Millî Mücadele döneminde yerel ve gönüllü direniş birliklerine verilen genel ad hangisidir?
- A) Kuvâ-yı Milliye
- B) Kuvâ-yı İnzibatiye
- C) Nizâm-ı Cedid
- D) Asâkir-i Mansûre
- E) Hamidiye Alayları
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuvâ-yı Milliye, Mondros sonrasında işgallere karşı ortaya çıkan ve çoğu yerde yerel imkânlarla örgütlenen millî direniş güçlerini ifade eder. Kuvâ-yı İnzibatiye ise İstanbul Hükümetinin millî harekete karşı oluşturduğu güçtür.
Kuvâ-yı Milliye birliklerinin Batı Anadolu’da ilk dönemdeki en önemli askerî katkısı hangisidir?
- A) Lozan Antlaşması’nı imzalamaları
- B) Yunan ilerleyişini yavaşlatmaları
- C) Osmanlı saltanatını kaldırmaları
- D) Boğazlar Komisyonunu kurmaları
- E) 1923 Cumhuriyetini ilan etmeleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuvâ-yı Milliye birlikleri Ege’de Yunan ilerleyişini yavaşlatarak düzenli savunmanın hazırlanmasına zaman kazandırdı. Tek başlarına büyük düzenli ordulara karşı kesin sonuç alacak yapıya sahip değillerdi.
İstanbul Hükümetinin millî kuvvetlere karşı kurduğu ve Halifelik Ordusu da denilen teşkilat hangisidir?
- A) Kuvâ-yı Seyyare
- B) 15. Kolordu
- C) Kuvâ-yı İnzibatiye
- D) Müdafaa-i Hukuk Grubu
- E) İcra Vekilleri Heyeti
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuvâ-yı İnzibatiye, İstanbul Hükümetinin İtilaf desteğiyle Millî Mücadele güçlerine karşı kurduğu askerî teşkilattır. Kuvâ-yı Milliye ya da Kuvâ-yı Seyyare ile karıştırılmamalıdır.
Marmara Bölgesi’nde millî direnişe karşı faaliyet gösteren Anzavur ayaklanmalarının önde gelen ismi kimdir?
- A) Çapanoğlu Edip
- B) Delibaş Mehmet
- C) Çerkez Ethem
- D) Ahmet Anzavur
- E) Şahin Bey
Doğru cevap: D
Çözüm: Ahmet Anzavur, Balıkesir ve çevresinde başlayan, İstanbul yönetimi ve işgalcilerce desteklenen millî hareket karşıtı ayaklanmaların önde gelen ismidir. Çerkez Ethem ise ilk dönemde bu isyanları bastıranlar arasındadır.
Çapanoğulları adıyla anılan ayaklanmalar daha çok hangi yörede gerçekleşmiştir?
- A) İzmir
- B) Edirne
- C) Trabzon
- D) Adana
- E) Yozgat
Doğru cevap: E
Çözüm: Çapanoğulları ve Yozgat çevresindeki ayaklanmalar Anadolu’daki TBMM karşıtı hareketler arasındadır. Ethem’in Kuvâ-yı Seyyare güçleri bu ayaklanmaların bastırılmasında başlangıçta rol oynamıştır.
Delibaş Mehmet’in adı hangi ayaklanmayla ilişkilidir?
- A) Konya Ayaklanması
- B) Pontus Ayaklanması
- C) Anzavur Ayaklanması
- D) Koçgiri Ayaklanması
- E) Demirci Mehmet Efe Ayaklanması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1920 Konya ayaklanması Delibaş Mehmet adıyla anılır. İsyan, Ankara Hükümetinin Anadolu’da otorite kurmasına karşı çıkan yerel hareketlerden biridir.
1920’de Bolu ve çevresinde görülen isyanların başlıca yayıldığı hat hangisidir?
