1302 Koyunhisar/Bafeus çatışması Osmanlı tarihinin hangi safhasıyla ilişkilidir?
- A) Osman Bey’in Bizans sınırında askerî güç kazanmasıyla
- B) Fetret Devri’nde Çelebi Mehmed’in tahtı birleştirmesiyle
- C) Fatih’in Akkoyunluları Otlukbeli’nde yenmesiyle
- D) Yavuz’un Safevîlerle Çaldıran’da karşılaşmasıyla
- E) Kanûnî’nin Mısır’da Memlükleri yenmesiyle
Doğru cevap: A
Çözüm: 1302 Bafeus olarak da anılan Koyunhisar çatışması, Osman Bey’in Bizans sınırındaki güçlenmesini gösteren erken dönem olaylarındandır.
Bursa’nın 1326’da alınmasının ardından Orhan Bey’in İznik ve İzmit yönünde ilerlemesi neyi gösterir?
- A) Osmanlı ordusunun Doğu Anadolu’dan tamamen çekilmesini
- B) Kuzeybatı Anadolu’da Bizans şehirlerine yönelik hâkimiyetin genişlemesini
- C) Safevîlerle diplomatik ilişkilerin başlayıp bitmesini
- D) Osmanlıların Rumeli’deki tüm şehirleri aynı anda almasını
- E) İstanbul’un 1326’da Osmanlı başkenti olmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Bursa, İznik ve İzmit fetihleri Orhan Bey döneminde Marmara’nın güney ve doğu kesimlerinde Osmanlı siyasi etkisinin kademeli yayılışına işaret eder.
Karesi bölgesinin Osmanlı yönetimine katılması Rumeli siyasetini hangi yönden desteklemiştir?
- A) Osmanlı donanmasını yalnız Hint Okyanusu’na yöneltmiştir
- B) Bütün Balkan devletlerinin aynı gün ilhakına yol açmıştır
- C) Boğazlara yakın kıyı ve askerî-denizcilik birikimini güçlendirmiştir
- D) Mısır’ın fethinden önce Memlük hâkimiyetini sona erdirmiştir
- E) İstanbul’u Bizans’tan savaşsız teslim almıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Karesi toprakları ve bu bölgedeki insan gücü ile kıyı olanakları, Osmanlıların Çanakkale Boğazı üzerinden Rumeli’ye yönelişini destekledi.
Çimpe ve Gelibolu çevresindeki gelişmeler hangi geniş siyasi dönüşümün başlangıcına işaret eder?
- A) Mısır eyaletinin kurulmasına
- B) Bağdat’ın Osmanlı başkenti yapılmasına
- C) Kırım’ın Rusya’ya bağlanmasına
- D) Osmanlıların Anadolu dışında Rumeli’de kalıcı dayanaklar edinmesine
- E) Safevî Devleti’nin kurulmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: XIV. yüzyıl ortasında Çimpe ve Gelibolu çevresindeki Osmanlı varlığı, Balkanlara uzanan kalıcı askerî ve yerleşim siyasetini desteklemiştir.
Birinci Kosova ve İkinci Kosova savaşlarını doğru ayıran seçenek hangisidir?
- A) 1389 II. Mehmed; 1448 I. Selim
- B) 1389 II. Murad; 1448 I. Murad
- C) 1389 I. Bayezid; 1448 Kanûnî
- D) 1389 Orhan Bey; 1448 Çelebi Mehmed
- E) 1389 I. Murad; 1448 II. Murad
Doğru cevap: E
Çözüm: 1389 Birinci Kosova I. Murad, 1448 İkinci Kosova II. Murad dönemindedir. Aynı coğrafyada geçen iki büyük savaşı tarihe göre ayırmak gerekir.
1396 Niğbolu ile 1444 Varna savaşlarının ortak niteliği nedir?
- A) Osmanlıların Avrupa merkezli Haçlı ittifaklarına karşı zafer kazanması
- B) Her ikisinde de Memlük Devleti’nin sona ermesi
- C) Her ikisinin Timur’la yapılması
- D) Her iki savaşın denizde yaşanması
- E) Her ikisinin İstanbul’un fethinden sonra gerçekleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Niğbolu ve Varna, Avrupa devletlerinin Osmanlı ilerleyişini durdurmaya yönelik seferleriyle ilişkilidir; hükümdarları ve tarihleri farklıdır.
