Osmanlı Beyliği’nin kuruluşuyla özdeşleşen tarihî şahsiyet kimdir?
- A) Osman Bey
- B) Orhan Bey
- C) I. Murad
- D) I. Bayezid
- E) Çelebi Mehmed
Doğru cevap: A
Çözüm: Osman Bey, Bizans sınırındaki uç bölgesinde güç kazanan hanedanın kurucusu kabul edilir. Kuruluşu tek bir güne bağlayan tarihler tarih yazımında tartışmalıdır.
1326’da Osmanlı yönetimine katılarak ilk önemli siyasi merkezlerden biri olan şehir hangisidir?
- A) Edirne
- B) Bursa
- C) İstanbul
- D) Konya
- E) Amasya
Doğru cevap: B
Çözüm: Bursa’nın 1326’da fethedilmesi Orhan Bey dönemine rastlar. Şehir, Osmanlıların yönetim ve ticaret merkezlerinden biri hâline gelmiştir.
İznik’in 1331’de Osmanlılara geçmesi hangi hükümdarın dönemindedir?
- A) Osman Bey
- B) I. Mehmed
- C) Orhan Bey
- D) II. Murad
- E) II. Bayezid
Doğru cevap: C
Çözüm: İznik 1331 yılında Orhan Bey zamanında alınmıştır. Burada bir medresenin kurulması da erken Osmanlı ilim ve eğitim hayatındaki gelişmelerle ilişkilidir.
Karesioğulları topraklarının Osmanlı idaresine katılması esas olarak hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?
- A) Fatih Sultan Mehmed
- B) Yavuz Sultan Selim
- C) Kanûnî Sultan Süleyman
- D) Orhan Bey
- E) II. Selim
Doğru cevap: D
Çözüm: Karesi bölgesinin XIV. yüzyıl ortalarında Osmanlılara katılması, Orhan Bey devrinde Batı Anadolu ve Çanakkale Boğazı çevresindeki imkânları genişletmiştir.
Osmanlıların Rumeli’de yerleşmeye başlamasıyla anılan Orhan Bey’in oğlu kimdir?
- A) Şehzade Cem
- B) Mustafa Çelebi
- C) Şehzade Bayezid
- D) Şehzade Korkut
- E) Süleyman Paşa
Doğru cevap: E
Çözüm: Orhan Bey’in oğlu Süleyman Paşa, XIV. yüzyıl ortasında Rumeli’deki ilk kalıcı Osmanlı yerleşim ve fetihleriyle özdeşleşmiştir.
1389 Birinci Kosova Muharebesi’nde hayatını kaybeden Osmanlı hükümdarı kimdir?
- A) I. Murad
- B) I. Bayezid
- C) II. Murad
- D) Çelebi Mehmed
- E) II. Mehmed
Doğru cevap: A
Çözüm: I. Murad, 1389 Birinci Kosova Savaşı sırasında öldürülmüştür. II. Murad ise 1448 İkinci Kosova Savaşı’nın hükümdarıdır.
1396 Niğbolu Zaferi hangi Osmanlı hükümdarı döneminde kazanılmıştır?
- A) Orhan Bey
- B) Yıldırım Bayezid
- C) I. Murad
- D) II. Murad
- E) II. Bayezid
Doğru cevap: B
Çözüm: Niğbolu Savaşı 1396’da Yıldırım Bayezid yönetimindeki Osmanlı kuvvetlerinin Haçlı ordusunu yenmesiyle sonuçlanmıştır.
1302 Koyunhisar/Bafeus çatışması Osmanlı tarihinin hangi safhasıyla ilişkilidir?
- A) Osman Bey’in Bizans sınırında askerî güç kazanmasıyla
- B) Fetret Devri’nde Çelebi Mehmed’in tahtı birleştirmesiyle
- C) Fatih’in Akkoyunluları Otlukbeli’nde yenmesiyle
- D) Yavuz’un Safevîlerle Çaldıran’da karşılaşmasıyla
- E) Kanûnî’nin Mısır’da Memlükleri yenmesiyle
Doğru cevap: A
Çözüm: 1302 Bafeus olarak da anılan Koyunhisar çatışması, Osman Bey’in Bizans sınırındaki güçlenmesini gösteren erken dönem olaylarındandır.
Bursa’nın 1326’da alınmasının ardından Orhan Bey’in İznik ve İzmit yönünde ilerlemesi neyi gösterir?
