Zor Test

ÖABT Tarih Osmanlı Türkçesi: Alfabe, İmlâ ve Metin Okuma - Zor Test

ÖABT Tarih Osmanlı Türkçesi: Alfabe, İmlâ ve Metin Okuma konusuna yönelik 20 soruluk zor seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Tarih
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
Osmanlı Türkçesi: Alfabe, İmlâ ve Metin Okuma
Test türü
Zor Test

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Bir belgenin mühür ve kâğıt türü döneme uygun olsa da metindeki olaylar diğer belgelerle çelişiyor. Hangi yaklaşım doğrudur?

Soru 2 / 20

Bir fermanın tuğrasını, düzenini ve formül kalıplarını inceleyen araştırma öncelikle hangi alana dayanır?

Soru 3 / 20

Tarihçinin resmî belgedeki eski harf biçimlerini çözmesi, ardından metnin hükmünü incelemesi hangi sıraya uygundur?

Soru 4 / 20

Bir vakfın gelirleri ile harcamalarını öğrenmek isteyen araştırmacı önce hangi kaynağı seçmelidir?

Soru 5 / 20

Bütün Osmanlı belgelerinde bütün kısa ünlülerin açıkça işaretlendiği iddiasını hangi olgu çürütür?

Soru 6 / 20

Bir kelimede vav harfi görüldüğünde ilk yapılması gereken değerlendirme hangisidir?

Soru 7 / 20

Bir metnin Latin harfli yayını eski sözcükleri aynen koruyor, özel okunuş işaretleri kullanıyor. Bu işlem en çok neyi gösterir?

Soru 8 / 20

Eski harflerle yazılmış bir belgenin Latin harfli metninde terimler bugünkü Türkçe eşdeğerleriyle değiştirilmişse hangi işlem yapılmıştır?

Soru 9 / 20

'Devlet-i Aliyye' ifadesindeki -i ile 'devleti yönetmek' ifadesindeki -i karşılaştırıldığında ne söylenebilir?

Soru 10 / 20

Osmanlı Türkçesindeki Arapça ve Farsça kaynaklı söz varlığı hakkında hangisi bilimsel olarak uygundur?

Soru 11 / 20

Bir Osmanlıca kelimede dal harfinden sonra yazıda bağlantı kopması görülüyor. En doğru ilk çıkarım hangisidir?

Soru 12 / 20

Aynı dönemde yazılmış iki Osmanlı belgesinin biri rik‘a, diğeri divanî olabilir. Hangisi doğrudur?

Soru 13 / 20

Siyakat yazısını tarihî kaynakta teşhis etmek isteyen araştırmacı özellikle hangi örneğe yönelmelidir?

Soru 14 / 20

Bir tarihçi, atama belgesini okuduktan sonra bunun gerçekten yetkili makamca düzenlenip düzenlenmediğini test ediyor. Bu hangi aşamadır?

Soru 15 / 20

'Kadı sicillerinde kayda geçen dava, yerel ekonomik ilişkilere ışık tutabilir' çıkarımı neden uygundur?

Soru 16 / 20

Osmanlıca 'فرمان' sözcüğünü okuyup belgenin görev tahsisi olup olmadığını ayrıca sorgulamak neden gerekir?

Soru 17 / 20

Bir belge basılı nüshada kolay, el yazması nüshada güç okunuyor. En iyi açıklama hangisidir?

Soru 18 / 20

Bir görevlendirme kaydında berat, mahkeme işlemlerinde sicil, vakıf şartlarında vakfiye seçimi hangi ilkeye dayanır?

Soru 19 / 20

Bir araştırmacı fermanı Latin harflerine aktarırken uzun ünlü işaretlerini koruyor; sonra metni günümüz Türkçesine çeviriyor. Bu iki aşama nasıl ayrılır?

Soru 20 / 20

Aynı harf dizisine sahip tarihî iki sözcük farklı bağlamlarda ayrı okunuyorsa hangi ilke öne çıkar?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Bir belgenin mühür ve kâğıt türü döneme uygun olsa da metindeki olaylar diğer belgelerle çelişiyor. Hangi yaklaşım doğrudur?

