Rönesans’ın İtalyan kentlerinde gelişmesini kolaylaştıran koşulların ortak yönü hangisidir?
- A) Ticaretle zenginleşen kent çevreleri ve klasik kültür mirasının sanat koruyuculuğunu desteklemesi
- B) Bütün İtalya’nın yüzyıllarca tek mutlak hükümdarca yönetilmesi
- C) Bütün Akdeniz ticaretinin XV. yüzyılda durması
- D) İtalyan şehirlerinde hiçbir yazılı antik eserin bulunmaması
- E) Kilisenin bütün sanat yapıtlarını topluca yasaklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: İtalya’da şehir zenginliği, antik miras ve farklı koruyuculuk ağları Rönesans’a ortam hazırladı. Hareketi tek bir siyasi emir veya yalnız bir nedene indirmek doğru değildir.
Rönesans hümanizminin eğitim anlayışında aşağıdaki tercihlerden hangisi öne çıkar?
- A) Yunanca ve Latincenin tamamen yasaklanması
- B) Klasik metinlerin özgün dillerinden eleştirel okunması ve insanî bilimlere önem verilmesi
- C) Yalnız askerî talimle eğitim yapılması
- D) Klasik çağ metinlerinin tümünün imha edilmesi
- E) Bütün okulların manoryal vergi dairesine dönüşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hümanistler klasik dillere ve metin eleştirisine önem verdi. Bu yönelim dinî inancı mutlaka terk etmek anlamına gelmediği gibi bütün hümanistleri aynı düşüncede birleştirmez.
Rönesans resminde doğrusal perspektifin yaygınlaşmasının başlıca işlevi hangisidir?
- A) Tüm figürleri bilinçli olarak aynı ölçekte ve düzlemde tutmak
- B) Renklerin bütünüyle kullanılmasını engellemek
- C) İki boyutlu yüzeyde mekânsal derinlik ve tutarlı uzaklık izlenimi oluşturmak
- D) Yalnız yazılı metinleri çoğaltmak
- E) Resim sanatını yalnız mozaik tekniğiyle sınırlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğrusal perspektif, kaçış noktası ve görüş çizgileriyle üç boyutlu mekân algısını iki boyutta kurmaya yardımcı olur. Rönesans sanatında gözlemle ilişkilidir.
Hareketli harfli matbaanın XVI. yüzyıldaki tartışmalar üzerindeki etkisini en doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Bütün insanları aynı anda okuryazar yapması
- B) Kitapların her yerde ücretsiz olmasını zorunlu kılması
- C) Yerel dillerin tamamını ortadan kaldırması
- D) Metinlerin daha hızlı çoğaltılıp farklı okur çevrelerine ulaşabilmesini sağlaması
- E) Siyasi sansürün tüm Avrupa’da bir günde bitmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Matbaa maliyet ve erişim koşullarını zamanla değiştirerek fikir dolaşımını hızlandırdı. Yaygınlık, okuryazarlık ve sansür koşulları bölgeler arasında farklıydı.
1488 Dias ve 1498 Vasco da Gama seferleri arasındaki ilişki nasıl kurulmalıdır?
- A) Dias 1498’de Karayipleri, da Gama 1488’de Peru’yu bulmuştur
- B) Her iki denizci Atlantik’in batısından Çin’e ulaşmıştır
- C) Da Gama yalnız Avrupa içi nehir yolculuğu yapmıştır
- D) Dias, Macellan seferini 1522’de tamamlamıştır
- E) Dias Afrika güney deniz yolunu araştırmış, da Gama bu güzergâh üzerinden Hindistan’a ulaşmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Portekiz’in Afrika çevresi araştırmaları kademeli gelişti. Dias’ın Ümit Burnu geçişi sonraki Hint Okyanusu seferlerine yol açtı; da Gama denizden Hindistan’a ulaştı.
