SSCB’nin 1946’da Türkiye’ye verdiği notaların başlıca konusu hangisidir?
- A) Boğazların rejimi ve Sovyet güvenlik talepleri
- B) Kore’de BM birliklerinin çekilmesi
- C) NATO üye sayısının artırılması
- D) Kıbrıs’ta 1974 ateşkesinin kurulması
- E) Bağdat Paktı’nın CENTO adını alması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1946 Sovyet notaları Boğazların güvenliği ve statüsü çevresinde yoğunlaştı; Türkiye talepleri reddederek Batı desteğini aradı.
Truman Doktrini ve Marshall Planı arasındaki temel politika ayrımı hangisidir?
- A) Truman 1955 askerî paktı, Marshall 1964 Kıbrıs mektubudur
- B) Truman güvenlik desteği, Marshall Avrupa’nın ekonomik toparlanmasıdır
- C) Truman Doğu Bloku kuruluşu, Marshall Varşova Paktı’dır
- D) Truman Berlin Duvarı, Marshall 1989’da duvarın açılışıdır
- E) Her ikisi de yalnız Sovyetler Birliği’ne yapılan yardımdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Truman Doktrini 1947’de Türkiye ve Yunanistan’ın güvenliğini desteklerken Marshall Planı Avrupa’nın savaş sonrası ekonomisini canlandırdı.
NATO’nun 5. maddesinin ifade ettiği temel ilke hangisidir?
- A) Bütün üyelerin ortak para birimine geçmesi
- B) Üyelerin başka örgütlere girmesinin yasak olması
- C) Bir üyeye yönelik silahlı saldırının bütün üyelere yapılmış sayılması
- D) Her üyenin her yıl savaşa katılmasının zorunlu olması
- E) Üyeliğin beş yıl sonra kendiliğinden sona ermesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. maddesi kolektif savunma ilkesini düzenler; saldırı hâlindeki önlemler antlaşmanın çerçevesinde belirlenir.
Türkiye’nin 1950’de Kore’ye asker göndermesi NATO hedefi açısından nasıl değerlendirilir?
- A) Türkiye’yi aynı gün NATO kurucu üyesi yapmıştır
- B) Varşova Paktı’na Türkiye’nin katılmasını sağlamıştır
- C) Kıbrıs’taki garantörlük hakkını ortaya çıkarmıştır
- D) Batı güvenlik düzeniyle dayanışmasını göstermesini sağlayan bir adımdır
- E) Türkiye’nin 1950’de Birleşmiş Milletlerden ayrılmasıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Kore’ye asker gönderilmesi Türkiye’nin Batı’yla güvenlik işbirliğini görünür kıldı; NATO üyeliği ise bundan ayrı bir kararla 1952’de gerçekleşti.
Aşağıdaki kronolojik sıralamalardan hangisi doğrudur?
- A) Türkiye NATO üyeliği 1949 → Bağdat Paktı 1952 → Balkan Paktı 1955
- B) Balkan Paktı 1947 → NATO 1952 → Bağdat Paktı 1983
- C) Bağdat Paktı 1949 → Balkan Paktı 1950 → Türkiye NATO üyeliği 1960
- D) Varşova Paktı 1949 → NATO kuruluşu 1955 → Türkiye NATO üyeliği 1964
- E) NATO kuruluşu 1949 → Türkiye NATO üyeliği 1952 → Balkan Paktı 1953 → Bağdat Paktı 1955
Doğru cevap: E
Çözüm: NATO 1949’da kuruldu; Türkiye 1952’de katıldı, 1953 Balkan Paktı ve 1955 Bağdat Paktı bölgesel güvenlik işbirlikleridir.
1953 Balkan Paktı’nın tarafı Yugoslavya’nın Soğuk Savaş’taki ayırt edici durumu hangisidir?
- A) SSCB’den görece bağımsız bir sosyalist dış politika izlemesidir
- B) NATO’nun 1949 kurucusu olmasıdır
- C) 1952’de Türkiye ile NATO’ya katılmasıdır
- D) Bağdat Paktı’nın 1955 kurucusu olmasıdır
- E) Kore Savaşı’nda Kuzey Kore’nin başlıca yöneticisi olmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Tito yönetimindeki Yugoslavya, Moskova’dan uzaklaşarak Türkiye ve Yunanistan ile Balkan işbirliğine yöneldi; bu konumu ittifakı açıklamada önemlidir.
