Aşağıdakilerden hangisi 'vav' harfidir?
Doğru cevap: C
Çözüm: Vav (و) hem ünsüz hem de bazı ünlüleri göstermede rol alır.
Osmanlı Türkçesindeki 'ye' harfinin gösterimi hangisidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Ye (ی), ı/i gibi seslerin okunuşunda da ipucu verir.
Aşağıdaki işaretlerden hangisi 'elif' harfidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: Elif (ا) ünlülerin gösteriminde önemli bir harftir.
Aşağıdaki harflerden hangisinin adı 'dal'dır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Dal (د) bir sonraki harfe bağlanmayan harflerden biridir.
Bir vakfın kuruluş şartları ve gelirlerinin nasıl kullanılacağını belirten belge hangisidir?
- A) Tahrir defteri
- B) Vakfiye
- C) Berat
- D) Mühimme defteri
- E) Ferman
Doğru cevap: B
Çözüm: Vakfiye vakfın hukukî ve mali şartlarına ilişkin temel belgedir.
Osmanlı yönetiminde görev, yetki veya imtiyaz verilmesine ilişkin resmî belge hangisidir?
- A) Tahrir defteri
- B) Mühimme defteri
- C) Berat
- D) Vakfiye
- E) Şer‘iyye sicili
Doğru cevap: C
Çözüm: Berat görev, yetki ve imtiyaz tahsisine ilişkin düzenlenebilir.
Padişah tarafından verilen bir buyruğu ifade eden belge türü hangisidir?
- A) Tahrir
- B) Kadı sicili
- C) Salname
- D) Ferman
- E) Vakfiye
Doğru cevap: D
Çözüm: Ferman, padişah buyruğunu içeren resmî belgedir.
ب ile پ harflerini birbirinden ayıran belirleyici görsel özellik nedir?
- A) Ünlüyle başlamaları
- B) Yalnız kelime sonunda bulunmaları
- C) Nokta sayısı
- D) Yazının sağdan sola olması
- E) Harflerin büyük-küçük yazılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Be tek, pe üç noktayla ayrılır.
كتاب kelimesinin yaygın günümüz Türkçesi karşılığı hangisidir?
- A) Defter
- B) Medrese
- C) Ferman
- D) Kitap
- E) Kalem
Doğru cevap: D
Çözüm: كتاب kitâb/kitap diye okunur.
قلم kelimesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı hangisidir?
- A) Kitap
- B) Kanun
- C) Defter
- D) Sultan
- E) Kalem
Doğru cevap: E
Çözüm: قلم kalem sözcüğünün yazımıdır.
دفتر yazımının karşılığı hangisidir?
- A) Defter
- B) Devlet
- C) Tarih
- D) Ferman
- E) Vakıf
Doğru cevap: A
Çözüm: دفتر defter sözcüğünün Osmanlı yazımıdır.
تاريخ kelimesi hangi sözcüğe karşılık gelir?
- A) Tezkire
- B) Tarih
- C) Tahrir
- D) Tımar
- E) Tuğra
Doğru cevap: B
Çözüm: تاريخ tarih/târîh biçiminde okunur.
دولت kelimesinin günümüz Türkçesindeki okunuşu hangisidir?
- A) Delil
- B) Divan
- C) Devlet
- D) Davet
- E) Defter
Doğru cevap: C
Çözüm: دولت devlet sözcüğüne karşılık gelir.
Bir metnin Latin harfli yayını eski sözcükleri aynen koruyor, özel okunuş işaretleri kullanıyor. Bu işlem en çok neyi gösterir?
- A) Belgenin yok edildiğini
- B) Çevriyazı çalışmasını
- C) Sadeleştirilmiş çağdaş anlatımı
- D) Özet çıkarma işlemini
- E) Yalnız sözlü derlemeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ses/okunuş işaretli Latin harfli aktarım çevriyazıdır; sadeleştirme değildir.
Eski harflerle yazılmış bir belgenin Latin harfli metninde terimler bugünkü Türkçe eşdeğerleriyle değiştirilmişse hangi işlem yapılmıştır?
- A) Kâğıtların karbon tarihlemesi
- B) Harflerin dış tenkidi
- C) Sadeleştirme veya günümüz Türkçesine aktarma
- D) Yalnız harflerin bire bir çevrimi
- E) Sikke tasnifi
Doğru cevap: C
Çözüm: Anlamı bugünkü sözcüklerle yeniden ifade etmek sadeleştirmedir.
'Devlet-i Aliyye' ifadesindeki -i ile 'devleti yönetmek' ifadesindeki -i karşılaştırıldığında ne söylenebilir?
- A) İlki Türkçe soru, ikincisi çoğul ekidir
- B) Her ikisi de her bağlamda tamlayan hâlidir
- C) İkisi de sözcükten bağımsız birer ünlemdir
- D) İlki izafet, ikincisi Türkçe belirtme hâli görevi taşıyabilir
- E) Her ikisi de zorunlu geçmiş zaman ekidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüzeyde benzer sesler farklı dil bilgisel görevler üstlenebilir.
Osmanlı Türkçesindeki Arapça ve Farsça kaynaklı söz varlığı hakkında hangisi bilimsel olarak uygundur?
- A) Osmanlı Türkçesini bütünüyle Arapça yapar
- B) Türkçenin eklemeli yapısını her zaman ortadan kaldırır
- C) Farsça tamlamalar hiçbir zaman kullanılmaz
- D) Metinde yalnız Türkçe kökenli sözcük olabilir
- E) Türkçe ek ve cümle yapısıyla bir arada kullanılabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Osmanlı Türkçesi Türkçenin tarihî bir biçimidir; söz varlığı ve tamlama etkileri dilin tüm kimliğini değiştirmez.
Bir Osmanlıca kelimede dal harfinden sonra yazıda bağlantı kopması görülüyor. En doğru ilk çıkarım hangisidir?
- A) Dalın bir sonraki harfe bağlanmamasından kaynaklanabilir
- B) Mutlaka nokta koymak unutulmuştur
- C) Kesin olarak ikinci kelime başlamıştır
- D) Harflerin tümü Latin alfabesindedir
- E) Metin kesin olarak sahte belgedir
Doğru cevap: A
Çözüm: Dal (د) bağlantı kurmayan harflerdendir; kopukluk her zaman sözcük sınırı değildir.
Aynı dönemde yazılmış iki Osmanlı belgesinin biri rik‘a, diğeri divanî olabilir. Hangisi doğrudur?
- A) Yazı türü belgenin tarihini tek başına gün ve saat olarak verir
- B) Dönemler içinde birden çok yazı türü farklı işlevlerle kullanılabilir
- C) Aynı yüzyılda tek yazı türüne izin verilirdi
- D) Rik‘a yalnızca mali rakamların özel sistemidir
- E) Divanî hiçbir resmî metinde kullanılmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Yazı türleri işlev ve kullanım alanı bakımından ayrılır, tek dönemde bir arada bulunabilir.
Siyakat yazısını tarihî kaynakta teşhis etmek isteyen araştırmacı özellikle hangi örneğe yönelmelidir?
- A) Modern Latin harfli gazete
- B) Sözlü hatıratın ses kaydı
- C) Mali hesap ve defter kaydı
- D) Bir hükümdar portresi
- E) Yalnız taş mimari süsleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Siyakat Osmanlı maliye defterleri ve hesap yazısıyla ilişkilidir.