- A) Van–Hakkâri–Siirt
- B) Düzce–Hendek–Adapazarı
- C) Mardin–Diyarbakır–Bingöl
- D) Erzurum–Kars–Ardahan
- E) Antakya–İskenderun–Samandağ
Doğru cevap: B
Çözüm: Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı çevresi 1920’deki önemli iç ayaklanma bölgelerindendir. Bu isyanlar Ankara’nın Batı Anadolu’yla bağlantısı açısından da güvenlik sorunu doğurdu.
Karadeniz bölgesinde ayrı bir Rum devleti kurma amacıyla ilişkili ayaklanma hangisidir?
- A) Konya Ayaklanması
- B) Yozgat Ayaklanması
- C) Pontus Ayaklanması
- D) Anzavur Ayaklanması
- E) Demirci Mehmet Efe Ayaklanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Pontusçu silahlı faaliyetler Karadeniz bölgesinde ayrılıkçı Rum devleti hedefiyle bağlantılıdır. Ankara Hükümeti bunlarla mücadele etmiş ve sorun 1923’e kadar sürmüştür.
Millî Mücadele döneminde doğu kesimlerinde ayrı bir devlet kurma hedefiyle bağlantılı azınlık hareketi hangisidir?
- A) Çapanoğulları Hareketi
- B) Delibaş Mehmet Hareketi
- C) Anzavur Hareketi
- D) Ermeni ayrılıkçı hareketleri
- E) Demirci Mehmet Efe Hareketi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğu Anadolu’daki Ermeni ayrılıkçı hareketleri, bazı sınır bölgelerinde ayrı devlet oluşturma hedefiyle bağlantılıydı. Bunlar, İstanbul Hükümetinin kurduğu Kuvâ-yı İnzibatiye ile aynı kategori değildir.
1920’de Urfa ve Viranşehir çevresinde TBMM’ye karşı görülen aşiret ayaklanması hangisidir?
- A) Pontus Ayaklanması
- B) Anzavur Ayaklanması
- C) Düzce Ayaklanması
- D) Çapanoğulları Ayaklanması
- E) Millî Aşireti Ayaklanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Millî Aşireti Ayaklanması Urfa–Viranşehir çevresindeki iç ayaklanmalardandır. Bölgesel aşiret hareketleri, Pontus ve Ermeni ayrılıkçı faaliyetlerinden aktör ve coğrafya bakımından ayrılır.
Sivas ve çevresinde 1921’de yaşanan iç ayaklanma hangisidir?
- A) Koçgiri Ayaklanması
- B) Gediz Harekatı
- C) Birinci İnönü Muharebesi
- D) Anzavur Ayaklanması
- E) Çanakkale Savaşları
Doğru cevap: A
Çözüm: Koçgiri Ayaklanması, Millî Mücadele dönemindeki iç ayaklanmalardan biridir ve 1921’de Sivas çevresinde gerçekleşmiştir. Tüm iç ayaklanmaları yalnız 1920 yılına yerleştirmek doğru değildir.
Çerkez Ethem’in emrindeki hareketli birliklerin adı hangisidir?
- A) Kuvâ-yı İnzibatiye
- B) Kuvâ-yı Seyyare
- C) İstanbul Muhafız Alayı
- D) Hamidiye Alayları
- E) Nizâm-ı Cedid
Doğru cevap: B
Çözüm: Çerkez Ethem’in hareketli süvari birlikleri Kuvâ-yı Seyyare adıyla bilinirdi. Başlangıçta Millî Mücadele’ye ve iç isyanların bastırılmasına katkı sağlamış, daha sonra düzenli orduyla çatışmıştır.
Düzenli orduya katılmayı reddederek Ankara yönetimine karşı çıkan Kuvâ-yı Milliye liderlerinden biri kimdir?
- A) Kâzım Karabekir
- B) İsmet Bey
- C) Demirci Mehmet Efe
- D) Fevzi Çakmak
- E) Ali Fuat Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: Demirci Mehmet Efe, ilk aşamada yerel direnişte rol almasına karşın düzenli orduya geçiş sırasında komuta ve disiplin sorunları nedeniyle ayaklanan liderlerdendir.
