Sevr Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
- A) 10 Ağustos 1920
- B) 30 Ekim 1918
- C) 28 Ocak 1920
- D) 11 Ekim 1922
- E) 24 Temmuz 1923
Doğru cevap: A
Çözüm: Sevr, Osmanlı temsilcilerince 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalandı. 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesi, 11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkesi ve 24 Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması tarihleridir.
Sevr Antlaşması hangi devletle İtilaf Devletleri arasında hazırlanmış bir barış düzenlemesidir?
- A) Bulgaristan
- B) Osmanlı Devleti
- C) Almanya
- D) Avusturya
- E) Macaristan
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti için öngörülen barış şartlarını düzenliyordu. Diğer mağlup devletlerle imzalanan antlaşmalar farklı adlar taşır.
Sevr Antlaşması’nın imzalandığı yer hangi ülkededir?
- A) İsviçre
- B) İtalya
- C) Fransa
- D) Belçika
- E) Yunanistan
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr, Paris yakınlarındaki Sèvres yerleşiminde imzalanmıştır; burası Fransa’dadır. Lozan ise İsviçre’nin Lausanne kentinde imzalanan farklı bir antlaşmadır.
Sevr’den önce Osmanlı barış şartlarının esaslarının görüşüldüğü Nisan 1920 toplantısı hangisidir?
- A) Erzurum Kongresi
- B) Sivas Kongresi
- C) Berlin Kongresi
- D) San Remo Konferansı
- E) Balkan Konferansı
Doğru cevap: D
Çözüm: İtilaf Devletleri Nisan 1920’de İtalya’daki San Remo Konferansı’nda Osmanlı barış düzenlemesini kararlaştırdı. Erzurum ve Sivas kongreleri millî direnişin kendi örgütlenme toplantılarıdır.
Sevr metnini Osmanlı adına imzalayan isimlerden biri hangisidir?
- A) İsmet İnönü
- B) Kâzım Karabekir
- C) Rauf Orbay
- D) Ali Fuat Cebesoy
- E) Rıza Tevfik Bey
Doğru cevap: E
Çözüm: Sevr’i Osmanlı heyetinde Rıza Tevfik Bey, Hadi Paşa ve Reşat Halis Bey imzaladı. İsmet İnönü ise sonraki Lozan görüşmelerinde TBMM heyetine başkanlık etti.
Sevr Antlaşması’nın hükümlerini kabul etmeyen millî temsil organı hangisidir?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisi
- B) Şûrâ-yı Saltanat
- C) Meclis-i Vükelâ
- D) Düyûn-ı Umûmiye
- E) Milletler Cemiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: 23 Nisan 1920’de açılan TBMM, Sevr dayatmasını millî bağımsızlığa aykırı bulup reddetti. İstanbul’daki Şûrâ-yı Saltanatın yaklaşımıyla TBMM’nin tutumu birbirine zıttır.
Sevr Antlaşması’nın Osmanlı iç hukukunda yürürlüğe girememesinin temel nedeni nedir?
- A) Türkçe yazılmamış olması
- B) Gerekli parlamento onayından geçmemesi
- C) Yalnız bir konferans taslağı kalması
- D) Hiç kimse tarafından imzalanmaması
- E) Lozan’dan sonra hazırlanmış olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr imzalanmış fakat Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından onaylanmamıştır. Bu nedenle hukuken yürürlüğe giren ve bütünüyle uygulanan bir barış antlaşması olarak değerlendirilemez.
Aşağıdaki olay sıralamalarından hangisi Sevr’in hazırlanma ve imzalanma sürecine uygundur?
- A) San Remo kararları → Osmanlı’ya taslak bildirimi → Sevr’in imzalanması
- B) Sevr’in imzalanması → San Remo kararları → taslak bildirimi
- C) Lozan’ın imzalanması → San Remo → Sevr
- D) TBMM’nin kapanması → Mudanya → Sevr
- E) Sevr → Mondros → San Remo
Doğru cevap: A
Çözüm: San Remo Konferansı Nisan 1920’de yapıldı; Osmanlı temsilcilerine barış taslağı Mayıs 1920’de bildirildi. Sevr ise Ağustos 1920’de imzalandı. Bu tarih sırası temel diplomatik kronolojidir.
Sevr’de İstanbul’un durumuyla ilgili hangi değerlendirme daha doğrudur?