    • A) Dış tenkidin yanında iç tenkit de yapılarak iddialar karşılaştırılmalıdır
    • B) Dış özellikler uygunsa bütün bilgiler zorunlu olarak doğrudur
    • C) Çelişen tüm belgeler araştırılmadan imha edilmelidir
    • D) Yalnızca yazı estetiği tarihsel doğruluğu belirler
    • E) Kaynağın tarihi varsa içerik okunmasına gerek yoktur

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Fiziksel özgünlük, anlatının doğruluğunu tek başına kanıtlamaz; iç tenkit gerekir.

  2. Bir fermanın tuğrasını, düzenini ve formül kalıplarını inceleyen araştırma öncelikle hangi alana dayanır?

    • A) Demografi
    • B) Diplomatik
    • C) Nümizmatik
    • D) Etnografya
    • E) Jeomorfoloji

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Resmî belgenin biçimi ve sahihliği diplomatik alanının konusudur.

  3. Tarihçinin resmî belgedeki eski harf biçimlerini çözmesi, ardından metnin hükmünü incelemesi hangi sıraya uygundur?

    • A) Önce harfleri yok sayma, sonra ezber
    • B) Metni çevirmeden yalnız basım kalitesine bakma
    • C) Paleografik okuma ve tarihsel yorum
    • D) Nümizmatik ve arkeozooloji
    • E) Yalnız sözlü tarih ve anket

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Yazının çözümlenmesi paleografiktir; hükmün bağlamda değerlendirilmesi tarihsel yorumdur.

  4. Bir vakfın gelirleri ile harcamalarını öğrenmek isteyen araştırmacı önce hangi kaynağı seçmelidir?

    • A) Sadece tuğranın görselini
    • B) Yalnız saray şiirlerini
    • C) Bir hükümdarın portresini
    • D) Vakfiye ve ilgili vakıf muhasebe kayıtlarını
    • E) Yalnız savaş kroniklerini

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Vakfiye şartları, muhasebe kayıtları ise fiilî gelir-gider uygulamasını aydınlatır.

  5. Bütün Osmanlı belgelerinde bütün kısa ünlülerin açıkça işaretlendiği iddiasını hangi olgu çürütür?

    • A) Metinlerin daima Latin harfli basılması
    • B) Osmanlı yazısının soldan sağa olması
    • C) Bütün harflerin yalnız bir biçimde yazılması
    • D) Ünlülerin dilde hiç bulunmaması
    • E) Harekelerin çoğu metinde bulunmaması ve okumada bağlamın gerekmesi

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Harekesiz ve ünlüsü eksik gösterilen yazı geleneği bağlamsal okumayı gerektirir.

  6. Bir kelimede vav harfi görüldüğünde ilk yapılması gereken değerlendirme hangisidir?

    • A) Kelime kökeni ve bağlamına bakarak harfin görevini belirlemek
    • B) Daima 'o' sesini vermek
    • C) Daima 'v' sesini vermek
    • D) Harfleri ters yönde okumak
    • E) Yazıyı modern Latin eklerle tamamlamak

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Vav ses değeri bağlama göre değişebilir; tek ve evrensel bir okunuş dayatılamaz.

  7. Bir metnin Latin harfli yayını eski sözcükleri aynen koruyor, özel okunuş işaretleri kullanıyor. Bu işlem en çok neyi gösterir?

    • A) Belgenin yok edildiğini
    • B) Çevriyazı çalışmasını
    • C) Sadeleştirilmiş çağdaş anlatımı
    • D) Özet çıkarma işlemini
    • E) Yalnız sözlü derlemeyi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Ses/okunuş işaretli Latin harfli aktarım çevriyazıdır; sadeleştirme değildir.

  8. Eski harflerle yazılmış bir belgenin Latin harfli metninde terimler bugünkü Türkçe eşdeğerleriyle değiştirilmişse hangi işlem yapılmıştır?