1492 Kolomb yolculuğunu Amerika toplumları açısından doğru tanımlamak için hangi ifade tercih edilmelidir?
- A) Avrupa ile daha önce yerleşik toplumların bulunduğu Amerika arasında kalıcı temasın dönüm noktasıdır
- B) Kolomb’un hiçbir insanın yaşamadığı bir kıta yaratmasıdır
- C) Amerika’daki bütün siyasi yapıların aynı gün kurulmasıdır
- D) Kıtanın yeryüzündeki ilk insanları tarafından o yıl keşfidir
- E) Kuzey ve Güney Amerika’nın tamamının bir anda işgal edilmesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1492 Atlantik temasını hızlandırdı ancak Amerika toplumları çok daha önce gelişmişti. Avrupalıların keşif söylemi ile yerli tarihinin varlığı ayrı değerlendirilmelidir.
Tordesillas Antlaşması’nın tarihsel anlamını en doğru veren seçenek hangisidir?
- A) Bütün Amerika halklarının oy birliğiyle kurduğu barış federasyonu
- B) İspanya ve Portekiz’in Avrupalı hak iddialarını denizaşırı bir ayırma çizgisiyle düzenleme girişimi
- C) İngiltere ve Fransa’nın Yüzyıl Savaşları sonu antlaşması
- D) Kutsal Roma İmparatorluğu’nda Lutherci inanç yasası
- E) Katoliklerin Trento’da aldığı disiplin kararı
Doğru cevap: B
Çözüm: 1494 Tordesillas iki İber krallığının denizaşırı nüfuz iddialarını paylaştırdı. Bölgelerde yaşayan halkların egemenliğini tanıyan eşit bir müzakere değildir.
Macellan’ın 1521’de ölmesine rağmen 1519–1522 seferinin dünya çevresini dolaşmış sayılması neden doğrudur?
- A) Macellan 1522’de bizzat İspanya’ya dönmüştür
- B) Sefer Atlantik’ten hiç çıkmamıştır
- C) Seferin kalan gemisi ve mürettebatı Juan Sebastián Elcano yönetiminde başlangıç noktasına dönmüştür
- D) Dünya çevresini dolaşmak yalnız tek gemi görmek demektir
- E) Elcano yalnız Tordesillas sınırını çizmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: Macellan Filipinler’de öldü; Elcano komutasındaki Victoria 1522’de seferi tamamladı. "Sefer tamamlandı" ifadesi ile "Macellan tamamladı" birbirinden ayrılmalıdır.
Coğrafi Keşiflerin Akdeniz ticaretine etkisini ölçülü anlatan değerlendirme hangisidir?
- A) Akdeniz’de bütün limanlar 1492’de kapatıldı
- B) Bütün Doğu ticareti aniden yalnız tek devlete geçti
- C) Osmanlı limanlarında ticaret tamamen hukuken yasaklandı
- D) Atlantik bağlantıları güçlenirken Akdeniz ticareti tamamen yok olmadan değişen rekabetle varlığını sürdürdü
- E) Deniz ticareti yerini yalnız karayolu kervanlarına bıraktı
Doğru cevap: D
Çözüm: Atlantik okyanus yollarının yükselişi eski ticaret dengelerini etkiledi; Akdeniz ağları bir günde ortadan kalkmadı. Değişim uzun ve çok yönlüydü.
Amerika’dan Avrupa’ya mısır ve patates gibi ürünlerin, Avrupa’dan Amerika’ya at ve bazı hastalıkların taşınması hangi kavramı örneklendirir?
- A) Skolastik yöntem
- B) Feodal bağlılık
- C) Augsburg ilkesi
- D) Hansa ticaret birliği
- E) Kolomb Takası
Doğru cevap: E
Çözüm: Kolomb Takası, Atlantik bağlantıları sonrasında bitki, hayvan, mikrop ve insan hareketlerinin iki yönlü ekolojik etkilerini ifade eder. Etkileri eşit ve zararsız değildi.