- A) Şehrin hemen ve koşulsuz Yunanistan’a katılması kararlaştırıldı
- B) Payitaht olarak kalması öngörüldü; ancak bu durum antlaşmaya uyma şartına bağlandı
- C) İstanbul’un Rusya’ya bırakılması karara bağlandı
- D) İstanbul’un Osmanlı başkenti kalması kesin biçimde yasaklandı
- E) Şehir Sevr ile Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti ilan edildi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr’in 36. maddesi İstanbul’un Osmanlı payitahtı olarak kalmasına izin verir; Müttefikler antlaşma yükümlülüklerine uyulmazsa bu durumu değiştirme hakkını saklı tutar.
Sevr’de İzmir için Osmanlı egemenlik unvanının biçimsel olarak sürmesi ile Yunan yönetiminin öngörülmesi neyi gösterir?
- A) Bölgenin hiç tartışmasız Ankara’ya bırakıldığını
- B) Osmanlı ordusunun İzmir’i yönetmeye devam edeceğini
- C) Hukukî unvan ile fiilî idare yetkisinin ayrıldığını
- D) Yunanistan’ın İzmir üzerinde hiçbir yetki alamayacağını
- E) İzmir’in o anda doğrudan bağımsız devlet olduğunu
Doğru cevap: C
Çözüm: İzmir’de Osmanlı egemenlik unvanının şeklen kalması, Sevr’in 69. maddesi gereği idare yetkilerinin Yunanistan’a bırakılması tasarımını ortadan kaldırmaz.
Sevr’in İzmir’e ilişkin beş yıllık hükmü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Beş yıl dolunca İzmir’in kendiliğinden bağımsız Türk devleti olması
- B) Beşinci yıl Osmanlı’nın bütün işgalleri kaldırması
- C) Beş yıl sonra Boğazlar Komisyonunun İzmir’i yönetmesi
- D) Yerel parlamentonun Yunanistan’a katılma talebini Milletler Cemiyetine taşıyabilmesi
- E) Beşinci yıl bütün şehir halkının zorunlu göçe tabi tutulması
Doğru cevap: D
Çözüm: 83. maddede beş yıl sonunda yerel parlamentonun Yunanistan’a katılma talebini Milletler Cemiyeti Meclisine sunabilmesi düzenlenir. Bu, otomatik ilhak ile aynı şey değildir.
Sevr’in 62 ve 64. maddelerini birlikte yorumlamak için en doğru ifade hangisidir?
- A) Her iki madde yalnız İstanbul’un başkentliğini düzenler
- B) İki madde İzmir’in ilk gün doğrudan ilhakına ilişkindir
- C) Her iki madde yalnız deniz taşımacılığı vergisini kaldırır
- D) Madde 62 derhal bağımsız devlet kurdu, madde 64 bunu iptal etti
- E) Önce özerklik tasarımı, ardından belirli koşullara bağlı bağımsızlık başvurusu öngörülmüştür
Doğru cevap: E
Çözüm: 62. madde yerel özerklik planı hazırlanmasını, 64. madde ise belirli şartlarla Milletler Cemiyetine başvuru ve bağımsızlık ihtimalini içerir; hiçbiri uygulanmış bir sonuç değildir.
Sevr’de Erzurum, Trabzon, Van ve Bitlis vilayetlerini ilgilendiren sınır meselesi kimin hakemliğine bırakılmıştı?
- A) Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
- B) Milletler Cemiyeti Genel Sekreteri
- C) Yunanistan kralı
- D) Osmanlı Meclis-i Mebusanı
- E) İtalya parlamentosu
Doğru cevap: A
Çözüm: Sevr’in 89. maddesi Türkiye–Ermenistan sınırının belirlenmesini ABD başkanının hakemliğine bırakmayı öngörür. Ermeni sınırı meselesi İzmir yönetiminden ayrı bir başlıktır.
Sevr’de Boğazlar Komisyonu öngörülmesi hangi egemenlik alanını doğrudan sınırlandırırdı?
- A) Ülke içi eğitim programlarını
- B) Stratejik su yollarının yönetimi ve denetimini
- C) Sadece köy nüfus kayıtlarını
- D) Doğrudan belediye seçimlerini
- E) Yalnız posta pullarının tasarımını
Doğru cevap: B
Çözüm: Boğazların barışta ve savaşta uluslararası kullanıma açılması, geçiş ve kontrol yetkisinin komisyonda toplanması Osmanlı’nın stratejik egemenliğini daraltırdı.
Sevr’in İzmir düzenlemesinde “Osmanlı bayrağı çekilmesi” hükmünden hangi sonuç çıkarılamaz?
