Soğuk Savaş kavramı en genel anlamıyla hangi durumu anlatır?
- A) ABD ile SSCB öncülüğündeki blokların uzun süreli siyasi ve ideolojik rekabetini
- B) Yalnız Avrupa ülkelerinin birbirleriyle yaptığı gümrük savaşlarını
- C) Türkiye ile Yunanistan arasında 1930’da imzalanan dostluk anlaşmasını
- D) İki dünya savaşı arasında yaşanan tüm silahlı çatışmaları
- E) Birleşmiş Milletlerin 1945’te tamamen dağılmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Soğuk Savaş, II. Dünya Savaşı sonrasında ABD ve Sovyetler Birliği etrafında oluşan bloklar arasındaki ideolojik, askerî ve siyasi mücadele dönemidir.
Soğuk Savaş döneminde Batı Bloku’nun başlıca öncü devleti hangisidir?
- A) Sovyetler Birliği
- B) Amerika Birleşik Devletleri
- C) Çin Halk Cumhuriyeti
- D) Yugoslavya
- E) Kuzey Kore
Doğru cevap: B
Çözüm: ABD, savaş sonrasında Batı Bloku’nun ekonomik ve askerî düzenlemelerinde belirleyici güç oldu; NATO da bu güvenlik mimarisinin temel örgütüdür.
Soğuk Savaş döneminde Doğu Bloku’nun öncü devleti hangisidir?
- A) Amerika Birleşik Devletleri
- B) Birleşik Krallık
- C) Sovyetler Birliği
- D) Fransa
- E) Kanada
Doğru cevap: C
Çözüm: SSCB, Doğu Avrupa’daki sosyalist yönetimlerin başlıca dayanağıydı; Batı Bloku ile yaşadığı çekişme iki kutuplu düzeni belirledi.
ABD’nin komünizmin yayılmasını engellemeyi amaçlayan stratejisinin adı nedir?
- A) Yatıştırma politikası
- B) Panislamizm
- C) Sömürgelerin tümünü birleştirme
- D) Çevreleme (containment) politikası
- E) Merkantilizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Çevreleme politikası, Sovyet nüfuzunun genişlemesini durdurmak için diplomatik, ekonomik ve güvenlik araçlarını kullanma anlayışını ifade eder.
1947 Truman Doktrini başlangıçta hangi iki ülkeye destek verilmesiyle ilişkilidir?
- A) Türkiye ve Japonya
- B) Fransa ve Almanya
- C) Mısır ve Suriye
- D) Kore ve Vietnam
- E) Türkiye ve Yunanistan
Doğru cevap: E
Çözüm: Başkan Truman’ın 12 Mart 1947 konuşması, Sovyet baskısı karşısında Türkiye ile Yunanistan’a ABD yardımını gündeme taşıdı.
Marshall Planı’nın temel amacı hangisidir?
- A) Savaş sonrası Avrupa ekonomilerinin toparlanmasına destek olmak
- B) Varşova Paktı birliklerini tek orduda birleştirmek
- C) Boğazları uluslararası komisyona devretmek
- D) Kıbrıs Cumhuriyeti’ni dağıtmak
- E) NATO’nun 5. maddesini kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: 1947’de duyurulan Marshall Planı ekonomik toparlanmaya odaklandı; Truman Doktrini ise Türkiye ve Yunanistan’a destekle başlayan güvenlik siyasetidir.
1948–1949 Berlin Ablukası sırasında Batılı devletlerin Batı Berlin’e yardım yöntemi hangisidir?
- A) Ren Nehri boyunca büyük deniz harekâtı yürütmek
- B) Hava köprüsüyle ikmal sağlamak
- C) Türkiye’den kara kuvveti sevk etmek
- D) Berlin’i tamamen terk etmek
- E) İran üzerinden boru hattı kurmak
Doğru cevap: B
Çözüm: SSCB’nin Batı Berlin’e kara ulaşımını kısıtlamasına karşı Batılı devletler hava köprüsü kurarak kentteki nüfusun ihtiyaçlarını karşıladı.
SSCB’nin 1946’da Türkiye’ye verdiği notaların başlıca konusu hangisidir?
- A) Boğazların rejimi ve Sovyet güvenlik talepleri
- B) Kore’de BM birliklerinin çekilmesi
- C) NATO üye sayısının artırılması
- D) Kıbrıs’ta 1974 ateşkesinin kurulması
- E) Bağdat Paktı’nın CENTO adını alması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1946 Sovyet notaları Boğazların güvenliği ve statüsü çevresinde yoğunlaştı; Türkiye talepleri reddederek Batı desteğini aradı.
Truman Doktrini ve Marshall Planı arasındaki temel politika ayrımı hangisidir?
