1402 Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in karşısındaki hükümdar kimdir?
- A) Şah İsmail
- B) Uzun Hasan
- C) Timur
- D) Kansu Gavri
- E) Tomanbay
Doğru cevap: C
Çözüm: 1402 Ankara Savaşı Osmanlı hükümdarı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yaşanmış, Osmanlıların yenilgisi siyasi parçalanmayı hızlandırmıştır.
1402-1413 arasında şehzadeler arasındaki taht mücadelesine verilen ad nedir?
- A) Lâle Devri
- B) Tanzimat Dönemi
- C) Meşrutiyet Dönemi
- D) Fetret Devri
- E) Islahat Devri
Doğru cevap: D
Çözüm: Ankara yenilgisinden sonra Osmanlı şehzadeleri arasında süren taht mücadelesi Fetret Devri diye anılır. 1413’te Çelebi Mehmed üstünlük sağlamıştır.
1413’te Fetret Devri’ni sonlandırıp hükümdarlığı birleştiren padişah kimdir?
- A) I. Murad
- B) II. Bayezid
- C) Yavuz Sultan Selim
- D) II. Selim
- E) Çelebi Mehmed
Doğru cevap: E
Çözüm: I. Mehmed olarak da anılan Çelebi Mehmed, 1413’te rakip kardeşlerini bertaraf ederek merkezi Osmanlı hükümdarlığını yeniden tesis etmiştir.
1444 Varna Savaşı’ndaki Osmanlı hükümdarı kimdir?
- A) II. Murad
- B) I. Murad
- C) Yıldırım Bayezid
- D) Fatih Sultan Mehmed
- E) Kanûnî Sultan Süleyman
Doğru cevap: A
Çözüm: Varna Savaşı 1444 yılında II. Murad’ın komutasındaki Osmanlı ordusuyla Haçlı kuvvetleri arasında yaşanmıştır.
1448 İkinci Kosova Savaşı hangi padişahın hükümdarlığında gerçekleşmiştir?
- A) I. Murad
- B) II. Murad
- C) Çelebi Mehmed
- D) Yıldırım Bayezid
- E) I. Selim
Doğru cevap: B
Çözüm: II. Murad 1448’de İkinci Kosova’da Haçlı ordusunu mağlup etmiştir. 1389’daki Birinci Kosova ise I. Murad dönemindedir.
İstanbul’un 1453’te Osmanlılar tarafından fethini gerçekleştiren hükümdar kimdir?
- A) I. Mehmed
- B) II. Murad
- C) II. Mehmed
- D) I. Bayezid
- E) I. Selim
Doğru cevap: C
Çözüm: Fatih Sultan Mehmed unvanıyla tanınan II. Mehmed, 29 Mayıs 1453’te İstanbul’u fethederek Bizans İmparatorluğu’nun başkentine son verdi.
1473 Otlukbeli Savaşı’nda Fatih Sultan Mehmed’in karşısındaki Akkoyunlu hükümdarı kimdir?
- A) Şah İsmail
- B) Timur
- C) Kansu Gavri
- D) Uzun Hasan
- E) Celâleddin Hârizmşah
Doğru cevap: D
Çözüm: Otlukbeli Muharebesi 1473’te II. Mehmed’in Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’a karşı kazandığı savaştır; 1514 Çaldıran ile karıştırılmaz.
Çelebi Mehmed’in “devletin ikinci kurucusu” diye nitelendirilmesinin temel gerekçesi nedir?
- A) 1453’te İstanbul’u fethetmesi
- B) 1517’de Memlükleri yenmesi
- C) Fetret Devri sonunda siyasi birliği yeniden kurması
- D) 1402’de Timur’u yenilgiye uğratması
- E) 1538’de Preveze’yi kazanması
Doğru cevap: C
Çözüm: I. Mehmed’in 1413’te rakip şehzadelere üstün gelmesi merkezî iktidarın yeniden kuruluşuyla ilişkilidir. “İkinci kurucu” ifadesi tarihsel bir yorumdur.
Osmanlıların İstanbul’dan önce Rumeli’deki başlıca yönetim merkezi hangi şehirdi?
- A) Amasya
- B) Alanya
- C) Sinop
- D) Edirne
- E) Erzurum
Doğru cevap: D
Çözüm: Edirne XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı yönetiminin önemli merkezi hâline geldi; 1453 sonrasında İstanbul yeni başkent olarak öne çıktı.