1953 Balkan Paktı ile 1954 Balkan İttifakı için doğru ilişki hangisidir?
- A) 1953 Bağdat Paktı, 1954 NATO kuruluşudur
- B) 1953 dostluk ve işbirliği, 1954 ise ittifak antlaşması aşamasıdır
- C) 1953 Kıbrıs kuruluşu, 1954 CENTO’nun kapanışıdır
- D) 1953 Varşova Paktı, 1954 Truman Doktrini’dir
- E) Her iki düzenleme de yalnız Türkiye ile İran arasındadır
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında 1953’te dostluk ve işbirliği antlaşması; 1954’te ittifak niteliğinde düzenleme yapılmıştır.
1958 Irak darbesi Bağdat Paktı’nın geleceğini hangi yolla etkiledi?
- A) Türkiye’nin NATO’dan ayrılmasını zorunlu kıldı
- B) Balkan Paktı’nı Birleşmiş Milletlere dönüştürdü
- C) Irak’ın ayrılmasına ve teşkilatın 1959’da CENTO adını almasına zemin hazırladı
- D) ABD’yi 1958’de Bağdat Paktı’nın kurucusu yaptı
- E) Varşova Paktı’nı 1959’da sona erdirdi
Doğru cevap: C
Çözüm: Irak’ta 14 Temmuz 1958’deki rejim değişikliği sonrasında paktın yapısı sarsıldı; Irak’ın ayrılışını CENTO dönemi izledi.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Bağdat Paktı/CENTO ile ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
- A) 1955 antlaşmasının tek kurucu üyesidir
- B) 1959’da Irak’ın yerine adı resmen CENTO yapılmıştır
- C) 1955’te örgütü Varşova Paktı’na bağlamıştır
- D) Örgüte tam üye olmadan çeşitli destek ve işbirliği biçimleri yürütmüştür
- E) Örgütün bütün üyelerini NATO’dan çıkarmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: ABD Bağdat Paktı’nın resmî üyesi değildi; buna karşın Soğuk Savaş güvenlik politikası doğrultusunda destek sağladı.
1956 Süveyş Krizi’nin çıkışını doğrudan tetikleyen gelişme hangisidir?
- A) Türkiye’nin 1974 Kıbrıs harekâtını başlatması
- B) Berlin Duvarı’nın 1989’da açılması
- C) SSCB’nin 1991’de dağılması
- D) Türkiye’nin 1952 NATO üyeliğinden çekilmesi
- E) Mısır’ın Süveyş Kanalı’nı millîleştirmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Cemal Abdünnasır’ın kanalı millîleştirme kararı sonrasında İngiltere, Fransa ve İsrail’in müdahalesi Süveyş Krizi’ni derinleştirdi.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1960 Garanti Antlaşması’ndaki üç garantör devlet hangisidir?
- A) Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık
- B) Türkiye, ABD ve SSCB
- C) Türkiye, İran ve Pakistan
- D) Yunanistan, Yugoslavya ve Bulgaristan
- E) Fransa, Almanya ve İtalya
Doğru cevap: A
Çözüm: 1960 Kıbrıs düzeninin garantör devletleri Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’tı; ABD garantör devletler arasında değildi.
Kıbrıs’ta 1963 sonunda başlayan toplumlar arası krizin yaygın tarihsel adı hangisidir?
- A) 31 Mart Vakası
- B) Kanlı Noel olayları
- C) Küba Füze Krizi
- D) Berlin Ablukası
- E) Marshall Krizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Aralık 1963’te Kıbrıslı Türklere yönelik şiddet ve ortaklık düzeninin bozulması, Kanlı Noel adıyla anılan krizle ilişkilidir.
