Kuzey Atlantik Antlaşması hangi yılda imzalanarak NATO’nun temeli atılmıştır?
- A) 1945
- B) 1952
- C) 1949
- D) 1955
- E) 1961
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuzey Atlantik Antlaşması 4 Nisan 1949’da on iki kurucu devletçe imzalandı; Türkiye kuruluşta değil 1952’de ittifaka katıldı.
Kore Savaşı hangi yılda başlamıştır?
- A) 1945
- B) 1947
- C) 1955
- D) 1950
- E) 1962
Doğru cevap: D
Çözüm: Kore Savaşı 25 Haziran 1950’de Kuzey Kore’nin güneye saldırısıyla başladı; Türkiye Birleşmiş Milletler komutasındaki kuvvetlere asker gönderdi.
Türkiye Kore Savaşı’na hangi uluslararası örgütün kuvvetleri kapsamında katılmıştır?
- A) Varşova Paktı
- B) CENTO
- C) Milletler Cemiyeti
- D) Bağdat Paktı
- E) Birleşmiş Milletler
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’nin Kore’ye gönderdiği birlikler Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda oluşturulan çok uluslu kuvvetler içinde görev yaptı.
Türkiye NATO’ya hangi tarihte üye olmuştur?
- A) 18 Şubat 1952
- B) 4 Nisan 1949
- C) 12 Mart 1947
- D) 28 Şubat 1953
- E) 14 Mayıs 1955
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye ve Yunanistan, Kuzey Atlantik İttifakı’na 18 Şubat 1952 tarihinde birlikte katıldı; kuruluş tarihi 1949’dur.
Türkiye ile aynı NATO genişlemesinde 1952 yılında ittifaka katılan devlet hangisidir?
- A) İspanya
- B) Yunanistan
- C) Batı Almanya
- D) Portekiz
- E) Polonya
Doğru cevap: B
Çözüm: 1952 genişlemesi Türkiye ve Yunanistan’ı kapsadı; Batı Almanya 1955’te, İspanya ise 1982’de NATO’ya üye oldu.
1953 Balkan Paktı hangi üç devlet arasında imzalanmıştır?
- A) Türkiye, Irak ve İran
- B) Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya
- C) Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya
- D) Türkiye, Pakistan ve Irak
- E) Türkiye, Fransa ve İngiltere
Doğru cevap: C
Çözüm: 28 Şubat 1953 tarihli Balkan Dostluk ve İşbirliği Antlaşması’nın tarafları Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya’ydı.
1955 Bağdat Paktı’nın kuruluşunda Türkiye’nin ilk antlaşma yaptığı devlet hangisidir?
- A) Sovyetler Birliği
- B) Yugoslavya
- C) Yunanistan
- D) Irak
- E) Amerika Birleşik Devletleri
Doğru cevap: D
Çözüm: 24 Şubat 1955 Türkiye-Irak antlaşması Bağdat Paktı’nın temelini oluşturdu; daha sonra İngiltere, Pakistan ve İran pakta katıldı.
1958 Irak darbesi Bağdat Paktı’nın geleceğini hangi yolla etkiledi?
- A) Türkiye’nin NATO’dan ayrılmasını zorunlu kıldı
- B) Balkan Paktı’nı Birleşmiş Milletlere dönüştürdü
- C) Irak’ın ayrılmasına ve teşkilatın 1959’da CENTO adını almasına zemin hazırladı
- D) ABD’yi 1958’de Bağdat Paktı’nın kurucusu yaptı
- E) Varşova Paktı’nı 1959’da sona erdirdi
Doğru cevap: C
Çözüm: Irak’ta 14 Temmuz 1958’deki rejim değişikliği sonrasında paktın yapısı sarsıldı; Irak’ın ayrılışını CENTO dönemi izledi.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Bağdat Paktı/CENTO ile ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
- A) 1955 antlaşmasının tek kurucu üyesidir
- B) 1959’da Irak’ın yerine adı resmen CENTO yapılmıştır
- C) 1955’te örgütü Varşova Paktı’na bağlamıştır
- D) Örgüte tam üye olmadan çeşitli destek ve işbirliği biçimleri yürütmüştür
- E) Örgütün bütün üyelerini NATO’dan çıkarmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: ABD Bağdat Paktı’nın resmî üyesi değildi; buna karşın Soğuk Savaş güvenlik politikası doğrultusunda destek sağladı.