TBMM tarafından 29 Nisan 1920’de çıkarılan ve Meclise karşı hareketlerle mücadeleyi amaçlayan kanun hangisidir?
- A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- B) Medeni Kanun
- C) Harf Kanunu
- D) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
- E) Takrir-i Sükûn Kanunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Hıyanet-i Vataniye Kanunu 29 Nisan 1920’de kabul edildi. Amaç TBMM’nin otoritesini korumak ve ayaklanma ile düşmana yardım gibi eylemlere karşı hukukî tedbir almaktı.
İstiklâl Mahkemelerinin ilk kuruluş tarihi hangisidir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 29 Ekim 1923
- C) 3 Mart 1924
- D) 20 Ocak 1921
- E) 11 Eylül 1920
Doğru cevap: E
Çözüm: İstiklâl Mahkemeleri 11 Eylül 1920’de kuruldu. Başlangıçta asker kaçaklarının önlenmesi önemli görevlerindendi; zamanla çeşitli güvenlik suçlarını da yargıladılar.
İstanbul’un millî harekete karşı fetvasına karşı Ankara’da hazırlanan fetvanın öncüsü kimdir?
- A) Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi
- B) Dürrizade Abdullah
- C) Damat Ferit Paşa
- D) Ahmet Anzavur
- E) Delibaş Mehmet
Doğru cevap: A
Çözüm: Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi, millî direnişi dinî bakımdan savunan karşı fetvanın hazırlanmasında öne çıkmıştır. İstanbul’daki aleyhte fetva ile Ankara’daki karşı fetva zıt içeriklidir.
Millî Mücadele’nin haberlerini duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920’de kurulan kuruluş hangisidir?
- A) Türk Dil Kurumu
- B) Anadolu Ajansı
- C) Türk Tarih Kurumu
- D) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Fırkası
- E) Milletler Cemiyeti
Doğru cevap: B
Çözüm: Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de Millî Mücadele’nin haber ve bilgilendirme ihtiyacını karşılamak amacıyla kuruldu. TBMM’nin açılışından önce faaliyet göstermeye başlamıştır.
Ekim 1920’de başarısızlıkla sonuçlanarak düzenli orduya geçişi hızlandıran harekât hangisidir?
- A) Büyük Taarruz
- B) Sakarya Meydan Muharebesi
- C) Gediz Harekâtı
- D) Trablusgarp Savaşı
- E) Başkomutanlık Meydan Muharebesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekim 1920’deki Gediz Harekâtı başarısız oldu. Bu olay, dağınık birliklerin düzenli düşman ordusuna karşı yetersizliğinin daha açık görülmesine ve Batı Cephesinin yeniden örgütlenmesine yol açtı.
9 Kasım 1920’de Batı Cephesinin yeniden düzenlenmesinde Batı bölümü komutanlığına kim getirildi?
- A) Enver Paşa
- B) Rauf Orbay
- C) Damat Ferit Paşa
- D) İsmet Bey
- E) Ahmet Anzavur
Doğru cevap: D
Çözüm: 9 Kasım 1920’de Batı Cephesi iki komuta bölümüne ayrıldı. Batı kesiminin başına İsmet Bey, güney kesiminin başına Refet Bey getirildi.
1920 sonundaki düzenli ordu karşıtı isyanın lideri olup daha önce Kuvâ-yı Seyyareyi yöneten kişi kimdir?
- A) Şerif Bey
- B) Kazım Özalp
- C) Rıfat Börekçi
- D) Yörük Ali Efe
- E) Çerkez Ethem
Doğru cevap: E
Çözüm: Çerkez Ethem, Kuvâ-yı Seyyarenin lideriydi. Düzenli ordunun hiyerarşisine girme talebini kabul etmeyince Ankara yönetimiyle çatıştı ve isyan süreci 1920 sonunda başladı.