1964 Johnson Mektubu’nun Türk dış politikası açısından önemi hangisidir?
- A) Türkiye’nin 1964’te NATO’ya ilk kez katılması
- B) Türkiye ile SSCB’nin ortak savunma paktı kurması
- C) ABD ile müttefiklik ilişkisinin sınırlarını ve savunma bağımlılığını tartışmaya açması
- D) Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1964’te ilk kez kurulması
- E) Türkiye’nin aynı gün Bağdat Paktı’ndan ayrılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Johnson’ın İnönü’ye mektubu, olası Kıbrıs müdahalesinde ABD kaynaklı silahlar ile NATO güvencesi konusunda ciddi görüş ayrılıkları doğurdu.
1962 Küba Füze Krizi hangi iki büyük güç arasındaki nükleer gerilimi zirveye taşımıştır?
- A) Türkiye ile Yugoslavya
- B) Mısır ile İran
- C) Kuzey Kore ile Japonya
- D) Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği
- E) Yunanistan ile Bulgaristan
Doğru cevap: D
Çözüm: Küba’ya yerleştirilen Sovyet füzeleri ABD ile SSCB arasında doğrudan nükleer çatışma riskini artırdı; kriz diplomasiyle çözüldü.
1960’ların sonu ve 1970’lerde ABD–SSCB geriliminin görece yumuşadığı dönem hangi adla bilinir?
- A) Sömürgecilik yarışı
- B) Milletler Cemiyeti dönemi
- C) Tek kutuplu dünya
- D) Viyana Kongresi dönemi
- E) Yumuşama (détente)
Doğru cevap: E
Çözüm: Yumuşama döneminde ABD ve SSCB nükleer silah kontrolü ve diplomatik temaslara ağırlık verdi; rekabetin tamamen bittiği anlamına gelmez.
1974 Kıbrıs harekâtı sonrasında ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı silah ambargosu hangi yıllarla ilişkilidir?
- A) 1975–1978
- B) 1945–1947
- C) 1950–1952
- D) 1960–1961
- E) 1989–1991
Doğru cevap: A
Çözüm: ABD Kongresinin kararlarıyla 1975’te uygulanan silah ambargosu 1978’e kadar sürdü; harekâtın başladığı yıl 1974’tür.
Kıbrıs Türk Federe Devleti hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1960
- B) 1975
- C) 1963
- D) 1974
- E) 1989
Doğru cevap: B
Çözüm: 13 Şubat 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanı ise 15 Kasım 1983’tür.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilan tarihi hangisidir?
- A) 16 Ağustos 1960
- B) 21 Aralık 1963
- C) 15 Kasım 1983
- D) 20 Temmuz 1974
- E) 13 Şubat 1975
Doğru cevap: C
Çözüm: KKTC 15 Kasım 1983’te ilan edildi; bu tarih 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluşundan ve 1974 harekâtından ayrılmalıdır.
Bağlantısızlar Hareketi hangi tercihi öne çıkarır?
- A) NATO’ya yalnız Avrupa ülkelerinin kabulünü
- B) Sadece Varşova Paktı üyelerinin birleşmesini
- C) Kore Savaşı’nı bir NATO kuruluş savaşı saymayı
- D) ABD ve SSCB bloklarından bağımsız bir uluslararası çizgi izlemeyi
- E) Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenliğini kaldırmayı
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağlantısızlık, Soğuk Savaş bloklarına bütünüyle bağlanmama siyasetiyle ilgilidir; Yugoslavya bu hareketin önemli aktörlerindendir.
Soğuk Savaş’ın çözülme süreci için doğru kronolojik ifade hangisidir?
- A) SSCB 1983’te dağıldı, Berlin Duvarı 1995’te kuruldu
- B) Varşova Paktı 2001’de kuruldu, SSCB 2005’te dağıldı
- C) NATO 1991’de kapandı, Berlin Duvarı 2004’te açıldı
- D) Berlin Duvarı 1974’te yapıldı, SSCB 1975’te kuruldu
- E) Berlin Duvarı 1989’da açıldı, Sovyetler Birliği 1991’de dağıldı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1989 Berlin Duvarı’nın açılması ve 1991 Sovyetler Birliği’nin dağılması Soğuk Savaş düzeninin sona erişini simgeler.