Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucu hükümdarı kimdir?
- A) Kutalmışoğlu Süleyman Şah
- B) Büyük Selçuklu Tuğrul Bey
- C) Sultan Sencer
- D) Gazneli Mahmud
- E) Karamanoğlu Mehmed Bey
Doğru cevap: A
Çözüm: Kutalmışoğlu Süleyman Şah, XI. yüzyılın son çeyreğinde İznik merkezli Anadolu Selçuklu hâkimiyetini oluşturmuştur; Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucusuyla karıştırılmaz.
Türkiye Selçuklularının ilk siyasi merkezi olan şehir hangisidir?
- A) Konya
- B) İznik
- C) Kayseri
- D) Erzurum
- E) Sivas
Doğru cevap: B
Çözüm: Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın Anadolu’da kurduğu devletin ilk merkezi İznik’tir; Haçlı Seferleri sürecindeki kayıplardan sonra Konya öne çıkmıştır.
Birinci Haçlı Seferi ile mücadele eden Türkiye Selçuklu hükümdarı kimdir?
- A) II. Kılıç Arslan
- B) I. Alâeddin Keykubad
- C) I. Kılıç Arslan
- D) II. Gıyâseddin Keyhusrev
- E) Karamanoğlu Mehmed Bey
Doğru cevap: C
Çözüm: I. Kılıç Arslan, 1096-1097 Birinci Haçlı Seferi bağlamında mücadele etmiştir; II. Kılıç Arslan 1176 Miryokefalon zaferiyle ilişkilidir.
Türkiye Selçuklularında İznik’ten sonraki başlıca başkent hangisidir?
- A) Amasya
- B) Edirne
- C) Bursa
- D) Konya
- E) Buhara
Doğru cevap: D
Çözüm: İznik’in Haçlı Seferleri sırasında kaybedilmesi sonrasında Konya Türkiye Selçuklularının başlıca siyasi merkezi hâline gelmiştir.
1176 Miryokefalon Savaşı’nın Selçuklu hükümdarı kimdir?
- A) I. Kılıç Arslan
- B) Kutalmışoğlu Süleyman Şah
- C) I. Gıyâseddin Keyhusrev
- D) II. İzzeddin Keykâvus
- E) II. Kılıç Arslan
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Kılıç Arslan’ın Bizans’a karşı 1176’da kazandığı Miryokefalon zaferi, Anadolu’daki Selçuklu savunması bakımından bir dönüm noktasıdır.
Miryokefalon Savaşı’nda Selçukluların karşısında hangi devlet vardı?
- A) Bizans İmparatorluğu
- B) Moğol İmparatorluğu
- C) Memlük Devleti
- D) Karahanlı Devleti
- E) Gazneli Devleti
Doğru cevap: A
Çözüm: 1176 Miryokefalon’da II. Kılıç Arslan’ın karşısında İmparator Manuel Komnenos’un yönettiği Bizans kuvvetleri bulunuyordu.
1214 yılında Sinop’u Türkiye Selçuklu hâkimiyetine alan sultan kimdir?
- A) I. Alâeddin Keykubad
- B) I. İzzeddin Keykâvus
- C) II. Kılıç Arslan
- D) I. Kılıç Arslan
- E) II. Gıyâseddin Keyhusrev
Doğru cevap: B
Çözüm: I. İzzeddin Keykâvus’un 1214’te Sinop’u ele geçirmesi Karadeniz ticareti ve deniz gücü bakımından önemli bir gelişmedir.
1071 Malazgirt, İznik merkezli Türkiye Selçuklu oluşumu ve 1176 Miryokefalon hangi sırayla gerçekleşmiştir?
- A) Malazgirt – Türkiye Selçuklu kuruluş süreci – Miryokefalon
- B) Miryokefalon – Malazgirt – İznik merkezli kuruluş
- C) İznik merkezli kuruluş – Miryokefalon – Malazgirt
- D) Malazgirt – Miryokefalon – İznik merkezli kuruluş
- E) Miryokefalon – İznik merkezli kuruluş – Malazgirt
Doğru cevap: A
Çözüm: 1071 Malazgirt Anadolu’daki fetihleri hızlandırdı; Kutalmışoğlu Süleyman Şah 1075-1080 civarında İznik merkezli hâkimiyet kurdu; 1176 daha sonraki Bizans savaşını gösterir.
Türkiye Selçuklularının 1075, 1078 veya 1080 tarihleriyle ilişkilendirilmesini hangi tarihî durum açıklar?