- A) Truman 1955 askerî paktı, Marshall 1964 Kıbrıs mektubudur
- B) Truman güvenlik desteği, Marshall Avrupa’nın ekonomik toparlanmasıdır
- C) Truman Doğu Bloku kuruluşu, Marshall Varşova Paktı’dır
- D) Truman Berlin Duvarı, Marshall 1989’da duvarın açılışıdır
- E) Her ikisi de yalnız Sovyetler Birliği’ne yapılan yardımdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Truman Doktrini 1947’de Türkiye ve Yunanistan’ın güvenliğini desteklerken Marshall Planı Avrupa’nın savaş sonrası ekonomisini canlandırdı.
NATO’nun 5. maddesinin ifade ettiği temel ilke hangisidir?
- A) Bütün üyelerin ortak para birimine geçmesi
- B) Üyelerin başka örgütlere girmesinin yasak olması
- C) Bir üyeye yönelik silahlı saldırının bütün üyelere yapılmış sayılması
- D) Her üyenin her yıl savaşa katılmasının zorunlu olması
- E) Üyeliğin beş yıl sonra kendiliğinden sona ermesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. maddesi kolektif savunma ilkesini düzenler; saldırı hâlindeki önlemler antlaşmanın çerçevesinde belirlenir.
Türkiye’nin 1950’de Kore’ye asker göndermesi NATO hedefi açısından nasıl değerlendirilir?
- A) Türkiye’yi aynı gün NATO kurucu üyesi yapmıştır
- B) Varşova Paktı’na Türkiye’nin katılmasını sağlamıştır
- C) Kıbrıs’taki garantörlük hakkını ortaya çıkarmıştır
- D) Batı güvenlik düzeniyle dayanışmasını göstermesini sağlayan bir adımdır
- E) Türkiye’nin 1950’de Birleşmiş Milletlerden ayrılmasıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Kore’ye asker gönderilmesi Türkiye’nin Batı’yla güvenlik işbirliğini görünür kıldı; NATO üyeliği ise bundan ayrı bir kararla 1952’de gerçekleşti.
Aşağıdaki kronolojik sıralamalardan hangisi doğrudur?
- A) Türkiye NATO üyeliği 1949 → Bağdat Paktı 1952 → Balkan Paktı 1955
- B) Balkan Paktı 1947 → NATO 1952 → Bağdat Paktı 1983
- C) Bağdat Paktı 1949 → Balkan Paktı 1950 → Türkiye NATO üyeliği 1960
- D) Varşova Paktı 1949 → NATO kuruluşu 1955 → Türkiye NATO üyeliği 1964
- E) NATO kuruluşu 1949 → Türkiye NATO üyeliği 1952 → Balkan Paktı 1953 → Bağdat Paktı 1955
Doğru cevap: E
Çözüm: NATO 1949’da kuruldu; Türkiye 1952’de katıldı, 1953 Balkan Paktı ve 1955 Bağdat Paktı bölgesel güvenlik işbirlikleridir.
1953 Balkan Paktı’nın tarafı Yugoslavya’nın Soğuk Savaş’taki ayırt edici durumu hangisidir?
- A) SSCB’den görece bağımsız bir sosyalist dış politika izlemesidir
- B) NATO’nun 1949 kurucusu olmasıdır
- C) 1952’de Türkiye ile NATO’ya katılmasıdır
- D) Bağdat Paktı’nın 1955 kurucusu olmasıdır
- E) Kore Savaşı’nda Kuzey Kore’nin başlıca yöneticisi olmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Tito yönetimindeki Yugoslavya, Moskova’dan uzaklaşarak Türkiye ve Yunanistan ile Balkan işbirliğine yöneldi; bu konumu ittifakı açıklamada önemlidir.
1953 Balkan Paktı ile 1954 Balkan İttifakı için doğru ilişki hangisidir?
- A) 1953 Bağdat Paktı, 1954 NATO kuruluşudur
- B) 1953 dostluk ve işbirliği, 1954 ise ittifak antlaşması aşamasıdır
- C) 1953 Kıbrıs kuruluşu, 1954 CENTO’nun kapanışıdır
- D) 1953 Varşova Paktı, 1954 Truman Doktrini’dir
- E) Her iki düzenleme de yalnız Türkiye ile İran arasındadır
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında 1953’te dostluk ve işbirliği antlaşması; 1954’te ittifak niteliğinde düzenleme yapılmıştır.
1945 sonrası Türkiye’nin güvenlik yönelimini açıklayan olay zinciri hangisidir?
