerî güç kazandığı düzen hangisidir?
- A) Merkezî bürokratik monarşi
- B) Feodalite
- C) Doğrudan demokrasi
- D) Sanayi kapitalizmi
- E) Kolonyal cumhuriyet
Doğru cevap: B
Çözüm: Feodalite, merkezî iktidarın sınırlı kaldığı koşullarda yerel bağlılık, toprak ve koruma ilişkilerinin öne çıktığı siyasi-toplumsal örgütlenmedir.
Feodal toplumda geniş topraklar üzerinde hak sahibi olan soylu veya yerel bey için hangi terim kullanılır?
- A) Serf
- B) Metoikos
- C) Senyör
- D) Satrap
- E) Konsül
Doğru cevap: C
Çözüm: Senyör, bağlılık ve koruma ilişkilerinde üst konumda bulunan toprak sahibi bey için kullanılır. Serf, toprağa ve yükümlülüklere bağlı köylü kesimini ifade eder.
Bir senyöre sadakat ve belirli hizmetler sunmayı üstlenen bağlı soyluya ne denir?
- A) Rahip
- B) Serf
- C) Burjuva
- D) Vassal
- E) Konsül
Doğru cevap: D
Çözüm: Vassal, feodal bağlılık sözleşmesinde üst konumdaki senyöre sadakat ve çoğu kez askerî hizmet yükümlülüğü olan kişidir. Serfle aynı hukuki konumu taşımaz.
Orta Çağ Avrupa’sında toprağa bağlı ve çeşitli angaryalarla yükümlü köylüler hangi kavramla adlandırılır?
- A) Patrici
- B) Şövalye
- C) Arhon
- D) Piskopos
- E) Serf
Doğru cevap: E
Çözüm: Serfler genellikle bir malikâneye ve toprak düzenine bağlı köylülerdi; statüleri tam anlamıyla modern özgür işçi konumuna denk değildir.
Orta Çağ Batı Avrupa’sındaki malikâne temelli yerel ekonomik örgütlenme hangi adla bilinir?
- A) Manoryalizm
- B) Merkantilizm
- C) Kolbertizm
- D) Fordizm
- E) Liberalizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Manoryalizm veya malikâne sistemi, tarımsal üretimin ve köylü yükümlülüklerinin yerel malikâne çevresinde örgütlenmesine dayanan ekonomik-toplumsal yapıdır.
Feodal savaş düzeninde soylularla bağlantılı zırhlı atlı savaşçılara ne denir?
- A) Lejyoner
- B) Şövalye
- C) Yeniçeri
- D) Sipahi ocağı
- E) Peltast
Doğru cevap: B
Çözüm: Şövalyeler Orta Çağ Batı Avrupa’sında askerî ve soyluluk kültürüyle ilişkilendirilen atlı savaşçılardır. Bu kavramı Osmanlı tımar sipahisiyle özdeşleştirmek doğru değildir.
Batı Hristiyanlığında Roma Katolik Kilisesi’nin başındaki dinî makam hangisidir?
- A) Patrikhane Meclisi
- B) Satraplık
- C) Papalık
- D) Konsüllük
- E) Senato
Doğru cevap: C
Çözüm: Papalık, Roma Katolik Kilisesi’nin en üst yönetim makamıdır. Doğu Hristiyanlığında patriklik yapıları farklı bir tarihsel kurumsallaşma izler.
Orta Çağ Batı Avrupa’sında Papa’nın merkezinin bulunduğu şehir hangisidir?
- A) Kudüs
- B) Konstantinopolis
- C) Aachen
- D) Roma
- E) Londra
Doğru cevap: D
Çözüm: Roma, Latin Hristiyan dünyasında Papalığın tarihsel merkeziydi. Avignon dönemi gibi istisnai yer değiştirmeler olsa da temel eşleştirme Roma–Papalık biçimindedir.
Katolik Kilisesi’nde bir kişinin dinî topluluktan dışlanması anlamındaki yaptırım hangisidir?
- A) Enterdi
- B) Endüljans
- C) Vaftiz
- D) Konsil
- E) Aforoz
Doğru cevap: E
Çözüm: Aforoz, kişi düzeyinde kilise cemaatinden dışlama yaptırımıdır. Enterdi ise bir bölge veya toplulukta belirli dinî törenlerin sınırlandırılmasıyla ilişkilidir.
Orta Çağ’da bir bölgedeki belirli dinî ayinlerin durdurulması veya kısıtlanması hangi yaptırımla ilişkilidir?
- A) Enterdi
- B) Aforoz
- C) Senato kararı
- D) Vassallık yemini
- E) Vergi muafiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Enterdi, belirli bir yer veya toplulukta dinî ayin ve hizmetlerin kısıtlanmasını ifade eder. Aforoz esas olarak bireyin cemaatten dışlanmasına yöneliktir.
