Osmanlı Türkçesiyle yazılmış bir metin temel olarak hangi yönde okunur?
- A) Sağdan sola
- B) Soldan sağa
- C) Yukarıdan aşağıya
- D) Aşağıdan yukarıya
- E) Döneme göre mutlaka iki yönden
Doğru cevap: A
Çözüm: Osmanlı Türkçesinin Arap harfli yazı sistemi sağdan sola okunur.
Osmanlı Türkçesinde kullanılan yazı sisteminin temelini hangi alfabe oluşturur?
- A) Yunan alfabesi
- B) Arap alfabesi
- C) Latin alfabesi
- D) Göktürk alfabesi
- E) Kirilik alfabesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yazı Arap harflerini temel alır; Farsça üzerinden ek işaretler de kullanılmıştır.
Osmanlı Türkçesindeki 'pe' harfinin tek başına yazılışı hangisidir?
Doğru cevap: C
Çözüm: Pe (پ), beye benzeyen fakat üç noktalı harftir.
Aşağıdaki harflerden hangisi 'cim' adıyla bilinir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Cim (ج) tek noktalı; çim (چ) üç noktalıdır.
Osmanlı alfabesinde Türkçedeki 'ç' sesinin temel karşılığı hangisidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: Çim (چ), ç sesini karşılamak için kullanılan temel harftir.
Üç noktalı 'je' harfi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A
Çözüm: Je (ژ) ile ze (ز) nokta sayısıyla ayrılır.
Osmanlı alfabesinde 'gef' adıyla bilinen, g sesini gösterebilen harf hangisidir?
Doğru cevap: B
Çözüm: Gef (گ), kef (ك) ve kaf (ق) ile karıştırılmamalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi 'vav' harfidir?
Doğru cevap: C
Çözüm: Vav (و) hem ünsüz hem de bazı ünlüleri göstermede rol alır.
Osmanlı Türkçesindeki 'ye' harfinin gösterimi hangisidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Ye (ی), ı/i gibi seslerin okunuşunda da ipucu verir.
Aşağıdaki işaretlerden hangisi 'elif' harfidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: Elif (ا) ünlülerin gösteriminde önemli bir harftir.
Aşağıdaki harflerden hangisinin adı 'dal'dır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Dal (د) bir sonraki harfe bağlanmayan harflerden biridir.
Bir vakfın kuruluş şartları ve gelirlerinin nasıl kullanılacağını belirten belge hangisidir?
- A) Tahrir defteri
- B) Vakfiye
- C) Berat
- D) Mühimme defteri
- E) Ferman
Doğru cevap: B
Çözüm: Vakfiye vakfın hukukî ve mali şartlarına ilişkin temel belgedir.
Osmanlı yönetiminde görev, yetki veya imtiyaz verilmesine ilişkin resmî belge hangisidir?
- A) Tahrir defteri
- B) Mühimme defteri
- C) Berat
- D) Vakfiye
- E) Şer‘iyye sicili
Doğru cevap: C
Çözüm: Berat görev, yetki ve imtiyaz tahsisine ilişkin düzenlenebilir.
Padişah tarafından verilen bir buyruğu ifade eden belge türü hangisidir?
- A) Tahrir
- B) Kadı sicili
- C) Salname
- D) Ferman
- E) Vakfiye
Doğru cevap: D
Çözüm: Ferman, padişah buyruğunu içeren resmî belgedir.
Kadı mahkemesindeki işlemlerin kaydedildiği temel kaynak hangisidir?
- A) Mühimme defteri
- B) Siyakat
- C) Berat
- D) Tuğra
- E) Şer‘iyye sicili
Doğru cevap: E
Çözüm: Şer‘iyye sicilleri mahkeme ve yerel işlem kayıtlarını içerir.
Arazi, hane ve vergiye ilişkin sayım kayıtları en çok hangi kaynak türünde aranır?
- A) Tahrir defteri
- B) Vakfiye
- C) Berat
- D) Ferman
- E) Hatt-ı hümâyun
Doğru cevap: A
Çözüm: Tahrir defterleri belli dönemlerdeki mali ve idari sayım verilerini içerir.
Dîvân-ı Hümâyun'da ele alınan önemli iş ve hükümlerin kayıtlarıyla hangi defter ilişkilidir?
- A) Seyahatname
- B) Mühimme defteri
- C) Şer‘iyye sicili
- D) Temettuat defteri
- E) Vakfiye
Doğru cevap: B
Çözüm: Mühimme defterleri önemli divan hükümlerini kaydeder.
Osmanlı maliye kayıtlarıyla özellikle ilişkilendirilen özel yazı sistemi hangisidir?
- A) Sülüs
- B) Kûfi
- C) Siyakat
- D) Rik‘a
- E) Nesih
Doğru cevap: C
Çözüm: Siyakat, mali hesap ve defterlerde kullanılan kendine özgü yazı/işaret geleneğidir.
Geç dönem Osmanlı bürokrasisinde ve günlük el yazısında yaygın olan yazı türü hangisidir?
- A) Kûfi
- B) Celî sülüs
- C) Talik
- D) Rik‘a
- E) Siyakat
Doğru cevap: D
Çözüm: Rik‘a pratik el yazısı ve bürokratik kullanımda yaygındır.
Eski yazı biçimlerini ve harfleri çözümleyen tarih yardımcı bilimi hangisidir?
- A) Nümizmatik
- B) Arkeobotanik
- C) Heraldik
- D) Kronoloji
- E) Paleografya
Doğru cevap: E
Çözüm: Paleografya eski yazı ve harf biçimlerinin incelenmesidir.