- A) 1946 Sovyet Boğazlar notaları → 1947 Truman desteği → 1950 Kore’ye asker → 1952 NATO üyeliği
- B) 1952 NATO üyeliği → 1946 Sovyet notaları → 1947 Truman → 1950 Kore
- C) 1955 Varşova Paktı → 1945 CENTO → 1949 Kore → 1952 NATO
- D) 1964 Johnson Mektubu → 1946 Sovyet notaları → 1950 Marshall Planı
- E) 1989 Berlin Duvarı → 1947 Truman → 1955 Bağdat Paktı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sovyet baskısı ile başlayan güvenlik kaygılarını Truman yardımı, Kore’ye asker gönderilmesi ve NATO üyeliği izledi; yılların sırası önemlidir.
1948–1949 Berlin Ablukası ile 1961 Berlin Duvarı arasındaki doğru fark hangisidir?
- A) İlki Küba’da füze krizi, ikincisi Kore’de ateşkestir
- B) İlki Batı Berlin’e erişimin kısıtlanması, ikincisi Doğu Berlin’den Batı’ya geçişi engelleyen fiziki engeldir
- C) İlki 1974 Kıbrıs harekâtı, ikincisi 1983 KKTC ilanıdır
- D) Her ikisi de 1949 NATO üyelik töreninin adıdır
- E) İlki Türkiye’de, ikincisi Irak’ta gerçekleşmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: Berlin Ablukası 1948–1949’da ulaşım ve ikmal krizi; Berlin Duvarı ise 1961’den itibaren kentin doğu-batı ayrımını somutlaştıran yapıdır.
Türkiye’nin Marshall yardımlarına katılımı hakkında doğru tarihsel ifade hangisidir?
- A) Marshall Planı 1939’da uygulandı ve Türkiye kurucu NATO üyesiydi
- B) Türkiye Marshall yardımına yalnız 1974’te dâhil edildi
- C) 1947’de program açıklandı; Türkiye 4 Temmuz 1948’de ekonomik işbirliği antlaşması imzaladı
- D) Marshall Planı 1964 Johnson Mektubu’nun başka adıdır
- E) Program Varşova Paktı’nı ekonomik açıdan desteklemek içindi
Doğru cevap: C
Çözüm: Marshall Planı 1947’de açıklandı, Türkiye’nin yardımdan yararlanmasını düzenleyen ekonomik işbirliği antlaşması Temmuz 1948’de imzalandı.
Aşağıdaki ikili tarih eşleştirmelerinden hangisi tamamen doğrudur?
- A) Kore Savaşı başlangıcı 1945 – ateşkes 1947
- B) NATO kuruluşu 1952 – Türkiye üyeliği 1949
- C) Berlin Duvarı inşası 1989 – açılması 1961
- D) Kore Savaşı başlangıcı 1950 – ateşkes 1953
- E) CENTO kuruluşu 1949 – sonu 1955
Doğru cevap: D
Çözüm: Kore Savaşı Haziran 1950’de başladı ve Temmuz 1953 ateşkesiyle büyük çaplı çatışmalar durdu; resmî barış antlaşmasıyla karıştırılmamalıdır.
Türkiye’nin Kore Savaşı’na katılımıyla ilgili “NATO kuruculuğu” çıkarımı neden yanlıştır?
- A) Türkiye 1950’de Varşova Paktı’na kurucu olmuştur
- B) Kore Savaşı 1940’ta bittiğinden Türkiye hiç asker göndermemiştir
- C) NATO ancak 1964 Kıbrıs krizinden sonra kurulmuştur
- D) BM 1955’e kadar uluslararası örgüt olarak yoktur
- E) NATO 1949’da kurulmuş, Türkiye ise 1952 genişlemesinde üye olmuştur
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye BM kuvvetleriyle Kore’ye katıldı; fakat NATO’nun 1949’daki on iki kurucusundan değildi ve ittifaka 1952’de kabul edildi.
NATO, Varşova Paktı ve Bağdat Paktı için doğru eşleştirme hangisidir?
- A) NATO 1949 Batı güvenliği; Varşova 1955 Doğu ittifakı; Bağdat 1955 Orta Doğu güvenliği
- B) NATO 1955 Doğu ittifakı; Varşova 1949 Batı güvenliği; Bağdat 1960 seçim örgütü
- C) NATO 1945 BM kuruculuğu; Varşova 1947 kalkınma yardımı; Bağdat 1983 Kıbrıs yönetimi
- D) NATO 1964 Kıbrıs notası; Varşova 1950 Kore kuvveti; Bağdat 1952 NATO genişlemesi
- E) Üç örgüt de ABD’nin 1949’da kurduğu ekonomik kurumdur
Doğru cevap: A
Çözüm: İsim benzerliğinden değil kuruluş yılı, coğrafya ve amaçtan gidilmelidir: NATO ve Varşova karşıt güvenlik bloklarıdır.