1402 Ankara yenilgisinin hemen sonrasındaki Osmanlı siyasi yapısı için hangi yargı doğrudur?
- A) İstanbul derhal Osmanlıların başkenti olmuştur
- B) Şehzadeler arasındaki mücadele merkezi otoriteyi zayıflatmıştır
- C) Timur, Osmanlıların deniz ticaretini artıran bir antlaşma imzalamıştır
- D) Osmanlı hanedanı hiç ara vermeden tek merkezde birleşmiştir
- E) Memlük Devleti 1402 yılında ortadan kalkmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara yenilgisi Fetret Devri’ni açmış ve Anadolu’daki siyasi dengeleri değiştirmiştir; Osmanlı hanedanının siyasi varlığı ise son bulmamıştır.
Çelebi Mehmed’in “devletin ikinci kurucusu” diye nitelendirilmesinin temel gerekçesi nedir?
- A) 1453’te İstanbul’u fethetmesi
- B) 1517’de Memlükleri yenmesi
- C) Fetret Devri sonunda siyasi birliği yeniden kurması
- D) 1402’de Timur’u yenilgiye uğratması
- E) 1538’de Preveze’yi kazanması
Doğru cevap: C
Çözüm: I. Mehmed’in 1413’te rakip şehzadelere üstün gelmesi merkezî iktidarın yeniden kuruluşuyla ilişkilidir. “İkinci kurucu” ifadesi tarihsel bir yorumdur.
Osmanlıların İstanbul’dan önce Rumeli’deki başlıca yönetim merkezi hangi şehirdi?
- A) Amasya
- B) Alanya
- C) Sinop
- D) Edirne
- E) Erzurum
Doğru cevap: D
Çözüm: Edirne XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı yönetiminin önemli merkezi hâline geldi; 1453 sonrasında İstanbul yeni başkent olarak öne çıktı.
İstanbul’un 1453’te fethiyle ilgili hangi açıklama en doğrudur?
- A) Osmanlıların ilk kez Anadolu toprağı kazanması
- B) Mohaç Savaşı’nın aynı yıl yapılması
- C) Memlük Devleti’nin bu olayla sona ermesi
- D) Osmanlı deniz gücünün 1453’ten önce hiç bulunmaması
- E) Bizans’ın başkentinin Osmanlı yönetimine geçerek yeni bir siyasi merkez oluşması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1453’te İstanbul’un fethi Bizans İmparatorluğu’nun başkentini Osmanlı hâkimiyetine geçirdi; siyasi merkezleşme ve imparatorluk inşasında etkili oldu.
1473 Otlukbeli ve 1514 Çaldıran hangi iki güçle yapılan savaşları ifade eder?
- A) Akkoyunlular ve Safevîler
- B) Memlükler ve Bizans
- C) Timurlular ve Venedik
- D) Bizans ve Memlükler
- E) Karamanoğulları ve Eflak
Doğru cevap: A
Çözüm: Otlukbeli’nde Fatih’in karşısında Akkoyunlu Uzun Hasan, Çaldıran’da Yavuz’un karşısında Safevî Şah İsmail vardır. Yıllar ve hanedanlar farklıdır.
Yavuz Sultan Selim’in 1514-1517 arasındaki üç büyük askerî olayının doğru sırası hangisidir?
- A) Ridâniye – Mercidâbık – Çaldıran
- B) Çaldıran – Mercidâbık – Ridâniye
- C) Mercidâbık – Çaldıran – Ridâniye
- D) Çaldıran – Ridâniye – Mercidâbık
- E) Mercidâbık – Ridâniye – Çaldıran
Doğru cevap: B
Çözüm: 1514 Çaldıran Safevîlere, 1516 Mercidâbık ve 1517 Ridâniye Memlüklere karşıdır. Kronoloji doğu siyaseti ile Mısır seferini ayırır.