- A) Birbirinden bağımsız üç ayrı Türkiye Selçuklu Devleti kurulmuş olması
- B) Kuruluşun ve İznik merkezli hâkimiyetin tarihlendirilmesinde kaynak ve yorum farklılığı bulunması
- C) Üç tarihin de Kösedağ yenilgisine ait olması
- D) Hepsinin Moğol istilasının farklı adları olması
- E) Her tarihin yalnız İstanbul’un fethini göstermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın kuruluş döneminde farklı olayların ve kaynakların esas alınması 1075-1080 aralığında farklı tarihlendirmelere yol açar.
Türkiye Selçuklularının başkent düzenindeki İznik–Konya değişimi en çok hangi gelişmeyle ilişkilidir?
- A) Kösedağ Savaşı’nda İznik’in Moğollarca alınmasıyla
- B) 1277’de Karamanlıların başkenti değiştirmesiyle
- C) Birinci Haçlı Seferi sırasında İznik’in elden çıkmasıyla
- D) Dandanakan’da Selçukluların yenilmesiyle
- E) 1176’da Konya’nın Bizans’a bırakılmasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Haçlı Seferi sürecinde İznik’in kaybı, Konya’nın Selçuklu devletinin başlıca siyasi merkezi hâline gelmesiyle ilişkilidir.
I. Kılıç Arslan’ın Birinci Haçlı Seferi karşısındaki mücadelesinin temel sonucu hangisidir?
- A) İznik’in Selçuklularca hiç kaybedilmemesi
- B) Moğol baskısının 1097’de sona ermesi
- C) Karahanlı Devleti’nin Anadolu’ya taşınması
- D) Batı Anadolu’daki hâkimiyetin daralması ve Konya’nın öne çıkması
- E) Alanya’nın 1097’de fethedilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1097’de İznik’in elden çıkması siyasi ağırlığın Anadolu içlerine kaymasını hızlandırmıştır; bu olay 1243 Moğol yenilgisiyle karıştırılmamalıdır.
Miryokefalon zaferini değerlendirirken hangi sonuç daha temkinli ve tarihsel açıdan doğrudur?
- A) Anadolu’daki bütün şehirlerin aynı gün Selçuklu yönetimine geçmesi
- B) Bizans’ın 1176’da bütünüyle ortadan kalkması
- C) Moğol İmparatorluğu’nun kurulmasına son verilmesi
- D) Anadolu beyliklerinin tümünün 1176’da birleşmesi
- E) Bizans’ın Anadolu içlerindeki Selçuklu hâkimiyetini geri çevirme gücünün ağır darbe alması
Doğru cevap: E
Çözüm: Miryokefalon 1176’da Bizans’ın Anadolu içlerine yönelik büyük askerî girişimini başarısızlığa uğrattı; uzun dönemli süreç tek günde tamamlanmış sayılmaz.
Sinop’un 1214’te alınması Türkiye Selçuklularına hangi stratejik imkânı artırmıştır?
- A) Karadeniz ticaretine ve kıyı savunmasına erişim
- B) Hint Okyanusu’nun tüm kıyılarına doğrudan egemenlik
- C) Sadece İran’daki kervan yollarına denetim
- D) Orhun havzasında yeni kağanlık kurma
- E) İstanbul Boğazı’nı bütünüyle kapatma
Doğru cevap: A
Çözüm: Sinop’un fethi Karadeniz bağlantılarını ve donanma imkânını artırdı; limanın alınması denizin tamamına egemenlik anlamına gelmez.
Alanya’nın 1221’de fethedilmesinin Türkiye Selçukluları için başlıca ekonomik anlamı nedir?
- A) Anadolu’daki kara ticaretinin tamamen durması
- B) Akdeniz limanları üzerinden ticaret ve denizcilik imkânının güçlenmesi
- C) Karadeniz limanı Sinop’un ilk kez kurulması
- D) Tüm Akdeniz’in aynı yıl fethedilmesi
- E) Hazar Denizi’nde donanma kurulması
Doğru cevap: B
Çözüm: Alanya’nın fethi Akdeniz kıyısındaki ticaret ve savunma altyapısını güçlendirdi; Selçuklu deniz politikasını yalnız Karadeniz’le sınırlamamak gerekir.
Bir araştırmacı Türkiye Selçuklu kuruluşu için farklı tarih kitaplarında 1075, 1078 ve 1080 yıllarını görürse nasıl hareket etmelidir?
