Sevr’in Boğazlara ilişkin temel düzenlemesi hangisidir?
- A) Boğazları tamamen kapatması
- B) Boğazlarda yalnız Osmanlı donanmasına izin vermesi
- C) Uluslararası Boğazlar Komisyonu öngörmesi
- D) Boğazları yalnız kara ulaşımına açması
- E) Boğazlarda Türk kontrolünü sınırsız güçlendirmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr, Boğazlardan geçişi uluslararası denetime bağlayan bir komisyon düzeni tasarladı. Bu hüküm, Osmanlı Devleti’nin stratejik geçitler üzerindeki egemenlik yetkilerini kısıtlıyordu.
Sevr’e göre İzmir ve çevresinin yönetimi başlangıçta hangi devlete bırakılacaktı?
- A) Bulgaristan
- B) Rusya
- C) Almanya
- D) Yunanistan
- E) Avusturya
Doğru cevap: D
Çözüm: Sevr’in 69 ve 70. maddeleri İzmir ve belirli çevresinde Osmanlı egemenlik unvanını şeklen korurken yönetim yetkisini Yunanistan’a devretmeyi öngörüyordu.
Sevr’le Yunanistan lehine bırakılması öngörülen Avrupa toprağı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz
- B) Güneydoğu Anadolu
- C) İç Anadolu
- D) Doğu Anadolu’nun tamamı
- E) Doğu Trakya
Doğru cevap: E
Çözüm: Sevr’in 84. maddesi Osmanlı’nın Avrupa yakasındaki belirli topraklar üzerindeki haklarından Yunanistan lehine vazgeçmesini öngörür. Doğu Trakya bu düzenlemenin temel alanıdır.
Sevr’de bağımsızlığı tanınması öngörülen devlet hangisidir?
- A) Ermenistan
- B) Azerbaycan
- C) İran
- D) Afganistan
- E) Gürcistan
Doğru cevap: A
Çözüm: Sevr’in 88. maddesinde Osmanlı yönetiminin Ermenistan’ı bağımsız devlet olarak tanıması öngörülür. Türk Millî Mücadelesi bu dayatmayı kabul etmemiştir.
Sevr’in Kürt nüfusun yaşadığı bazı bölgeler için ilk aşamada öngördüğü yönetim biçimi hangisidir?
- A) Doğrudan İtalyan krallığına katılma
- B) Yerel özerklik
- C) Boğazlar Komisyonuna bağlanma
- D) Saltanatın kaldırılması
- E) Ankara’ya başkent statüsü verilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr’in 62. maddesi belirli bölgeler için yerel özerklik tasarlanmasını konu eder. 64. maddede ise daha sonra ve şartlara bağlı bağımsızlık olasılığı yer alır.
Sevr’in Osmanlı askerî gücüne ilişkin temel amacı hangisidir?
- A) Genel seferberliği zorunlu kılmak
- B) Büyük bir millî donanma kurmak
- C) Askerî gücü ciddi biçimde sınırlandırmak
- D) Osmanlı ordusunu savaş öncesinden büyütmek
- E) Askerliği herkese zorunlu tutmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr, Osmanlı silahlı kuvvetlerinin niteliğini ve sayısını sınırlıyor; 50 bin kişilik jandarma ve takviye kuvvetlerinin yanı sıra 700 kişilik saray muhafızını ayrı düzenliyordu.
Sevr ile yeniden genişletilmesi öngörülen yabancılara ait ekonomik ayrıcalıklar hangisidir?
- A) Tımar sistemi
- B) İltizamın kaldırılması
- C) Mecelle’nin kabulü
- D) Kapitülasyonlar
- E) Misak-ı Millî kararları
Doğru cevap: D
Çözüm: Sevr’in iktisadî hükümleri 1914 öncesi yabancı imtiyazlarının geri getirilmesini öngörüyordu. Bu yön, ekonomik bağımsızlığa ters düştüğü için TBMM’nin itiraz ettiği başlıca konulardandı.
Sevr’de öngörülen 50 bin kişilik silahlı kuvvet toplamı nasıl dağıtılıyordu?
- A) 25 bin donanma ve 25 bin hava kuvveti
- B) 40 bin zorunlu asker ve 10 bin ağır tank birliği
- C) 35 bin jandarma ve 15 bin takviye kuvveti
- D) 50 bin süvari ve 50 bin topçu
- E) 10 bin komando ve 40 bin yabancı asker
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr’in 155–157. maddeleri 50 bin kişilik toplam içinde 35 bin jandarma ve 15 bin takviye kuvvetini sınırlar. Ayrıca 700 kişilik padişah muhafızı bu toplama dâhil değildir.
Sevr’de padişahın korunmasına ayrılan 700 kişi için hangi ifade doğrudur?