XVI. yüzyıldaki Avrupa fiyat artışlarını Amerika gümüşüyle tek başına açıklamamak için hangi ek unsur hatırlanmalıdır?
- A) Nüfus, talep, para dolaşımı ve yerel üretim koşullarının da etkili olması
- B) Avrupa’da 1500’lerde hiç piyasa bulunmaması
- C) Madenlerin hiçbir ülkede para olarak kullanılmaması
- D) Bütün ürün fiyatlarının devletçe değişmez kılınması
- E) Amerika ile Avrupa arasında hiç mal akışı olmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Fiyat Devrimi denen uzun enflasyon sürecinde değerli maden akışı önemliydi; nüfus artışı, üretim ve para dolaşımı da belirleyici olabildi.
Luther’in 1517 eleştirilerinin kısa sürede geniş tartışmaya dönüşmesini kolaylaştıran etkenlerden biri hangisidir?
- A) Her kitabın yalnız el yazısıyla tek nüsha üretilmesi
- B) Matbaa aracılığıyla dinî metin ve broşürlerin hızla dolaşması
- C) Alman prensliklerinin bütününün aynı anda Reformu yasaklaması
- D) Kıtadaki okuryazarlığın bir gecede yüzde yüz olması
- E) Kilise–devlet ilişkilerinin hiç tartışılmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Matbaa Luther çevresindeki düşüncelerin yayılmasına katkı verdi. Ancak farklı bölgelerde iktidar, dil ve toplumsal koşullar Reformun seyrini değiştirdi.
Luther’in 1521 Worms Diyeti’ne çağrılması hangi sorunu görünür kılar?
- A) Dördüncü Haçlı Seferi’nin 1521’de başlamasını
- B) Johannes Gutenberg’in 1521’de matbaayı icat etmesini
- C) Dinî eleştirinin imparatorluk siyasetinde de otorite ve meşruiyet meselesine dönüşmesini
- D) Katolik–Ortodoks Büyük Ayrılığı’nın ilk kez 1521’de çıkmasını
- E) Kolomb’un 1521’de Amerika’ya ilk yolculuğunu
Doğru cevap: C
Çözüm: 1521 Worms Diyeti Luther’in görüşleri ve imparatorluk otoritesi arasındaki çatışmanın bir aşamasıdır. 1122 Worms Konkordatosu ise başka bir dönem ve konudur.
1555 Augsburg Barışı’nın kapsamına ilişkin doğru sınırlama hangisidir?
- A) Katoliklik, Luthercilik ve bütün dinleri eşit genel oyla birleştirmesi
- B) İngiltere Kilisesi’ni Papalığa bütünüyle bağlaması
- C) İspanya ile Portekiz’in Atlantik sınırını çizmesi
- D) Öncelikle Katoliklik ve Luthercilik arasında prenslik temelli bir düzen getirmesi
- E) 1648 Otuz Yıl Savaşları’nı sona erdirmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Augsburg düzeni imparatorluk prenslerinin Katolik veya Lutherci tercihlerine odaklandı; Kalvinizm başta olmak üzere tüm inançları eşit biçimde kapsamadı.
VIII. Henry dönemi İngiltere Kilisesi’nin ayrışmasını Alman Reformundan ayıran önemli özellik hangisidir?
- A) Yalnız İtalya sanat atölyelerinde başlaması
- B) Papalığın İngiliz kralını 800’de taçlandırması
- C) İngiltere’nin tüm Protestan mezheplerini 1534’te kurması
- D) Kralın bütün dinî kurumları anında ortadan kaldırması
- E) Kraliyet üstünlüğü ve hanedan siyaseti etrafında kurumsal kopuşun belirgin olması
Doğru cevap: E
Çözüm: İngiliz Reformunda kraliyetin başat rolü vardır. Luther’in öğretisel eleştirileriyle ilişkiler bulunsa da kurumsal kopuş ve motivasyonlar aynı değildir.
