1808 yılında II. Mahmud döneminde âyanlarla merkezî yönetim arasındaki uzlaşmayı konu alan belge hangisidir?
- A) Sened-i İttifak
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Islahat Fermanı
- D) Kânûn-ı Esâsî
- E) Hatt-ı Hümâyun
Doğru cevap: A
Çözüm: Sened-i İttifak 1808’de Alemdar Mustafa Paşa’nın girişimleriyle hazırlanmış, merkezî otorite ile taşradaki âyan arasındaki ilişkileri düzenlemeyi hedeflemiştir.
1826 yılında Osmanlı ordusundaki Yeniçeri Ocağının kaldırılması hangi adla anılır?
- A) 31 Mart Vak‘ası
- B) Vak‘a-i Hayriyye
- C) Edirne Vak‘ası
- D) Patrona Halil İsyanı
- E) Bâbıâli Baskını
Doğru cevap: B
Çözüm: II. Mahmud, 1826’da Yeniçeri Ocağını ortadan kaldırmıştır. Bu olaya Vak‘a-i Hayriyye adı verilmesi reform tarihindeki resmî yorumla ilgilidir.
Yeniçeri Ocağının 1826’da kaldırılmasından sonra kurulan yeni merkezî ordu hangisidir?
- A) Nizâm-ı Cedîd
- B) Sekbân-ı Cedîd
- C) Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye
- D) Hamidiye Alayları
- E) Redif Teşkilatı
Doğru cevap: C
Çözüm: Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağının kaldırılmasını izleyerek kurulan merkezî ordudur; Nizâm-ı Cedîd III. Selim’e aittir.
1831’de yayımlanmaya başlayan Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi hangisidir?
- A) Tercümân-ı Ahvâl
- B) Tasvîr-i Efkâr
- C) Cerîde-i Havâdis
- D) Takvîm-i Vekāyi‘
- E) Hürriyet
Doğru cevap: D
Çözüm: Takvîm-i Vekāyi‘ II. Mahmud döneminde 1831’de yayımlanmaya başladı ve merkezî yönetimin haber ve düzenlemelerini duyuran resmî bir yayın organı oldu.
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nın sonunda imzalanan antlaşma hangisidir?
- A) Paris Antlaşması
- B) Berlin Antlaşması
- C) Balta Limanı Antlaşması
- D) Uşi Antlaşması
- E) Edirne Antlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1829 Edirne Antlaşması Rusya ile yapılan barıştır; 1856 Paris Antlaşması ise daha sonraki Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmıştır.
1833’te Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan savunma ittifakı antlaşması hangisidir?
- A) Hünkâr İskelesi Antlaşması
- B) Balta Limanı Ticaret Antlaşması
- C) Ayastefanos Antlaşması
- D) Berlin Antlaşması
- E) Mondros Mütarekesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Hünkâr İskelesi Antlaşması, 1833 Mısır krizi ortamında Osmanlı-Rus yakınlaşmasının diplomatik belgesidir; 1838 Balta Limanı İngiltere ile ticaridir.
1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması Osmanlı Devleti ile hangi ülke arasında imzalanmıştır?
- A) Rusya
- B) İngiltere
- C) İtalya
- D) Yunanistan
- E) Avusturya
Doğru cevap: B
Çözüm: 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması İngiltere ile yapılmış, Osmanlı dış ticaret düzenine ilişkin önemli imtiyaz ve yükümlülükler içermiştir.
1839’da ilan edilen ve Gülhane Hatt-ı Hümâyunu olarak da bilinen belge hangisidir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Sened-i İttifak
- C) Tanzimat Fermanı
- D) Kânûn-ı Esâsî
- E) Muharrem Kararnâmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 3 Kasım 1839’da ilan edilen Tanzimat Fermanı, can ve mal güvenliği, hukuk ve vergilendirme gibi alanlarda yeni düzenleme vaatleriyle öne çıkar.
1839 Tanzimat Fermanı’nı Gülhane’de kamuoyuna okuyan devlet adamı kimdir?
- A) Midhat Paşa
- B) Alemdar Mustafa Paşa
- C) Talat Paşa
- D) Mustafa Reşid Paşa
- E) Sait Halim Paşa
Doğru cevap: D
Çözüm: Mustafa Reşid Paşa, Sultan Abdülmecid’in saltanatının başındaki Tanzimat Fermanı’nın hazırlanması ve Gülhane’de ilan edilmesinde belirleyici rol oynamıştır.
1853-1856 yılları arasında Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaki çatışmanın genel adı nedir?
- A) Trablusgarp Savaşı
- B) Birinci Balkan Savaşı
- C) Doksanüç Harbi
- D) Çanakkale Savaşı
- E) Kırım Savaşı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1853-1856 Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’ne İngiltere ve Fransa gibi müttefikler destek olmuş, savaş 1856 Paris Antlaşması’yla sona ermiştir.
Osmanlı Devleti’nin ilk dış borçlanmasını yaptığı yıl hangisidir?