- A) Osmanlı ordusunun Doğu Anadolu’dan tamamen çekilmesini
- B) Kuzeybatı Anadolu’da Bizans şehirlerine yönelik hâkimiyetin genişlemesini
- C) Safevîlerle diplomatik ilişkilerin başlayıp bitmesini
- D) Osmanlıların Rumeli’deki tüm şehirleri aynı anda almasını
- E) İstanbul’un 1326’da Osmanlı başkenti olmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Bursa, İznik ve İzmit fetihleri Orhan Bey döneminde Marmara’nın güney ve doğu kesimlerinde Osmanlı siyasi etkisinin kademeli yayılışına işaret eder.
Karesi bölgesinin Osmanlı yönetimine katılması Rumeli siyasetini hangi yönden desteklemiştir?
- A) Osmanlı donanmasını yalnız Hint Okyanusu’na yöneltmiştir
- B) Bütün Balkan devletlerinin aynı gün ilhakına yol açmıştır
- C) Boğazlara yakın kıyı ve askerî-denizcilik birikimini güçlendirmiştir
- D) Mısır’ın fethinden önce Memlük hâkimiyetini sona erdirmiştir
- E) İstanbul’u Bizans’tan savaşsız teslim almıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Karesi toprakları ve bu bölgedeki insan gücü ile kıyı olanakları, Osmanlıların Çanakkale Boğazı üzerinden Rumeli’ye yönelişini destekledi.
Çimpe ve Gelibolu çevresindeki gelişmeler hangi geniş siyasi dönüşümün başlangıcına işaret eder?
- A) Mısır eyaletinin kurulmasına
- B) Bağdat’ın Osmanlı başkenti yapılmasına
- C) Kırım’ın Rusya’ya bağlanmasına
- D) Osmanlıların Anadolu dışında Rumeli’de kalıcı dayanaklar edinmesine
- E) Safevî Devleti’nin kurulmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: XIV. yüzyıl ortasında Çimpe ve Gelibolu çevresindeki Osmanlı varlığı, Balkanlara uzanan kalıcı askerî ve yerleşim siyasetini desteklemiştir.
Birinci Kosova ve İkinci Kosova savaşlarını doğru ayıran seçenek hangisidir?
- A) 1389 II. Mehmed; 1448 I. Selim
- B) 1389 II. Murad; 1448 I. Murad
- C) 1389 I. Bayezid; 1448 Kanûnî
- D) 1389 Orhan Bey; 1448 Çelebi Mehmed
- E) 1389 I. Murad; 1448 II. Murad
Doğru cevap: E
Çözüm: 1389 Birinci Kosova I. Murad, 1448 İkinci Kosova II. Murad dönemindedir. Aynı coğrafyada geçen iki büyük savaşı tarihe göre ayırmak gerekir.
1396 Niğbolu ile 1444 Varna savaşlarının ortak niteliği nedir?
- A) Osmanlıların Avrupa merkezli Haçlı ittifaklarına karşı zafer kazanması
- B) Her ikisinde de Memlük Devleti’nin sona ermesi
- C) Her ikisinin Timur’la yapılması
- D) Her iki savaşın denizde yaşanması
- E) Her ikisinin İstanbul’un fethinden sonra gerçekleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Niğbolu ve Varna, Avrupa devletlerinin Osmanlı ilerleyişini durdurmaya yönelik seferleriyle ilişkilidir; hükümdarları ve tarihleri farklıdır.
1402 Ankara yenilgisinin hemen sonrasındaki Osmanlı siyasi yapısı için hangi yargı doğrudur?
- A) İstanbul derhal Osmanlıların başkenti olmuştur
- B) Şehzadeler arasındaki mücadele merkezi otoriteyi zayıflatmıştır
- C) Timur, Osmanlıların deniz ticaretini artıran bir antlaşma imzalamıştır
- D) Osmanlı hanedanı hiç ara vermeden tek merkezde birleşmiştir
- E) Memlük Devleti 1402 yılında ortadan kalkmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara yenilgisi Fetret Devri’ni açmış ve Anadolu’daki siyasi dengeleri değiştirmiştir; Osmanlı hanedanının siyasi varlığı ise son bulmamıştır.
Bir tarihçi Osmanlı kuruluşu için 1299’u geleneksel tarih, 1302 Bafeus’u görünür askerî dönüm noktası kabul ediyorsa hangi yaklaşımı benimsemiştir?