    • A) Kâğıtların karbon tarihlemesi
    • B) Harflerin dış tenkidi
    • C) Sadeleştirme veya günümüz Türkçesine aktarma
    • D) Yalnız harflerin bire bir çevrimi
    • E) Sikke tasnifi

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Anlamı bugünkü sözcüklerle yeniden ifade etmek sadeleştirmedir.

  9. 'Devlet-i Aliyye' ifadesindeki -i ile 'devleti yönetmek' ifadesindeki -i karşılaştırıldığında ne söylenebilir?

    • A) İlki Türkçe soru, ikincisi çoğul ekidir
    • B) Her ikisi de her bağlamda tamlayan hâlidir
    • C) İkisi de sözcükten bağımsız birer ünlemdir
    • D) İlki izafet, ikincisi Türkçe belirtme hâli görevi taşıyabilir
    • E) Her ikisi de zorunlu geçmiş zaman ekidir

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Yüzeyde benzer sesler farklı dil bilgisel görevler üstlenebilir.

  10. Osmanlı Türkçesindeki Arapça ve Farsça kaynaklı söz varlığı hakkında hangisi bilimsel olarak uygundur?

    • A) Osmanlı Türkçesini bütünüyle Arapça yapar
    • B) Türkçenin eklemeli yapısını her zaman ortadan kaldırır
    • C) Farsça tamlamalar hiçbir zaman kullanılmaz
    • D) Metinde yalnız Türkçe kökenli sözcük olabilir
    • E) Türkçe ek ve cümle yapısıyla bir arada kullanılabilir

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Osmanlı Türkçesi Türkçenin tarihî bir biçimidir; söz varlığı ve tamlama etkileri dilin tüm kimliğini değiştirmez.

  11. Bir Osmanlıca kelimede dal harfinden sonra yazıda bağlantı kopması görülüyor. En doğru ilk çıkarım hangisidir?

    • A) Dalın bir sonraki harfe bağlanmamasından kaynaklanabilir
    • B) Mutlaka nokta koymak unutulmuştur
    • C) Kesin olarak ikinci kelime başlamıştır
    • D) Harflerin tümü Latin alfabesindedir
    • E) Metin kesin olarak sahte belgedir

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Dal (د) bağlantı kurmayan harflerdendir; kopukluk her zaman sözcük sınırı değildir.

  12. Aynı dönemde yazılmış iki Osmanlı belgesinin biri rik‘a, diğeri divanî olabilir. Hangisi doğrudur?

    • A) Yazı türü belgenin tarihini tek başına gün ve saat olarak verir
    • B) Dönemler içinde birden çok yazı türü farklı işlevlerle kullanılabilir
    • C) Aynı yüzyılda tek yazı türüne izin verilirdi
    • D) Rik‘a yalnızca mali rakamların özel sistemidir
    • E) Divanî hiçbir resmî metinde kullanılmaz

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Yazı türleri işlev ve kullanım alanı bakımından ayrılır, tek dönemde bir arada bulunabilir.

  13. Siyakat yazısını tarihî kaynakta teşhis etmek isteyen araştırmacı özellikle hangi örneğe yönelmelidir?

    • A) Modern Latin harfli gazete
    • B) Sözlü hatıratın ses kaydı
    • C) Mali hesap ve defter kaydı
    • D) Bir hükümdar portresi
    • E) Yalnız taş mimari süsleme

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Siyakat Osmanlı maliye defterleri ve hesap yazısıyla ilişkilidir.

  14. Bir tarihçi, atama belgesini okuduktan sonra bunun gerçekten yetkili makamca düzenlenip düzenlenmediğini test ediyor. Bu hangi aşamadır?

    • A) Kaynağın sesli okunup kapatılması
    • B) Yalnız edebî türünün belirlenmesi
    • C) Sadece harflerin alfabetik sıralanması
    • D) Belgenin diplomatik ve dış tenkit yönünden incelenmesi
    • E) Metindeki tüm bilgilerin koşulsuz kabulü

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Yetki, biçim, mühür ve özgünlük belge eleştirisinin konusudur.