- A) 1854
- B) 1808
- C) 1831
- D) 1876
- E) 1908
Doğru cevap: A
Çözüm: Osmanlı Devleti Kırım Savaşı’nın ağır mali gereksinimleri sırasında 1854’te ilk dış borcunu aldı; 1881 Düyûn-ı Umûmiyye çok daha sonraki bir aşamadır.
1856’da özellikle gayrimüslim Osmanlı tebaasının haklarıyla ilgili düzenlemeleri ayrıntılandıran belge hangisidir?
- A) Tanzimat Fermanı
- B) Islahat Fermanı
- C) Sened-i İttifak
- D) Kânûn-ı Esâsî
- E) Muharrem Kararnâmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1856 Islahat Fermanı, Tanzimat çerçevesindeki eşitlik ve hak vaatlerini özellikle gayrimüslim tebaa bakımından genişleten bir hatt-ı hümâyundur.
Kırım Savaşı’nı 1856 yılında sona erdiren uluslararası antlaşma hangisidir?
- A) Ayastefanos Antlaşması
- B) Berlin Antlaşması
- C) Paris Antlaşması
- D) Hünkâr İskelesi Antlaşması
- E) Uşi Antlaşması
Doğru cevap: C
Çözüm: 1856 Paris Antlaşması, Kırım Savaşı sonrası Avrupa diplomasisinde Osmanlı Devleti’nin statüsünü ve Karadeniz düzenini etkileyen çok taraflı belgedir.
1864 yılında Osmanlı taşra yönetimini yeniden düzenleyen temel mevzuat hangisidir?
- A) Kânûn-ı Esâsî
- B) Muharrem Kararnâmesi
- C) Tanzimat Fermanı
- D) Vilâyet Nizamnâmesi
- E) Sened-i İttifak
Doğru cevap: D
Çözüm: 1864 Vilâyet Nizamnâmesi taşra idaresinde vilayet temelli yapılanmanın önemli bir adımıdır; bu düzenleme bir anayasa değildir.
1876’da ilan edilen Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası hangisidir?
- A) Sened-i İttifak
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Islahat Fermanı
- D) Teşkîlât-ı Esâsiye Kanunu
- E) Kânûn-ı Esâsî
Doğru cevap: E
Çözüm: 1876 Kânûn-ı Esâsî, Osmanlı anayasal saltanatının temel metnidir. 1921 Teşkîlât-ı Esâsiye Kanunu farklı siyasi bağlama aittir.
1876’da I. Meşrutiyet’in ilan edildiği sırada Osmanlı padişahı kimdir?
- A) II. Abdülhamid
- B) II. Mahmud
- C) Sultan Abdülmecid
- D) Sultan Abdülaziz
- E) V. Mehmed Reşad
Doğru cevap: A
Çözüm: Kânûn-ı Esâsî 23 Aralık 1876’da II. Abdülhamid döneminde ilan edilmiştir; bu olay anayasal yönetim ve meclisli saltanatın başlangıcıdır.
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı tarih literatüründe hangi adla da bilinir?
- A) Kırım Savaşı
- B) Doksanüç Harbi
- C) Trablusgarp Savaşı
- D) Çanakkale Savaşı
- E) Birinci Balkan Savaşı
Doğru cevap: B
Çözüm: 1877-1878 savaşı Rûmî takvimde 1293 yılına denk gelen başlangıcı nedeniyle Doksanüç Harbi adıyla anılır; savaş ağır Osmanlı kayıpları doğurdu.
1881’de dış borçların idaresiyle ilgili oluşturulan kuruluş hangisidir?
- A) Meclis-i Mebûsan
- B) Şûrâ-yı Devlet
- C) Düyûn-ı Umûmiyye
- D) Dârülfünun
- E) Encümen-i Dâniş
Doğru cevap: C
Çözüm: Düyûn-ı Umûmiyye 1881 Muharrem Kararnâmesi bağlamında Osmanlı dış borçlarının belirli gelirlerle tahsilini yönetmek için kurulmuştur.
1908’de yeniden ilan edilen Osmanlı anayasal yönetim dönemi hangisidir?
- A) I. Meşrutiyet
- B) Tanzimat
- C) Lâle Devri
- D) II. Meşrutiyet
- E) Fetret Devri
Doğru cevap: D
Çözüm: II. Meşrutiyet 1908’de Kânûn-ı Esâsî ve meclis düzeninin yeniden işler hâle getirilmesiyle başladı; yeni bir ilk anayasa yazılması anlamına gelmez.
30 Ekim 1918’de Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan çekilmesinde belirleyici ateşkes hangisidir?
- A) Mudanya Mütarekesi
- B) Lozan Antlaşması
- C) Sevr Antlaşması
- D) Ankara Antlaşması
- E) Mondros Mütarekesi
Doğru cevap: E
Çözüm: 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi Osmanlı Devleti için I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren ateşkestir; kesin barış antlaşması olarak değerlendirilmez.