- A) Farklı tarihlendirmelerin farklı ölçütlere dayanabileceğini kabul etmiştir
- B) 1299 ve 1302’nin aynı gün yapıldığını iddia etmiştir
- C) 1302’de İstanbul’un fethedildiğini savunmuştur
- D) Osman Bey’in tarihî varlığını reddetmiştir
- E) Ankara Savaşı’nı kuruluşun ilk olayı saymıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuruluş, kroniklerdeki tarihlendirme ile dış kaynakların doğruladığı askerî olaylar üzerinden farklı ölçütlerle ele alınabilir; tek bir kesin gün iddiası sorunludur.
Bursa’nın alınması, Rumeli’ye geçiş, Birinci Kosova ve Ankara Savaşı hangi kronolojik diziliştedir?
- A) Rumeli’ye geçiş – Bursa – Ankara – Birinci Kosova
- B) Bursa – Rumeli’ye geçiş – Birinci Kosova – Ankara
- C) Bursa – Birinci Kosova – Rumeli’ye geçiş – Ankara
- D) Ankara – Bursa – Birinci Kosova – Rumeli’ye geçiş
- E) Birinci Kosova – Bursa – Ankara – Rumeli’ye geçiş
Doğru cevap: B
Çözüm: 1326 Bursa, XIV. yüzyıl ortasında Rumeli’ye geçiş, 1389 Birinci Kosova ve 1402 Ankara Savaşı sıralaması erken Osmanlı genişlemesinin dönemlerini gösterir.
Çimpe’ye yerleşme ve Gelibolu üzerinde hâkimiyet kurulmasını inceleyen araştırmacı hangi uyarıyı dikkate almalıdır?
- A) Osmanlıların 1300 öncesi bütün Balkanları fethettiğini
- B) Çimpe’nin yalnız Mısır’da yer aldığını
- C) Bir tek tarihle bütün Rumeli yerleşim ve fetih sürecinin açıklanamayacağını
- D) Gelibolu’nun Boğaz güvenliğinde hiçbir önem taşımadığını
- E) Rumeli’ye geçişin Kanûnî zamanında başladığını
Doğru cevap: C
Çözüm: Çimpe kalesiyle ilişki, 1354 Gelibolu depremi sonrası ilerleme ve sonraki iskân birlikte düşünülmelidir; farklı olaylar aynı süreç içinde fakat ayrı tarihlerde gerçekleşti.
Karesioğullarının Osmanlılara katılmasını yalnızca bir “toprak artışı” olarak yorumlamamak neden önemlidir?
- A) Osmanlıların yalnız para basmasına izin verdiği için
- B) Karesi topraklarının Hint Okyanusu kıyısında bulunduğu için
- C) Hiçbir idarî değişikliğe yol açmadığı kesin olduğu için
- D) Boğaz çevresindeki ulaşım, denizcilik ve insan gücü birikimini de etkilediği için
- E) İstanbul’un bu olaydan önce fethedilmiş olduğu için
Doğru cevap: D
Çözüm: Karesi bölgesinin kıyı konumu ve askerî tecrübesi Rumeli yönündeki hareketliliğe katkı sağladı; siyasi birleşmenin çok boyutlu etkileri vardır.
1444 Varna ve 1448 İkinci Kosova zaferlerini birlikte açıklayan en doğru sonuç hangisidir?
- A) I. Murad’ın her iki muharebeye komuta etmesi
- B) Osmanlıların Karadeniz ticaretini bütünüyle bırakması
- C) Memlük Devleti’nin bu savaşlarda yıkılması
- D) İstanbul’un fethinin 1444’te tamamlanması
- E) II. Murad döneminde Balkanlardaki Osmanlı hâkimiyetinin savunulup güçlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Varna ve İkinci Kosova, II. Murad döneminde Avrupa ittifakları karşısında Osmanlı gücünü korudu; İstanbul’un fethi II. Mehmed zamanında gerçekleşti.
1402 Ankara Savaşı ile 1413’te Çelebi Mehmed’in üstün gelmesi arasında siyasi süreklilik bakımından hangi ifade doğrudur?
- A) Merkezi otorite dağılmış, hanedanın farklı kolları arasında yeniden birleşme mücadelesi yaşanmıştır
- B) Osmanlı hanedanı 1402’de tarihten tamamen silinmiştir
- C) Fetret Devri, Fatih’in İstanbul’u fethinden sonra başlamıştır
- D) Bu süreçte Memlük sultanı Osmanlı tahtına oturmuştur
- E) 1413’te Timur bizzat Osmanlı padişahı ilan edilmiştir
Doğru cevap: A
Çözüm: Ankara yenilgisi sonrası şehzadeler ayrı bölgelerde iktidar aradı; Çelebi Mehmed’in 1413 başarısı dağılan merkezi siyasal otoriteyi yeniden topladı.