  15. 'Kadı sicillerinde kayda geçen dava, yerel ekonomik ilişkilere ışık tutabilir' çıkarımı neden uygundur?

    • A) Siciller sadece padişahın şiirini kaydeder
    • B) Kadı sicillerinde yer ve kişi bilgisi asla olmaz
    • C) Mahkeme kaydı tarih araştırmasında kaynak değildir
    • D) Siciller her zaman yalnız askerî sefer günlüğüdür
    • E) Mahkeme kayıtlarında alım satım, borç ve benzeri işlemler de bulunabilir

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Şer‘iyye sicilleri hukuk ve yerel toplumsal-ekonomik tarihe ilişkin bilgi taşır.

  16. Osmanlıca 'فرمان' sözcüğünü okuyup belgenin görev tahsisi olup olmadığını ayrıca sorgulamak neden gerekir?

    • A) Sözcüğün okunması tek başına belgenin tüm hukukî işlevini belirlemez
    • B) Ferman kelimesi her zaman şer‘iyye sicilidir
    • C) Osmanlıca harfler hiçbir anlam taşımaz
    • D) Bütün resmî belgeler içerik bakımından aynıdır
    • E) Sözcüğü okumak belgeyi tarih dışına çıkarır

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Okuma, belge türü ve içeriğin bağımsız incelemesinden ayrılmalıdır.

  17. Bir belge basılı nüshada kolay, el yazması nüshada güç okunuyor. En iyi açıklama hangisidir?

    • A) Zor okunan her metin siyakatla yazılmıştır
    • B) Yazı türü ve harf biçimleri nüshalar arasında değişebilir
    • C) Basılı metinlerin tümü başka dildedir
    • D) El yazmasında harf sayısı sıfıra iner
    • E) İki nüshanın aynı konuda olması imkânsızdır

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Matbu ve el yazması biçimler farklılaşabilir; zorluk tek başına yazı türü belirlemez.

  18. Bir görevlendirme kaydında berat, mahkeme işlemlerinde sicil, vakıf şartlarında vakfiye seçimi hangi ilkeye dayanır?

    • A) Yalnızca rastgele örnek toplamaya
    • B) Tarihî kaynakları sözlükten bağımsız saymaya
    • C) Araştırma sorusuna en uygun kaynak türünü seçmeye
    • D) Bütün belgelerin özdeş içerikte olmasına
    • E) Sadece belge boyutuna bakmaya

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Tarihçinin belge seçimi araştırdığı işlemin niteliğine bağlıdır.

  19. Bir araştırmacı fermanı Latin harflerine aktarırken uzun ünlü işaretlerini koruyor; sonra metni günümüz Türkçesine çeviriyor. Bu iki aşama nasıl ayrılır?

    • A) Önce kaynak imhası, sonra tasnif
    • B) Önce sadeleştirme, sonra belgeyi okumama
    • C) Önce tahrir, sonra sikke basımı
    • D) Önce çevriyazı, sonra günümüz Türkçesine aktarma
    • E) Önce arkeoloji, sonra nümizmatik

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Özgün kelimelerin ses değerlerini koruyan yayın çevriyazı; modern anlatım ikinci aşamadır.

  20. Aynı harf dizisine sahip tarihî iki sözcük farklı bağlamlarda ayrı okunuyorsa hangi ilke öne çıkar?

    • A) Yazıdaki harflerin hiç ses değeri taşımaması
    • B) Bütün kelimelerin daima aynı Türkçe ekle bitmesi
    • C) Harf sırasının soldan sağa çevrilmesi zorunluluğu
    • D) Bütün arşivlerin tek gün yazılmış olması
    • E) Eksik ünlü gösterimi nedeniyle sözlük ve cümle bağlamıyla okuma

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Ünlülerin tam belirtilmemesi, bağlama dayalı okuma gerektirebilir.