1956 Süveyş Krizi’nin çıkışını doğrudan tetikleyen gelişme hangisidir?
- A) Türkiye’nin 1974 Kıbrıs harekâtını başlatması
- B) Berlin Duvarı’nın 1989’da açılması
- C) SSCB’nin 1991’de dağılması
- D) Türkiye’nin 1952 NATO üyeliğinden çekilmesi
- E) Mısır’ın Süveyş Kanalı’nı millîleştirmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Cemal Abdünnasır’ın kanalı millîleştirme kararı sonrasında İngiltere, Fransa ve İsrail’in müdahalesi Süveyş Krizi’ni derinleştirdi.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1960 Garanti Antlaşması’ndaki üç garantör devlet hangisidir?
- A) Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık
- B) Türkiye, ABD ve SSCB
- C) Türkiye, İran ve Pakistan
- D) Yunanistan, Yugoslavya ve Bulgaristan
- E) Fransa, Almanya ve İtalya
Doğru cevap: A
Çözüm: 1960 Kıbrıs düzeninin garantör devletleri Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’tı; ABD garantör devletler arasında değildi.
Kıbrıs’ta 1963 sonunda başlayan toplumlar arası krizin yaygın tarihsel adı hangisidir?
- A) 31 Mart Vakası
- B) Kanlı Noel olayları
- C) Küba Füze Krizi
- D) Berlin Ablukası
- E) Marshall Krizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Aralık 1963’te Kıbrıslı Türklere yönelik şiddet ve ortaklık düzeninin bozulması, Kanlı Noel adıyla anılan krizle ilişkilidir.
1964 Johnson Mektubu’nun Türk dış politikası açısından önemi hangisidir?
- A) Türkiye’nin 1964’te NATO’ya ilk kez katılması
- B) Türkiye ile SSCB’nin ortak savunma paktı kurması
- C) ABD ile müttefiklik ilişkisinin sınırlarını ve savunma bağımlılığını tartışmaya açması
- D) Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1964’te ilk kez kurulması
- E) Türkiye’nin aynı gün Bağdat Paktı’ndan ayrılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Johnson’ın İnönü’ye mektubu, olası Kıbrıs müdahalesinde ABD kaynaklı silahlar ile NATO güvencesi konusunda ciddi görüş ayrılıkları doğurdu.
Balkan Paktı’nda Yugoslavya’nın yer alması hangi değerlendirmeyi güçlendirir?
- A) Yugoslavya’nın 1952’de NATO’ya Türkiye’yle katıldığını
- B) Bölgesel işbirliğinin NATO üyeleriyle Moskova’ya mesafeli sosyalist bir devleti buluşturduğunu
- C) Türkiye’nin 1953’te Doğu Bloku’na geçtiğini
- D) Yunanistan’ın 1953’te Varşova Paktı kurucusu olduğunu
- E) 1953 Balkan Paktı’nın 1937 Sadabat Paktı’yla aynı devletlerden oluştuğunu
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye ve Yunanistan NATO üyesiyken Yugoslavya Tito yönetiminde Moskova’dan bağımsız hareket ediyordu; Balkan işbirliği bu özel dengede doğdu.
1955 Bağdat Paktı’nın taraflarını doğru değerlendiren seçenek hangisidir?
- A) Türkiye, ABD, SSCB, Japonya ve Çin kurucuydu
- B) Yalnız Türkiye ile Yunanistan taraf oldu
- C) Türkiye, Irak, İngiltere, Pakistan ve İran katıldı; ABD resmî üye değildi
- D) Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Polonya katıldı
- E) Kıbrıs Cumhuriyeti 1960’ta paktın ilk kurucusuydu
Doğru cevap: C
Çözüm: Bağdat Paktı bölgesel güvenlik düzeniydi; ABD destek verse de resmî üye olmadı. NATO ve Varşova üyelikleriyle karıştırılmamalıdır.