Orta Çağ üniversiteleriyle ilişkilendirilen, inanç ile aklı uzlaştırmaya çalışan düşünce geleneği hangisidir?
- A) Pozitivizm
- B) Skolastik düşünce
- C) Varoluşçuluk
- D) Fütürizm
- E) Nihilizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Skolastik düşünce, özellikle Orta Çağ Avrupa üniversitelerinde otorite, mantık, tartışma ve teolojik meseleler etrafında gelişti; yalnızca düşünmeyi reddeden bir yaklaşım değildir.
800 yılında Papa III. Leo tarafından imparator olarak taç giydirilen Frank hükümdarı kimdir?
- A) I. Otto
- B) Yurtsuz John
- C) Şarlman (Charlemagne)
- D) IV. Heinrich
- E) I. William
Doğru cevap: C
Çözüm: Şarlman 800 yılında Roma’da III. Leo tarafından imparator olarak taçlandırıldı. Bu olay, Batı’da imparatorluk fikrinin yeniden canlandırılmasıyla ilişkilidir.
843 yılında Karolenj İmparatorluğu’nun bölünmesini düzenleyen antlaşma hangisidir?
- A) Worms Konkordatosu
- B) Magna Carta
- C) Westphalia Antlaşması
- D) Verdun Antlaşması
- E) Tordesillas Antlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: 843 Verdun Antlaşması, Şarlman soyundan gelen yöneticiler arasındaki paylaşımı düzenledi. 1122 Worms dinî atamalarla, 1215 Magna Carta İngiliz kraliyet yetkileriyle ilişkilidir.
Latin ve Doğu Hristiyan kiliseleri arasındaki ayrılığı simgeleyen geleneksel tarih hangisidir?
- A) 800
- B) 843
- C) 1215
- D) 1453
- E) 1054
Doğru cevap: E
Çözüm: 1054 Büyük Ayrılık için kullanılan simgesel tarihtir; Latin Katolik ve Doğu Ortodoks kiliseleri arasındaki kopuş, öncesi ve sonrası olan uzun bir süreçtir.
Birinci Haçlı Seferi’nin başlangıcı olarak yaygın kullanılan yıl hangisidir?
- A) 1096
- B) 1054
- C) 1071
- D) 1204
- E) 1295
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci Haçlı Seferi 1096 yılında başlayan askerî hareketlerle ilişkilendirilir; 1095 Clermont çağrısı hazırlık bağlamında anılır. 1204 Dördüncü Sefer’in İstanbul yönelişidir.
1204 yılında Konstantinopolis’in Haçlılar tarafından ele geçirilmesi hangi sefer sırasında yaşanmıştır?
- A) Birinci Haçlı Seferi
- B) Dördüncü Haçlı Seferi
- C) İkinci Haçlı Seferi
- D) Üçüncü Haçlı Seferi
- E) Beşinci Haçlı Seferi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1204 yağması Dördüncü Haçlı Seferi sırasında meydana geldi. Seferin Hristiyan Bizans başkentine yönelmesi siyasi ve ekonomik çıkar çatışmalarını gösterir.
1215 yılında İngiliz Kralı Yurtsuz John’un kabul etmek zorunda kaldığı belge hangisidir?
- A) Altın Ferman
- B) Verdun Antlaşması
- C) Magna Carta
- D) Worms Konkordatosu
- E) Nantes Fermanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Magna Carta, 1215 İngiltere’sinde kralın belirli keyfî uygulamalarına ve vergilendirme yetkisine sınırlamalar getiren bir belgedir; modern genel oy anayasası değildir.
1337–1453 yılları arasında süren ve İngiltere ile Fransa arasında gerçekleşen çatışmalar bütünü nasıl adlandırılır?
- A) Otuz Yıl Savaşları
- B) Güller Savaşı
- C) Pön Savaşları
- D) Yüzyıl Savaşları
- E) Yedi Yıl Savaşları
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüzyıl Savaşları, İngiltere ve Fransa hanedan iddialarıyla ilişkili 1337–1453 çatışmalar dizisidir; adından farklı olarak kesintisiz yüz yıl süren tek muharebe değildir.
14. yüzyıl ortalarında Avrupa nüfusunu ağır biçimde etkileyen büyük salgın hangi adla bilinir?
- A) İspanyol gribi
- B) Kolera pandemisi
- C) Çiçek aşısı kampanyası
- D) Sarıhumma
- E) Kara Veba
Doğru cevap: E
Çözüm: Kara Veba, 1347–1351 yıllarında Avrupa’da çok ağır can kayıplarıyla ilişkilidir. Demografik kırılmanın emek, tarım ve kent ekonomileri üzerinde etkileri oldu.