- A) İzmir’de idare yetkisinin kesintisiz biçimde Osmanlı makamlarında kaldığı
- B) Osmanlı egemenliğinin şeklen korunduğu
- C) Yunanistan’a idari yetkiler bırakılmasının planlandığı
- D) Hukukî unvan ile yönetimin birbirinden ayrıştırıldığı
- E) Nihai statünün daha sonraki usule bağlandığı
Doğru cevap: A
Çözüm: 69. madde Osmanlı egemenlik unvanının görünür işaretinden söz ederken idare yetkisinin Yunanistan’a bırakılmasını öngörür. Bu nedenle Osmanlı bayrağı tam fiilî hâkimiyet kanıtı değildir.
Sevr’in 83. maddesindeki beş yıllık süreden sonra İzmir için öngörülen usul hangi seçenekte doğru özetlenmiştir?
- A) İzmir valisinin tek imzasıyla zorunlu bağımsızlık
- B) Yerel parlamentonun talebi; Milletler Cemiyetinin değerlendirmesi ve gerekirse halkoylaması
- C) Osmanlı padişahının doğrudan Yunanistan tahtına geçmesi
- D) Boğazlar Komisyonunun Yunanistan yerine Rumeli’yi yönetmesi
- E) Türk ordusunun beş yıl sonra Lozan’ı yeniden imzalaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr’in 83. maddesinde yerel parlamentonun ilhak talebini Milletler Cemiyetine sunması, Cemiyetin koşul belirleyebilmesi ve gerekirse halkın görüşüne başvurması tasarlanmıştır.
Sevr’in 64. maddesinde Kürt bölgeleri bakımından hangisi kendiliğinden gerçekleşmiş bir sonuç değil, koşullu olasılıktır?
- A) İstanbul’un Osmanlı başkenti olarak kalması
- B) Boğazlarda ticaret gemilerine geçiş öngörülmesi
- C) Milletler Cemiyetine başvuru ve uygun görülürse bağımsızlık
- D) Askerî birlik mevcudunun sınırlanması
- E) İzmir’de Yunan yönetiminin planlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: 64. madde çoğunluğun isteğinin gösterilmesi ve Milletler Cemiyetinin uygun bulması gibi aşamalar koyar. Böyle bir devletin Sevr ile fiilen kurulduğunu söylemek tarihsel ve hukukî bakımdan yanlıştır.
Sevr’in 89. maddesi uyarınca ABD başkanına verilen görev hangisidir?
- A) İzmir’deki yerel parlamento seçimini yönetmek
- B) Boğazlar Komisyonunun bütün üyelerini tek başına seçmek
- C) Osmanlı saray muhafızlarını yönetmek
- D) Türkiye–Ermenistan sınırını ve bağlantılı konuları hakem sıfatıyla belirlemek
- E) Anadolu’daki bütün kapitülasyonları kaldırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: 89. madde Erzurum, Trabzon, Van ve Bitlis vilayetlerini ilgilendiren sınırın ABD başkanının hakemliğine sunulmasını düzenler. Bu yetki başka Sevr komisyonlarıyla karıştırılmamalıdır.
Sevr’in askerî mevcudu düzenleyen 154–157. maddelerinden hangisi doğru çıkarımdır?
- A) 50 bin kişilik zorunlu askerlik ordusunun tamamı yalnız donanmadır
- B) 700 saray muhafızı 35 bin jandarma sınırının içindedir
- C) Osmanlı ordusu süresiz sınırsız askere kavuşmuştur
- D) 15 bin takviye kuvveti 50 binin dışında kalmıştır
- E) 50 bin jandarma/takviye sınırına ayrıca 700 saray muhafızı eklenmiştir
Doğru cevap: E
Çözüm: 155. madde jandarma ve takviye birimlerinin toplamını 50 binle sınırlar; 154. madde 700 kişilik saray muhafızını ayrı tutar. Jandarma 35 bin, takviye 15 bin kişiyle sınırlıdır.
“Sevr’de Boğazlar Komisyonu” ile “Lozan’da Boğazlar rejimi” aynı kabul edilirse hangi tarihsel yöntem hatası yapılır?
- A) Farklı antlaşmaların hukuki düzenlerini tek bir metne mal etmek
- B) İki antlaşmanın da farklı yıllarda yapıldığını belirtmek
- C) Sevr’in hukuken yürürlüğe girmediğini açıklamak
- D) Boğazların jeopolitik önemine dikkat çekmek
- E) Antlaşma maddelerinin karşılaştırmalı incelenmesini yapmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sevr 1920’de öngörülen fakat uygulanamayan bir tasarımdır; Lozan 1923’te yeni bir barış düzeni oluşturdu. Benzer komisyon adları bütün yetki ve koşulların aynı olduğunu göstermez.