İstanbul’un 1453’te fethiyle ilgili hangi açıklama en doğrudur?
- A) Osmanlıların ilk kez Anadolu toprağı kazanması
- B) Mohaç Savaşı’nın aynı yıl yapılması
- C) Memlük Devleti’nin bu olayla sona ermesi
- D) Osmanlı deniz gücünün 1453’ten önce hiç bulunmaması
- E) Bizans’ın başkentinin Osmanlı yönetimine geçerek yeni bir siyasi merkez oluşması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1453’te İstanbul’un fethi Bizans İmparatorluğu’nun başkentini Osmanlı hâkimiyetine geçirdi; siyasi merkezleşme ve imparatorluk inşasında etkili oldu.
1473 Otlukbeli ve 1514 Çaldıran hangi iki güçle yapılan savaşları ifade eder?
- A) Akkoyunlular ve Safevîler
- B) Memlükler ve Bizans
- C) Timurlular ve Venedik
- D) Bizans ve Memlükler
- E) Karamanoğulları ve Eflak
Doğru cevap: A
Çözüm: Otlukbeli’nde Fatih’in karşısında Akkoyunlu Uzun Hasan, Çaldıran’da Yavuz’un karşısında Safevî Şah İsmail vardır. Yıllar ve hanedanlar farklıdır.
Yavuz Sultan Selim’in 1514-1517 arasındaki üç büyük askerî olayının doğru sırası hangisidir?
- A) Ridâniye – Mercidâbık – Çaldıran
- B) Çaldıran – Mercidâbık – Ridâniye
- C) Mercidâbık – Çaldıran – Ridâniye
- D) Çaldıran – Ridâniye – Mercidâbık
- E) Mercidâbık – Ridâniye – Çaldıran
Doğru cevap: B
Çözüm: 1514 Çaldıran Safevîlere, 1516 Mercidâbık ve 1517 Ridâniye Memlüklere karşıdır. Kronoloji doğu siyaseti ile Mısır seferini ayırır.
1529 Viyana Kuşatması’nın 1526 Mohaç’la ilişkisi nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Mohaç’ın 1529 Viyana Kuşatması’ndan sonra yaşanması olarak
- B) İki olayın da Memlük Devleti’ni yıkması olarak
- C) Macaristan sahasındaki değişen güç dengelerinin Orta Avrupa mücadelesini büyütmesi olarak
- D) Viyana’nın 1529’da Osmanlı başkenti olması olarak
- E) Osmanlıların Avrupa siyasetine ilk defa 1529’da katılması olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: Mohaç 1526’da Macaristan’daki siyasi dengeyi değiştirdi; 1529 Viyana seferi bu bağlamda Habsburg-Osmanlı rekabetinin bir safhasıdır.
1453 İstanbul kuşatmasının başarısını yalnızca büyük topların varlığıyla açıklayan bir tez neden eksik kalır?
- A) Topların 1453’te hiçbir şekilde kullanılmadığı kesin olduğu için
- B) Kuşatma, deniz ablukası, lojistik, siyasi strateji ve sur savunmasının birlikte incelenmesi gerektiği için
- C) Osmanlı ordusunun kara kuvveti hiç bulunmadığı için
- D) Bizans başkentinin kuşatmadan önce boş olduğu için
- E) Kuşatmanın yalnız tımar vergisiyle ilgili olduğu için
Doğru cevap: B
Çözüm: Büyük toplar kuşatmanın önemli unsuruydu; donanma, Haliç çevresi, ikmal, kuvvet dağılımı ve Bizans savunmasının koşulları sonuçta birlikte rol oynadı.
Otlukbeli zaferinden sonra Akkoyunlu siyasi varlığı hakkında hangi yargı daha isabetlidir?
- A) Akkoyunlu Devleti 1473’te Osmanlı eyaletine eksiksiz dönüşmüştür
- B) Safevî Devleti 1473’te Ridâniye’de yenilmiştir
- C) Uzun Hasan’ın askerî gücü ağır darbe almış, devlet aynı gün ortadan kalkmamıştır
- D) Akkoyunlu hükümdarı II. Murad olarak tahta geçmiştir
- E) Bütün İran toprakları 1473’te Osmanlıya bağlanmıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Otlukbeli 1473’te Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın gücünü sınırladı; Akkoyunlu hanedanı bir süre daha siyasi varlık sürdürdü.
