Avrupa’da Antik Yunan-Roma kültürüne yöneliş ve sanat-bilimde yenilenmeyle tanınan hareket hangisidir?
- A) Rönesans
- B) Reformasyon
- C) Feodalite
- D) Merkantilizm
- E) Restorasyon
Doğru cevap: A
Çözüm: Rönesans, özellikle İtalya’da gelişen ve klasik kültürün yeniden yorumlanmasıyla sanat, düşünce ve bilgi üretiminde etkili olan dönüşümün adıdır.
Rönesans hareketlerinin ilk güçlü merkezlerinin bulunduğu Avrupa ülkesi hangisidir?
- A) Norveç
- B) İtalya
- C) Polonya
- D) İskoçya
- E) Rusya
Doğru cevap: B
Çözüm: İtalyan kent devletlerinin ticaret, klasik miras ve sanat koruyuculuğu ortamı Rönesans’ın başlangıcında etkili oldu. Hareket daha sonra Avrupa’nın başka bölgelerine yayıldı.
Rönesans düşüncesinde insanı, eğitimini ve klasik metinleri öne çıkaran yaklaşım hangisidir?
- A) Skolastik dogmatizm
- B) Manoryalizm
- C) Hümanizm
- D) Merkantilizm
- E) Mutlak monarşi
Doğru cevap: C
Çözüm: Rönesans hümanizmi klasik diller, edebiyat ve insanın zihinsel gelişimi üzerinde durdu. Tüm hümanistlerin aynı dinî veya siyasi görüşü savunduğu düşünülmemelidir.
Floransa’da sanatçıları ve düşünürleri destekleyen aileyle en çok ilişkilendirilen ad hangisidir?
- A) Habsburg
- B) Bourbon
- C) Tudor
- D) Medici
- E) Romanov
Doğru cevap: D
Çözüm: Medici ailesinin Floransa’daki siyasi ve mali gücü sanat koruyuculuğuyla ilişkilidir. Floransa, Rönesans kültürünün önemli merkezlerinden biriydi.
Mona Lisa ve Son Akşam Yemeği eserleriyle tanınan Rönesans sanatçısı kimdir?
- A) Martin Luther
- B) Johannes Kepler
- C) John Calvin
- D) Vasco da Gama
- E) Leonardo da Vinci
Doğru cevap: E
Çözüm: Leonardo da Vinci, resim, anatomi ve teknik araştırmalarla ilişkilendirilen çok yönlü Rönesans figürüdür. Martin Luther ise XVI. yüzyıl Reform hareketiyle anılır.
Sistine Şapeli tavan resimleriyle tanınan sanatçı kimdir?
- A) Michelangelo
- B) Erasmus
- C) Kristof Kolomb
- D) Petrarch
- E) Copernicus
Doğru cevap: A
Çözüm: Michelangelo, Vatikan’daki Sistine Şapeli tavan resimleri ve heykel çalışmalarıyla anılır. Eserleri Rönesans sanatının insan anatomisi ve anlatım tekniklerine örnektir.
Avrupa’da 1450’lerin ortalarından itibaren hareketli metal harfli baskının yayılmasında öncü isim hangisidir?
- A) Isaac Newton
- B) Johannes Gutenberg
- C) Galileo Galilei
- D) Francis Bacon
- E) John Locke
Doğru cevap: B
Çözüm: Gutenberg Avrupa’da hareketli metal harfli matbaanın geliştirilmesiyle ilişkilidir. Baskı teknikleri daha önce başka coğrafyalarda da vardı; mutlak dünya ilki değildir.
Rönesans’ın İtalyan kentlerinde gelişmesini kolaylaştıran koşulların ortak yönü hangisidir?
- A) Ticaretle zenginleşen kent çevreleri ve klasik kültür mirasının sanat koruyuculuğunu desteklemesi
- B) Bütün İtalya’nın yüzyıllarca tek mutlak hükümdarca yönetilmesi
- C) Bütün Akdeniz ticaretinin XV. yüzyılda durması
- D) İtalyan şehirlerinde hiçbir yazılı antik eserin bulunmaması
- E) Kilisenin bütün sanat yapıtlarını topluca yasaklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: İtalya’da şehir zenginliği, antik miras ve farklı koruyuculuk ağları Rönesans’a ortam hazırladı. Hareketi tek bir siyasi emir veya yalnız bir nedene indirmek doğru değildir.
Rönesans hümanizminin eğitim anlayışında aşağıdaki tercihlerden hangisi öne çıkar?