1529 Viyana Kuşatması’nın 1526 Mohaç’la ilişkisi nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Mohaç’ın 1529 Viyana Kuşatması’ndan sonra yaşanması olarak
- B) İki olayın da Memlük Devleti’ni yıkması olarak
- C) Macaristan sahasındaki değişen güç dengelerinin Orta Avrupa mücadelesini büyütmesi olarak
- D) Viyana’nın 1529’da Osmanlı başkenti olması olarak
- E) Osmanlıların Avrupa siyasetine ilk defa 1529’da katılması olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: Mohaç 1526’da Macaristan’daki siyasi dengeyi değiştirdi; 1529 Viyana seferi bu bağlamda Habsburg-Osmanlı rekabetinin bir safhasıdır.
1555 Amasya Antlaşması Osmanlı Devleti ile hangi siyasi güç arasındadır?
- A) Memlük Devleti
- B) Venedik Cumhuriyeti
- C) Bizans İmparatorluğu
- D) Safevî Devleti
- E) Lehistan Krallığı
Doğru cevap: D
Çözüm: 1555 Amasya Antlaşması, Kanûnî dönemindeki Osmanlı-Safevî mücadeleleri sonrasında iki taraf arasındaki barış düzenlemesidir.
Osmanlı tımar düzeninde sipahiye verilen temel unsur nedir?
- A) Toprağın mutlak özel mülkiyeti
- B) Sultanlık makamının veraset hakkı
- C) Devlet hazinesindeki tüm nakit gelir
- D) Bağımsız bir krallık kurma yetkisi
- E) Belirli gelirleri toplama ve karşılığında hizmet yükümlülüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımar, bazı vergi gelirlerinden yararlanma ve buna karşılık askerî-idari hizmet görme ilişkisidir; toprağın sipahinin özel mülkü olması anlamına gelmez.
Kapıkulu ocakları ile tımarlı sipahiler arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Birincilerin merkez ordusu, ikincilerin dirlik gelirlerine dayalı eyalet kuvvetleri olması
- B) İkisinin yalnız denizde görev yapması
- C) Tımarlı sipahilerin İstanbul sarayında sürekli maaş alması
- D) Kapıkulunun yalnız gönüllü köylü birliklerinden oluşması
- E) İki sistemin 19. yüzyılda aynı amaçla kurulması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kapıkulu askerleri merkezî yönetim ve ulûfe düzeniyle; tımarlı sipahiler dirlik gelirleri ve sefer hizmetiyle ilişkilidir.
Osmanlı divanında maliye işleriyle ilgili başlıca görevli hangi unvanla anılır?
- A) Kazasker
- B) Defterdar
- C) Nişancı
- D) Kaptanıderya
- E) Yeniçeri ağası
Doğru cevap: B
Çözüm: Defterdar, maliye ve hazineye ilişkin işlerde divanın başlıca görevlilerindendir. Kazasker adlî, nişancı ise belge ve yazışma düzeniyle ilgilidir.
Klasik Osmanlı divanında kadı ve müderris atamalarında etkili olan görevli kimdir?
- A) Defterdar
- B) Nişancı
- C) Kazasker
- D) Kaptanıderya
- E) Sancak beyi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kazaskerler askerî-idari nitelikteki adalet ve eğitim kadrolarının atanmasında rol oynardı; hazinenin yönetimi esas olarak defterdarlıkla ilişkilidir.
Padişahın tuğrası ve resmî belgelerin yazı düzeniyle ilişkilendirilen divan görevlisi kimdir?
- A) Defterdar
- B) Kazasker
- C) Subaşı
- D) Nişancı
- E) Yeniçeri ağası
Doğru cevap: D
Çözüm: Nişancı, padişah adına düzenlenen ferman ve diğer resmî belgelerin usul ve nişan işlemleriyle ilişkilidir; yargı ve hazine görevleriyle karıştırılmaz.
Klasik Osmanlı taşra idaresinde beylerbeyinin yönettiği başlıca birim hangisidir?
- A) Mahalle
- B) Kaza mahkemesi
- C) Lonca
- D) Vakıf
- E) Eyalet
Doğru cevap: E
Çözüm: Beylerbeyi eyalet ölçeğindeki askerî ve idarî yönetici unvanıdır. Sancak beyi daha küçük bir taşra biriminin yöneticisi olarak değerlendirilir.