1475 Kırım siyasetiyle ilgili Osmanlı-Kırım ilişkisini ifade ederken hangisi tarihsel açıdan daha temkinlidir?
- A) Kırım Hanlığı’nın 1475’te tamamen ortadan kaldırılması
- B) Bütün Karadeniz kıyılarının aynı gün Osmanlı eyaleti olması
- C) Kırım Hanlığı’nın 1517’de Memlük tahtını ele geçirmesi
- D) Kırım Hanlığı’nın Osmanlı nüfuzu ve himayesi altına girmesi ile doğrudan ilhakın ayrılması
- E) Osmanlıların 1475’te denizcilikten vazgeçmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1475’te Osmanlı seferleri Kefe gibi merkezleri ele geçirdi ve Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine girdi; doğrudan idare ile bağlı hanlık statüsü aynı değildir.
1517’den sonra halifeliğin Osmanlılara geçişini bir törenle kesin biçimde açıklayan anlatı neden kaynak eleştirisi gerektirir?
- A) Osmanlıların Mısır’da hiç bulunmadığı için
- B) Ridâniye Savaşı’nın 1402’de yapıldığı için
- C) Halifelik iddiasının tümüyle yalnız 20. yüzyılda icat edildiği kesin olduğu için
- D) Memlük hâkimiyetinin 1517’den sonra daha da güçlendiği için
- E) Törensel devir rivayetlerinin kaynakları ve ortaya çıkış tarihleri ayrıca sorgulanmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: 1517 Mısır fethi somut bir siyasi olaydır; halifelik yetkisinin tek bir törende devredildiğine dair anlatının geç dönem kaynakları ve kullanım amacı eleştirel okunmalıdır.
1538 Preveze zaferine dayanarak Osmanlıların Akdeniz’in her limanına tam hâkim olduğunu söylemek neden yanlıştır?
- A) Deniz üstünlüğünün belli hat ve dönemler için değişen askerî-siyasi ilişkilerden oluşması nedeniyle
- B) Preveze’nin kara savaşı olması nedeniyle
- C) 1538’de donanmanın hiç kullanılmaması nedeniyle
- D) Andrea Doria’nın Osmanlı kaptanıderyası olması nedeniyle
- E) Preveze’den hemen sonra İstanbul’un alınması nedeniyle
Doğru cevap: A
Çözüm: Preveze Osmanlı donanmasının önemli başarısıdır; Akdeniz’de Venedik, Habsburg ve diğer güçlerin varlığı sürdüğü için tam ve kesintisiz egemenlik genellenemez.
Kanûnî devrindeki 1521 Belgrad, 1526 Mohaç ve 1538 Preveze olayları hangi askeri alanları sırasıyla yansıtır?
- A) Akdeniz deniz savaşı – Mısır seferi – Orta Asya seferi
- B) Tuna kara kalesi – Macaristan kara savaşı – Akdeniz deniz savaşı
- C) İstanbul kuşatması – Hint Okyanusu – Kırım hanlığı
- D) Balkan iç isyanı – Bizans deniz savaşı – Akkoyunlu savaşı
- E) Mısır seferi – Safevî savaşı – Haçlı kara savaşı
Doğru cevap: B
Çözüm: Belgrad ve Mohaç Orta Avrupa’ya yönelik kara stratejisiyle, Preveze ise Osmanlıların Akdeniz’deki donanma harekâtıyla ilişkilidir.
1541’de Budin’in doğrudan Osmanlı idaresine alınması ile 1526 Mohaç’ın tarihî ilişkisi nasıl açıklanmalıdır?
- A) Budin’in Mohaç’tan 100 yıl önce fethedilmesi olarak
- B) 1541’de Osmanlıların Macaristan’dan kesin çekilmesi olarak
- C) Mohaç sonrasındaki Macaristan taht ve hâkimiyet mücadelesinin yeni bir safhası olarak
- D) Mohaç’ın Budin’in alınmasından sonra yaşanması olarak
- E) 1541’de Safevî Devleti’nin Budin’i Osmanlılara vermesi olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: 1526 Mohaç Macar Krallığı’nda siyasi krizi derinleştirdi; 1541 Budin’in Osmanlı eyalet merkezi oluşu daha sonraki gelişmelerin sonucudur.