Bir yazı sistemindeki harfleri başka alfabenin işaretleriyle sistemli biçimde karşılamaya ne denir?
- A) Harf çevrimi (transliterasyon)
- B) Sadeleştirme
- C) Kaynak tasnifi
- D) Diplomatik tenkit
- E) Sözlü tarih
Doğru cevap: A
Çözüm: Transliterasyon harfleri karşılar; metni günümüz diline açıklamak ayrı iştir.
Tarihî bir kelimenin okunuşunu özel işaretlerle göstermek amacıyla yapılan işlem hangisidir?
- A) Tahrir
- B) Çevriyazı (transkripsiyon)
- C) Tercüme
- D) Sadeleştirme
- E) Belge tasnifi
Doğru cevap: B
Çözüm: Transkripsiyon, ses/okunuş değerini bir çevriyazı düzeninde aktarır.
Eski tarihî metnin sözcük ve söz dizimini bugünkü okura anlaşılır kılacak şekilde dönüştürmek hangi işlemdir?
- A) Diplomatik tasnif
- B) Tıpkıbasım
- C) Günümüz Türkçesine aktarma
- D) Harf çevrimi
- E) Paleografik çizim
Doğru cevap: C
Çözüm: Sadeleştirme/anlam aktarımı metni yeniden ifade eder; harf çevrimi değildir.
Osmanlı Türkçesinde bir kelimenin ünlüleri tam gösterilmiyorsa en güvenilir okuma yaklaşımı hangisidir?
- A) Kelimeyi sağdan sola değil soldan sağa okumak
- B) Harfleri rastgele ünlülerle tamamlamak
- C) Bütün kısa ünlülerin yazıldığını varsaymak
- D) Sözcüğün kökenini ve cümle bağlamını birlikte değerlendirmek
- E) Her harfi daima tek ünlüye eşitlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Ünlülerin her zaman açık gösterilmemesi bağlam ve sözlük kullanmayı gerektirir.
Vav (و) harfi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca 'a' ünlüsünü gösterir
- B) Yalnızca 'ç' ünsüzünü gösterir
- C) Hiçbir zaman ünlü okumaya yardım etmez
- D) Daima kelime sonundaki ek anlamına gelir
- E) Farklı bağlamlarda ünsüz veya birden çok ünlüyle ilişkilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Vav, tek bir günümüz Türkçesi sesine indirgenemez.
Ye (ی) harfi hakkında hangi açıklama uygundur?
- A) Bağlama göre y ünsüzü ile ı/i türü ünlülerde kullanılabilir
- B) Yalnızca kalın a sesidir
- C) Sadece soru işaretidir
- D) Türkçedeki ç sesinin tek karşılığıdır
- E) Hiçbir yazı biçimi değişmez
Doğru cevap: A
Çözüm: Ye hem y ünsüzünü hem ünlü okumalarını destekleyebilir.
Aşağıdaki harflerden hangisi kendisinden sonra yazılan harfe bağlanmayanlar arasındadır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Re (ر), elif, dal, zel, ze, je ve vav gibi bir sonraki harfe bağlanmaz.
ب ile پ harflerini birbirinden ayıran belirleyici görsel özellik nedir?
- A) Ünlüyle başlamaları
- B) Yalnız kelime sonunda bulunmaları
- C) Nokta sayısı
- D) Yazının sağdan sola olması
- E) Harflerin büyük-küçük yazılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Be tek, pe üç noktayla ayrılır.
كتاب kelimesinin yaygın günümüz Türkçesi karşılığı hangisidir?
- A) Defter
- B) Medrese
- C) Ferman
- D) Kitap
- E) Kalem
Doğru cevap: D
Çözüm: كتاب kitâb/kitap diye okunur.
قلم kelimesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı hangisidir?
- A) Kitap
- B) Kanun
- C) Defter
- D) Sultan
- E) Kalem
Doğru cevap: E
Çözüm: قلم kalem sözcüğünün yazımıdır.
دفتر yazımının karşılığı hangisidir?
- A) Defter
- B) Devlet
- C) Tarih
- D) Ferman
- E) Vakıf
Doğru cevap: A
Çözüm: دفتر defter sözcüğünün Osmanlı yazımıdır.
تاريخ kelimesi hangi sözcüğe karşılık gelir?
- A) Tezkire
- B) Tarih
- C) Tahrir
- D) Tımar
- E) Tuğra
Doğru cevap: B
Çözüm: تاريخ tarih/târîh biçiminde okunur.
دولت kelimesinin günümüz Türkçesindeki okunuşu hangisidir?
- A) Delil
- B) Divan
- C) Devlet
- D) Davet
- E) Defter
Doğru cevap: C
Çözüm: دولت devlet sözcüğüne karşılık gelir.
مدرسه yazılışı hangi kelimeye karşılık gelir?
- A) Meclis
- B) Mektep
- C) Mukataa
- D) Medrese
- E) Mühimme
Doğru cevap: D
Çözüm: مدرسه medrese olarak okunur.
فرمان yazımının yaygın karşılığı hangisidir?
- A) Fetva
- B) Feragat
- C) Firkat
- D) Fermanname dışındaki berat
- E) Ferman
Doğru cevap: E
Çözüm: فرمان padişah buyruğu anlamındaki ferman sözcüğüdür.
قانون kelimesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı hangisidir?
- A) Kanun
- B) Kalem
- C) Kadı
- D) Kervan
- E) Külliye
Doğru cevap: A
Çözüm: قانون kanun/kânûn olarak okunur.
سلطان sözcüğünün okunması hangisidir?
- A) Selatin
- B) Sultan
- C) Sancak
- D) Sadrazam
- E) Sipahi
Doğru cevap: B
Çözüm: سلطان sultan unvanının yazımıdır.
وقف yazımı tarihî bağlamda en çok hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Sicil
- B) Tuğra
- C) Vakıf
- D) Ferman
- E) Tahrir
Doğru cevap: C
Çözüm: وقف vakıf/vakf kavramının tarihî yazımına karşılık gelir.
'Bâb-ı Âlî' terkibindeki -ı unsurunun görevi nedir?
- A) Türkçe geçmiş zaman eki
- B) Türkçe soru eki
- C) Arapça olumsuzluk eki
- D) Farsça izafet bağlantısı
- E) Türkçe çoğul eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Bâb-ı Âlî, Farsça izafetli tarihî bir terkiptir.
'Dîvân-ı Hümâyun' ifadesi hangi yapının örneğidir?
- A) Türkçe olumsuz fiil
- B) Sayı sıfatı tamlaması
- C) Emir kipli cümle
- D) Tek sözcüklü birleşik fiil
- E) Farsça izafetle kurulmuş tamlama
Doğru cevap: E
Çözüm: Dîvân-ı Hümâyun bir izafet terkibidir.