- A) Yunanca ve Latincenin tamamen yasaklanması
- B) Klasik metinlerin özgün dillerinden eleştirel okunması ve insanî bilimlere önem verilmesi
- C) Yalnız askerî talimle eğitim yapılması
- D) Klasik çağ metinlerinin tümünün imha edilmesi
- E) Bütün okulların manoryal vergi dairesine dönüşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hümanistler klasik dillere ve metin eleştirisine önem verdi. Bu yönelim dinî inancı mutlaka terk etmek anlamına gelmediği gibi bütün hümanistleri aynı düşüncede birleştirmez.
Rönesans resminde doğrusal perspektifin yaygınlaşmasının başlıca işlevi hangisidir?
- A) Tüm figürleri bilinçli olarak aynı ölçekte ve düzlemde tutmak
- B) Renklerin bütünüyle kullanılmasını engellemek
- C) İki boyutlu yüzeyde mekânsal derinlik ve tutarlı uzaklık izlenimi oluşturmak
- D) Yalnız yazılı metinleri çoğaltmak
- E) Resim sanatını yalnız mozaik tekniğiyle sınırlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğrusal perspektif, kaçış noktası ve görüş çizgileriyle üç boyutlu mekân algısını iki boyutta kurmaya yardımcı olur. Rönesans sanatında gözlemle ilişkilidir.
Hareketli harfli matbaanın XVI. yüzyıldaki tartışmalar üzerindeki etkisini en doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Bütün insanları aynı anda okuryazar yapması
- B) Kitapların her yerde ücretsiz olmasını zorunlu kılması
- C) Yerel dillerin tamamını ortadan kaldırması
- D) Metinlerin daha hızlı çoğaltılıp farklı okur çevrelerine ulaşabilmesini sağlaması
- E) Siyasi sansürün tüm Avrupa’da bir günde bitmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Matbaa maliyet ve erişim koşullarını zamanla değiştirerek fikir dolaşımını hızlandırdı. Yaygınlık, okuryazarlık ve sansür koşulları bölgeler arasında farklıydı.
1488 Dias ve 1498 Vasco da Gama seferleri arasındaki ilişki nasıl kurulmalıdır?
- A) Dias 1498’de Karayipleri, da Gama 1488’de Peru’yu bulmuştur
- B) Her iki denizci Atlantik’in batısından Çin’e ulaşmıştır
- C) Da Gama yalnız Avrupa içi nehir yolculuğu yapmıştır
- D) Dias, Macellan seferini 1522’de tamamlamıştır
- E) Dias Afrika güney deniz yolunu araştırmış, da Gama bu güzergâh üzerinden Hindistan’a ulaşmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Portekiz’in Afrika çevresi araştırmaları kademeli gelişti. Dias’ın Ümit Burnu geçişi sonraki Hint Okyanusu seferlerine yol açtı; da Gama denizden Hindistan’a ulaştı.
1492 Kolomb yolculuğunu Amerika toplumları açısından doğru tanımlamak için hangi ifade tercih edilmelidir?
- A) Avrupa ile daha önce yerleşik toplumların bulunduğu Amerika arasında kalıcı temasın dönüm noktasıdır
- B) Kolomb’un hiçbir insanın yaşamadığı bir kıta yaratmasıdır
- C) Amerika’daki bütün siyasi yapıların aynı gün kurulmasıdır
- D) Kıtanın yeryüzündeki ilk insanları tarafından o yıl keşfidir
- E) Kuzey ve Güney Amerika’nın tamamının bir anda işgal edilmesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1492 Atlantik temasını hızlandırdı ancak Amerika toplumları çok daha önce gelişmişti. Avrupalıların keşif söylemi ile yerli tarihinin varlığı ayrı değerlendirilmelidir.
Tordesillas Antlaşması’nın tarihsel anlamını en doğru veren seçenek hangisidir?
- A) Bütün Amerika halklarının oy birliğiyle kurduğu barış federasyonu
- B) İspanya ve Portekiz’in Avrupalı hak iddialarını denizaşırı bir ayırma çizgisiyle düzenleme girişimi
- C) İngiltere ve Fransa’nın Yüzyıl Savaşları sonu antlaşması
- D) Kutsal Roma İmparatorluğu’nda Lutherci inanç yasası
- E) Katoliklerin Trento’da aldığı disiplin kararı
Doğru cevap: B
Çözüm: 1494 Tordesillas iki İber krallığının denizaşırı nüfuz iddialarını paylaştırdı. Bölgelerde yaşayan halkların egemenliğini tanıyan eşit bir müzakere değildir.
Bir metinde "Gutenberg insanlık tarihinde ilk kez baskı tekniğini icat etti" denmektedir. Tarihsel açıdan hangi düzeltme gerekir?