1953 Balkan işbirliğinin 1950’lerin sonunda zayıflamasında hangi gelişmeler etkili olmuştur?
- A) Türkiye’nin 1952’de NATO’dan çekilmesi ve SSCB’nin 1955’te dağılması
- B) Berlin Duvarı’nın 1949’da açılması ve Marshall’ın 1964’te başlaması
- C) Kore Savaşı’nın 1983’te başlaması ve NATO’nun 1991’de kurulması
- D) Yugoslavya’nın bağımsız çizgisini güçlendirmesi ve Türk-Yunan Kıbrıs anlaşmazlığının artması
- E) İran’ın 1950’de Balkan Paktına katılması ve Irak’ın 1953’te Yugoslavya’yı yönetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Balkan Paktı’ndaki üç devletin ortak tehdit algısı, Yugoslavya’nın dış yönelimi ve Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin bozulmasıyla zayıfladı.
Bağdat Paktı’ndan CENTO’ya dönüşümün doğru özeti hangisidir?
- A) 1955’te NATO dağıldığı için bütün üyeler CENTO’ya geçti
- B) CENTO 1947’de Truman Doktrini adıyla kuruldu
- C) Irak 1959’da Varşova Paktı’nı kurarak NATO’ya katıldı
- D) CENTO 1983’te Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yeni adı oldu
- E) 1958 Irak darbesini Irak’ın ayrılması ve 1959’da merkezin Ankara’ya taşındığı CENTO düzeni izledi
Doğru cevap: E
Çözüm: 1958 Irak darbesi sonrası oluşan siyasi değişim Irak’ın pakttan ayrılmasına yol açtı; 1959’da teşkilat CENTO adıyla sürdürüldü.
1952’de Türk-Yunan ilişkileri ile 1955 sonrası ilişkileri karşılaştıran doğru yorum hangisidir?
- A) NATO üyeliği yakınlaştırıcıyken Kıbrıs meselesi giderek önemli bir anlaşmazlık alanı oldu
- B) 1952’de iki ülke savaştı, 1955’te tek devlet olarak birleşti
- C) Kıbrıs meselesi 1952 NATO üyeliğinin zorunlu koşuluydu
- D) Yunanistan yalnız CENTO üyesi olarak Türkiye ile yakınlaştı
- E) İki ülke 1955’te NATO’yu kurarak ABD’yi dışarıda bıraktı
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye ile Yunanistan’ın ortak NATO üyeliği başlangıçta ilişkileri olumlu etkiledi; Kıbrıs sorunu ilerleyen yıllarda gerginlik oluşturdu.
1960 Kıbrıs Garanti Antlaşması ve “Enosis” kavramı birlikte değerlendirildiğinde doğru sonuç hangisidir?
- A) Antlaşma Kıbrıs’ın Yunanistan’a hemen bağlanmasını emretmiştir
- B) Antlaşma Kıbrıs’ın bağımsızlığını güvenceye alırken adanın başka devletle birleşmesini engellemeyi amaçlamıştır
- C) Enosis Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin 1975’teki resmî adıdır
- D) Garanti Antlaşmasının tek tarafı Sovyetler Birliği’dir
- E) 1960 düzeni hiçbir garantör devlet tanımamıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Garanti Antlaşması Kıbrıs’ın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünün korunmasını, başka bir devletle birleşme veya taksim girişimlerinin önlenmesini öngörür.
Kıbrıs sorununda 1959–1964 olaylarının doğru sıralaması hangisidir?
- A) 1964 Johnson Mektubu → 1959 Zürih–Londra → 1963 Kanlı Noel
- B) 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti → 1974 harekât → 1959 Zürih–Londra
- C) 1959 Zürih–Londra → 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti → 1963 Kanlı Noel → 1964 Johnson Mektubu
- D) 1983 KKTC ilanı → 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti → 1959 anlaşmaları
- E) 1963 Kanlı Noel → 1955 Bağdat Paktı → 1959 Zürih–Londra
Doğru cevap: C
Çözüm: Kıbrıs’taki anayasal ortaklık 1959 anlaşmalarıyla tasarlandı ve 1960’ta kuruldu; 1963 şiddet olaylarını 1964 ABD mektubu izledi.