- A) Kuruluş olayı ve İznik hâkimiyeti için kullanılan kaynak ve ölçütleri karşılaştırmalıdır
- B) Bu tarihlerden rastgele birini seçip diğerlerini sahte saymalıdır
- C) Üç ayrı Kutalmışoğlu Süleyman Şah olduğunu varsaymalıdır
- D) Tüm tarihlerin aynı yılın farklı takvim ayı olduğunu öne sürmelidir
- E) Türkiye Selçuklularının İznik ile ilişkisinin hiç olmadığını kabul etmelidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaynaklarda kuruluşun başlangıcı ve İznik’in merkez oluşuna farklı tarihler verilebilir; hangi olayın başlangıç alındığını saptamak tarih yazımı bakımından gereklidir.
“Kutalmışoğlu Süleyman Şah ile Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey aynı kişinin iki unvanıdır” yargısı neden yanlıştır?
- A) İki ismin de tek bir dinî eserin adı olması nedeniyle
- B) Farklı hanedan mensupları ve farklı siyasi oluşumlarla ilişkili şahsiyetler olmaları nedeniyle
- C) Tuğrul Bey’in Anadolu’da 1243’te yaşamış olması nedeniyle
- D) Süleyman Şah’ın Gaznelilerin son hükümdarı olması nedeniyle
- E) İkisinin de yalnız Karaman Beyliği’ni yönetmesi nedeniyle
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuğrul Bey Büyük Selçuklu kuruluş döneminin sultanıdır; Kutalmışoğlu Süleyman Şah yaklaşık 1075-1080’de Anadolu’daki Selçuklu siyasi oluşumunu kurmuştur.
Birinci Haçlı Seferi bağlamında “1097’de İznik’in kaybı Anadolu Selçuklularının tamamen sona ermesidir” iddiası nasıl düzeltilmelidir?
- A) İznik 1097’de Bizans başkenti olmamıştır
- B) Konya hiçbir zaman Selçuklu siyasetinde yer almamıştır
- C) İznik kaybedilse de Selçuklu siyasi varlığı Konya merkezli olarak sürmüştür
- D) Haçlı orduları Anadolu’ya hiç girmemiştir
- E) İznik ancak 1243 Moğol savaşında kaybedilmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: İznik’in elden çıkması siyasi merkez değişimini hızlandırdı; devletin Anadolu içlerindeki devamını göz ardı ederek tümden yıkılış demek yanlıştır.
Miryokefalon için “Anadolu kesinlikle 1176’da tek bir devletin sınırları içinde birleşti” denilmesini hangi gerekçe çürütür?
- A) II. Kılıç Arslan’ın hiç hükümdar olmaması
- B) Bizans ordusunun yalnız Karadeniz’de savaşması
- C) 1176 tarihinin aslında 1071 olması
- D) Zaferin Bizans’ın askerî hedeflerini sarsmasına rağmen Anadolu’da birden çok siyasi güç bulunması
- E) Savaşın sadece Gaznelileri ilgilendirmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1176 Miryokefalon bir askerî dönüm noktasıdır; Anadolu’da Bizans, Selçuklu, diğer beylikler ve farklı siyasi aktörlerin varlığı bir anda sona ermemiştir.
1214 Sinop ve 1221 Alanya fetihlerinin karşılaştırılması için hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Sinop–Akdeniz–II. Kılıç Arslan; Alanya–Karadeniz–I. Kılıç Arslan
- B) Sinop–Ege–Kutalmışoğlu Süleyman; Alanya–Hazar–Sultan Sencer
- C) Sinop–Akdeniz–I. Alâeddin Keykubad; Alanya–Karadeniz–I. İzzeddin Keykâvus
- D) Sinop–Karadeniz–Gazneli Mesud; Alanya–Akdeniz–Satuk Buğra Han
- E) Sinop–Karadeniz–I. İzzeddin Keykâvus; Alanya–Akdeniz–I. Alâeddin Keykubad
Doğru cevap: E
Çözüm: Sinop’un fethi 1214 I. İzzeddin Keykâvus; Alanya’nın fethi 1221 I. Alâeddin Keykubad dönemindedir. İki liman farklı denizlerle ilişkilidir.
1230 Yassıçemen’den yalnız “Selçuklu ile Moğol savaşı” sonucu çıkarılmasının temel hatası nedir?
- A) Hârizmşah hükümdarı Celâleddin’in karşı tarafta ve Eyyûbîlerin ittifakta olduğunu göz ardı etmek
- B) Savaşın 1230 yılında yapılmış olması
- C) Alâeddin Keykubad’ın Türkiye Selçuklu sultanı olması
- D) Hârizmşahların Anadolu ile ilişkiler kurması
- E) Eyyûbîlerin bölgesel ittifaklarda bulunması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yassıçemen 1230’da Selçuklu ve Eyyûbî müttefiklerinin Celâleddin Hârizmşah’a karşı zaferidir; Moğollarla Kösedağ savaşı 1243’tedir.