- A) Avrupa’daki hareketli metal harfli baskının gelişimindeki rolü vurgulanmalı; daha eski Asya baskı gelenekleri yok sayılmamalıdır
- B) Baskı tekniğinin ancak XX. yüzyılda çıktığı savunulmalıdır
- C) Gutenberg’in yalnız denizcilikle uğraştığı belirtilmelidir
- D) 1450’lerde Avrupa’da hiç kitap basılmadığı yazılmalıdır
- E) Bütün kitapların Gutenberg’den sonra da yalnız kil tablete işlendiği söylenmelidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Çin ve Kore’de hareketli harf ve baskı teknikleri Gutenberg’den önce vardı. Gutenberg’in başarısı Avrupa’daki metal harfli baskının yaygınlaşması bağlamında değerlendirilmelidir.
"Rönesans başladığında Avrupalılar dinî inancı tamamen bırakarak yalnız seküler sanat üretti" yargısını hangi kanıt en doğrudan zayıflatır?
- A) Rönesans resminde perspektifin kullanılması
- B) Birçok Rönesans sanatçısının kilise ve dinî kurumlar için eser üretmesi
- C) İtalyan kentlerinde ticaretin yapılması
- D) Klasik dillerin eğitimde önem kazanması
- E) Floransa’da sanat koruyuculuğunun gelişmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Rönesans’ın klasik kültür ve insan merkezli düşünceyle ilişkisi dinî sanatın bittiği anlamına gelmez. Kilise ve dinî siparişler dönemin sanat üretiminde güçlüydü.
Bir hümanist düşünürün antik metni Yunanca el yazmalarıyla karşılaştırarak farklı okumaları belirlemesi, hangi yönteme işaret eder?
- A) Antik dillerin tamamının yasaklanmasına
- B) Toprak mülkiyetinin savaş ganimetiyle paylaşılmasına
- C) Filolojik metin eleştirisiyle otorite kabul edilen aktarımın denetlenmesine
- D) Merkantilist gümrük vergisinin hesaplanmasına
- E) Hükümdarın yalnız askerî emirlerini çoğaltmaya
Doğru cevap: C
Çözüm: Rönesans hümanizminin filolojik yönü kaynak metnin dilini, nüshalarını ve anlamını karşılaştırmaya dayanır. Otoriteyi incelemek ile dini tümden reddetmek aynı iddia değildir.
1517 Luther tezleri, 1521 Worms Diyeti ve 1555 Augsburg Barışı birlikte ele alındığında hangi gelişim çizgisi daha doğrudur?
- A) Bütün Reform anlaşmazlıklarının 1517’de kesin sona ermesi
- B) Kutsal Roma İmparatorluğu’nun 1521’de tümden kaldırılması
- C) 1555’te dünya üzerindeki bütün mezheplerin birleştirilmesi
- D) Dinî eleştirinin imparatorluk siyasetinde çatışmaya ve ardından sınırlı mezhep uzlaşmasına dönüşmesi
- E) Worms’un 1521’de İlk Çağ Roma kanunlarını ilan etmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1517 teolojik eleştiriyi, 1521 imparatorluk otoritesiyle karşılaşmayı, 1555 ise belirli Alman prenslikleri için mezhep düzenlemesini temsil eder. Süreç doğrusal ve eksiksiz bir barış değildir.
1555 Augsburg düzeniyle 1648 Westphalia’yı karşılaştırırken hangisi doğru bir kapsam ayrımıdır?
- A) Augsburg İspanya-Portekiz kolonilerini paylaştırırken Westphalia matbaayı icat etmiştir
- B) İki düzenleme de aynı şehirde 1517 yılında yapılmıştır
- C) Westphalia yalnız İngiltere Kilisesi’ni kurmak amacıyla imzalanmıştır
- D) Augsburg tüm Avrupa’da modern eşit genel oyu başlatmıştır
- E) Augsburg esasen Katolik-Lutherci prenslik tercihiyle, Westphalia daha geniş imparatorluk ve diplomasi düzeniyle ilişkilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: 1555 Augsburg barışı sınırlı mezhep düzenidir; 1648 Westphalia Otuz Yıl Savaşları’nın sonu, imparatorluk ve güç dengeleriyle bağlantılıdır. Calvinist statüsü de 1648 düzenlemelerinde değişti.
"Modern egemen devlet ilk kez 1648’de bir anda ve eksiksiz ortaya çıktı" yargısında hangi tarihsel sorun vardır?
- A) Uzun süreli devletleşme ve hukuk dönüşümünü tek antlaşmanın mutlak sonucu gibi göstermesi
- B) Westphalia’nın 1648’de hiç yapılmamış olması
- C) XVII. yüzyılda hiç diplomatik ilişki bulunmaması
- D) Antlaşmanın yalnız matbaa tekniğiyle ilgili olması
- E) Avrupa’da krallıkların ilk kez 1800’de ortaya çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Westphalia önemli bir dönüm noktasıdır; modern devlet egemenliğinin kurumları daha erken ve geç gelişmeler içerir. "Bir anda" anlatımı süreci aşırı basitleştirir.