- A) Zorunlu askerlik yapan bütün Osmanlı vatandaşlarını ifade eder
- B) Boğazlar Komisyonunun Yunan üyeleridir
- C) Ermenistan sınırını çizecek heyetin tamamıdır
- D) 50 bin kişilik jandarma ve takviye kuvveti toplamından ayrı tutulmuştur
- E) İzmir yerel parlamentosunun sabit sandalye sayısıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: 154. maddede saray muhafızları için 700 kişilik ayrı sınır vardır; 155. maddede 50 bin kişilik jandarma ve takviye toplamı yer alır. Bu nedenle genel toplam 50.700 olarak da anlatılır.
Sevr askerî hükümleri ile zorunlu askerlik arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Bütün yetişkinlerin ömür boyu asker olması istenmiştir
- B) Yalnız eski askerlerin Fransa ordusuna katılması kararlaştırılmıştır
- C) Osmanlı’ya sınırsız asker toplama yetkisi verilmiştir
- D) Zorunlu askerlik Sevr’in yürürlük şartı olmaktan çıkarılmıştır
- E) Silahlı kuvvetlerin gönüllülerden oluşturulması öngörülmüştür
Doğru cevap: E
Çözüm: Sevr’in 165. maddesi gelecekteki Osmanlı silahlı kuvvetlerinin gönüllülerden oluşmasını düzenler. Bu hükümler genel seferberlik kapasitesini daraltmayı amaçlıyordu.
Sevr’de öngörülen Maliye Komisyonu neden ekonomik bağımsızlıkla bağdaşmazdı?
- A) Gelir toplama ve mali kararlar üzerinde dış denetim kurabildiği için
- B) Devletin bütün vergi yetkisini halkoyuna bıraktığı için
- C) Dış borçları hiçbir koşula bağlamadan tamamen sildiği için
- D) Kapitülasyonları kesin biçimde kaldırdığı için
- E) Meclise sınırsız bütçe özerkliği tanıdığı için
Doğru cevap: A
Çözüm: Maliye Komisyonu ve ilgili mali hükümler, Osmanlı gelirlerinin yönetimi ve mali kararların denetiminde yabancı etkisini güçlendirecekti. Bu, Misak-ı Millî’nin bağımsızlık anlayışıyla çatışıyordu.
Sevr’in imzalanmasından önce İstanbul’da antlaşmayı kabul etme eğilimi gösteren toplantı hangisidir?
- A) Erzurum Kongresi
- B) Şûrâ-yı Saltanat
- C) TBMM Gizli Komisyonu
- D) Sivas Kongresi
- E) İzmir İktisat Kongresi
Doğru cevap: B
Çözüm: İstanbul’da Şûrâ-yı Saltanat, ağır barış şartları karşısında kabul yönünde bir tutum sergilemiştir. Buna rağmen Meclis-i Mebusanın anayasal onayı gerçekleşmemiştir.
Sevr ile ilgili “imzalandı” ve “uygulandı” fiillerinin karıştırılmaması hangi temel olguyla açıklanır?
- A) Metnin hiçbir diplomat tarafından görülmemesiyle
- B) Osmanlı’nın Birinci Dünya Savaşı’na hiç girmemesiyle
- C) İmzaya karşın gerekli onay ve Millî Mücadele koşulları nedeniyle yürürlüğe girmemesiyle
- D) İtilaf Devletlerinin Sevr metnini yayımlamamasıyla
- E) TBMM’nin Sevr metnini bizzat imzalamasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: İstanbul Hükümeti temsilcilerinin Sevr’i imzalaması yürürlüğe girme ve uygulanma anlamına gelmez. Parlamento onayının yokluğu ve Ankara’nın reddi belirleyici olmuştur.
Sevr’in hukuki statüsünü açıklayan aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) TBMM imzaladı ve hemen bütün maddeleri yürürlüğe koydu
- B) Osmanlı temsilcileri imzaladı; gerekli anayasal onay gerçekleşmedi ve yürürlüğe girmedi
- C) Meclis-i Mebusan 1921’de oylayıp kabul etti
- D) Lozan’dan sonra 1924’te ilk kez imzalandı
- E) San Remo’da yalnız sözlü kabul edildiği için imza atılmadı
Doğru cevap: B
Çözüm: İmza ile iç hukukta onay aynı işlemler değildir. Sevr, Osmanlı temsilcilerince imzalanmasına rağmen Meclis-i Mebusanın onayından geçmemiş ve Millî Mücadele sonucu uygulanamamıştır.
Sevr ile Millî Mücadele’nin diplomatik hedefleri arasındaki en kapsamlı çelişki hangi seçenektedir?