Trento Konsili ile Cizvitlerin faaliyetlerini aynı tarihsel bağlamda değerlendiren ifade hangisidir?
- A) Katolik Reformunda öğretinin yeniden vurgulanması, eğitim ve misyon faaliyetlerinin güçlenmesi
- B) Protestan mezheplerinin tek merkezde birleşip Papalığı kaldırması
- C) İngiliz tahtının bütün Alman prenslerini seçmesi
- D) Coğrafi Keşiflerin sadece bilimsel ölçümle bitmesi
- E) Augsburg Barışı’nın 1494’te imzalanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Trento Konsili Katolik öğreti ve disiplini, Cizvitler eğitim ve misyon alanını güçlendirdi. Bu kurumlar Katolik Reformu/ Karşı-Reform bağlamında birlikte incelenir.
Merkantilist siyasetle koruyucu gümrük ve sömürge ticareti arasında nasıl bir ilişki kurulur?
- A) Devletin bütün dış ticaret düzenlemelerinden çekilmesi
- B) Devletin ticaret fazlası ve kaynak akışını yöneterek siyasi-mali gücünü artırmaya çalışması
- C) Tüm maden ihracatının gönüllü ortak mülkiyete dönüşmesi
- D) Parasal zenginliğin bilinçli biçimde değersiz kabul edilmesi
- E) Kırsal serfliğin kilise ayini olarak düzenlenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Merkantilizm ticari dengenin ve değerli maden birikiminin önemini vurguladı; devlet imalat, tarife ve kolonilere ilişkin müdahalelerde bulundu.
Reform döneminde Almanya’daki prenslerin mezhep tercihlerinin siyasi güce bağlanması hangi sonuca işaret eder?
- A) Din ile siyaset arasında bütün bağların 1517’de kesilmesine
- B) Avrupa’da her mezhebin tek büyük şehirde toplanmasına
- C) Dinî çoğullaşmanın siyasi otorite ve bölgesel yönetim biçimleriyle iç içe gelişmesine
- D) Tüm hükümdarlıkların papalıktan tamamen aynı hakları almasına
- E) Kral ve prenslerin hiçbir dinî tercih yapamamasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Mezhep farklılaşması prenslik idaresi ve siyasi mücadelelerle iç içe gelişti. Augsburg ilkesi de bölgesel yönetim ile din tercihi arasındaki bağı gösterir.
Otuz Yıl Savaşları’nın yalnız "Katolik-Protestan çatışması" olarak açıklanmasını yetersiz kılan olgu hangisidir?
- A) Çatışmalara hiçbir devletin katılmaması
- B) Savaşın yalnız deniz aşırı Amerika topraklarında geçmesi
- C) Siyasi toprak ve ittifak anlaşmazlıklarının hiç bulunmaması
- D) Hanedan rekabeti ve Avrupa güç dengelerinin dinî cepheleşmeyle iç içe geçmesi
- E) Savaşın başlamadan aynı yıl sona ermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1618–1648 savaşları dinî ayrılıkların yanında Habsburg karşıtı güç siyaseti gibi hedefler içerir. İttifaklar yalnız mezhep benzerliğiyle açıklanamaz.
1648 Westphalia düzenlemeleriyle ilgili en doğru çıkarım hangisidir?
- A) Bütün devletleri aynı gün mutlak eşit modern demokrasiye dönüştürmesi
- B) Avrupa’da savaşı ve müdahaleyi sonsuza dek bitirmesi
- C) Tordesillas Antlaşması’nı 1494’ten geriye doğru imzalaması
- D) Dünyada sınır kavramını ilk kez icat etmesi
- E) İmparatorluk içi yetki ilişkileri ve Avrupa diplomatik düzeni açısından önemli bir dönemeç olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Westphalia siyasi ve hukuki ilişkilerde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilir; modern egemenlik düşüncesi daha uzun sürede gelişmiştir.