- A) Sevr’in her aşamada millet egemenliğini güçlendirmesi
- B) Misak-ı Millî’nin kapitülasyonların geri getirilmesini istemesi
- C) Sevr’in toprak paylaşımı ve dış denetimi ile Misak-ı Millî’nin bağımsızlık anlayışı arasındaki çatışma
- D) TBMM’nin Boğazları yabancı komisyona süresiz bırakmayı önermesi
- E) Sevr’in İzmir’de yalnız eğitim programı değiştirmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr yalnız sınırlar üzerinde değil, Boğazlar, maliye, kapitülasyonlar ve askerî örgütlenmede de egemenliği sınırlıyordu. Misak-ı Millî temelli Ankara politikası bu bütünlüğe karşı çıktı.
Sevr’in 36. maddesinde İstanbul’un durumunu hukuken koşullu kılan düzenleme hangisidir?
- A) İstanbul’un tüm zamanlar için koşulsuz bırakıldığının açıklanması
- B) Şehrin 1920’de doğrudan Fransa başkenti ilan edilmesi
- C) Padişahın İzmir’e kesin olarak taşınmasının emredilmesi
- D) Müttefiklerin antlaşmaya uyulmaması halinde başkent statüsüne ilişkin taahhütlerini değiştirme hakkını saklı tutması
- E) İstanbul’un konumunun yalnız San Remo’dan önce belirlenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 36. madde Osmanlı payitahtının İstanbul’da korunmasını tanısa da özellikle anlaşma yükümlülükleri yerine getirilmezse Müttefikler mevcut taahhütlerini değiştirebilir.
Sevr’in 62–64. maddeleri ile 88–90. maddeleri hangi konu bakımından farklılaşır?
- A) İlki yalnız Ege adalarını, ikincisi yalnız saray muhafızını düzenler
- B) Her iki grup tamamen İzmir yerel seçimlerini ele alır
- C) İlki Boğazlar, ikincisi kapitülasyonları kaldırır
- D) İkisi de yalnız Osmanlı gümrük tarifesi tablosudur
- E) İlki Kürt bölgeleri için özerklik ve koşullu ayrılma; ikincisi Ermenistan’ın tanınması ve sınırın hakemliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Kürt bölgelerine ilişkin hükümler özerklik ve aşamalı statü olasılığını düzenler. Ermenistan’a ilişkin hükümler bağımsız devletin tanınması ve sınırın ABD başkanının hakemliğini içerir.
Sevr’in 37. maddesinde savaş ve barış zamanında geçiş serbestisi öngörülmesinin askerî egemenlik açısından anlamı nedir?
- A) Boğazlar üzerinde devletin tek yanlı kısıtlama yetkisinin sınırlandırılması
- B) Osmanlı’nın tüm yabancı savaş gemilerini koşulsuz geri çevirme hakkı kazanması
- C) Karadeniz’in bütün limanlarının Osmanlı’ya devredilmesi
- D) Bütün ticaret gemilerinin Osmanlı bayrağı taşımasının zorunlu kılınması
- E) Boğazların yalnız yerel balıkçı teknelerine tahsis edilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Boğazlarda birçok bayraktan ticaret ve savaş gemisi için geçiş serbestisinin planlanması, tek başına Osmanlı’nın karar vereceği bir boğaz rejimiyle bağdaşmaz.
Sevr’in mali hükümlerinin kapitülasyonlarla birlikte ele alınmasının temel nedeni hangisidir?
- A) İkisinin de yalnız savaş meydanı sınırını çizmesi
- B) Kamu gelirleriyle yabancı ayrıcalıklarının birlikte ekonomik egemenliği kısıtlaması
- C) Maliye Komisyonunun TBMM bütçe özerkliğini garanti etmesi
- D) Kapitülasyonların Osmanlı lehine tüm yabancı müdahaleyi sona erdirmesi
- E) Sevr’in mali gelirleri tamamen yerel köylere bırakması
Doğru cevap: B
Çözüm: Maliye Komisyonu bütçe ve gelir denetimini, kapitülasyonlar yabancıların özel iktisadî haklarını etkiler. İkisi birlikte ekonomik karar alma kapasitesini sınırlandıran düzenlemelerdir.
San Remo, Sevr ve Londra Konferansı bağlamında hangisi tarihsel olarak doğrudur?
- A) Londra Konferansı Nisan 1920’de San Remo’dan önce sonuçlandı
- B) San Remo, 1923 Lozan’ın imzalandığı toplantıydı
- C) Londra Konferansı, Sevr’den sonra antlaşma şartlarının yeniden tartışıldığı bir aşamadır
- D) Sevr 1921 Londra Konferansı’ndan sonra ilk kez tasarlandı
- E) İlk TBMM Londra Konferansı’ndan sonra açıldı
Doğru cevap: C
Çözüm: San Remo Nisan 1920’de Sevr taslağının oluşumuyla, Sevr Ağustos 1920’de imzayla, 1921 Londra Konferansı ise dayatılan koşulları yeniden ele alma çabasıyla ilişkilidir.