Soğuk Savaş tarihinde “yumuşama” terimi hangi süreci anlatır?
- A) ABD ve SSCB arasındaki gerilimin kısmen azalmasını ve diplomatik temasların artmasını
- B) NATO ve Varşova Paktı’nın 1955’te tek örgüte dönüşmesini
- C) ABD ile SSCB’nin 1962’de birleşik devlet kurmasını
- D) Birleşmiş Milletlerin tamamen kapanmasını
- E) Kore Savaşı’nın 1950’de başlamasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Yumuşama ya da détente, özellikle 1960’ların sonundan 1970’lere uzanan süreçte büyük güçlerin rekabeti sürdürürken müzakereye daha çok yönelmesidir.
Yumuşama döneminin ortaya çıkışında nükleer savaş tehlikesini görünür kılan 1962 olayı hangisidir?
- A) Berlin Ablukası
- B) Küba Füze Krizi
- C) Süveyş Krizi
- D) Kore Ateşkesi
- E) Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin ilanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekim 1962 Küba Füze Krizi, ABD ve SSCB’yi nükleer çatışmanın eşiğine getirdi; sonrasında iletişim ve silah kontrolü çabaları hızlandı.
1963’te ABD, SSCB ve Birleşik Krallık arasında imzalanan nükleer antlaşma hangisidir?
- A) SALT II
- B) Helsinki Nihai Senedi
- C) Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması
- D) Ankara Anlaşması
- E) Bağdat Paktı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1963 Kısmi Deneme Yasağı Antlaşması atmosferde, uzayda ve su altında nükleer denemeleri yasakladı; bütün yer altı denemelerini kapsamadı.
ABD ile SSCB arasında 1963’te kurulan doğrudan kriz iletişim hattının yaygın adı nedir?
- A) Marshall Hattı
- B) Katma Protokol
- C) Balkan İttifakı
- D) Kırmızı telefon (hotline) hattı
- E) Kore Hava Köprüsü
Doğru cevap: D
Çözüm: Küba Füze Krizi’ndeki iletişim sorunları, Washington ile Moskova arasında doğrudan iletişim hattı kurulmasını teşvik etti.
SALT kısaltması Soğuk Savaş bağlamında neyi ifade eder?
- A) Avrupa Ekonomik Topluluğu ortak pazarını
- B) Türkiye’nin Kıbrıs’taki garantörlük antlaşmasını
- C) Birleşmiş Milletlerin insan hakları bildirisini
- D) Varşova Paktı’nın ortak para birimini
- E) Stratejik silahların sınırlandırılması görüşmelerini
Doğru cevap: E
Çözüm: SALT, ABD ile SSCB arasında stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik müzakere ve anlaşmaların adıdır.
SALT I düzenlemeleri hangi yılda imzalanmıştır?
- A) 1972
- B) 1955
- C) 1960
- D) 1968
- E) 1989
Doğru cevap: A
Çözüm: ABD Başkanı Nixon ile Sovyet lider Brejnev, SALT I kapsamında ABM Antlaşması ve geçici stratejik silah sınırlandırma düzenlemesini 1972’de imzaladı.
1975’te Avrupa güvenlik ve işbirliği ilkeleriyle ilgili kabul edilen belge hangisidir?
- A) Lozan Barış Antlaşması
- B) Helsinki Nihai Senedi
- C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- D) SALT II
- E) Ankara Anlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 Ağustos 1975 Helsinki Nihai Senedi, Avrupa güvenliği, devletler arası ilişkiler, ekonomik işbirliği ve insan hakları ilkelerini içeren belgedir.
1975 Helsinki Nihai Senedi’nin kabul edildiği uluslararası süreç hangisidir?
- A) Milletler Cemiyeti Genel Kurulu
- B) Kore Ateşkes Komisyonu
- C) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)
- D) Bağdat Paktı Bakanlar Konseyi
- E) Balkan Antantı toplantısı
Doğru cevap: C
Çözüm: Helsinki Nihai Senedi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı sürecinin ürünüdür; bugünkü AGİT’in tarihsel temel taşlarından sayılır.
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında Ankara Anlaşması hangi yıl imzalanmıştır?
- A) 1952
- B) 1967
- C) 1973
- D) 1963
- E) 1987
Doğru cevap: D
Çözüm: Ankara Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalandı, 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girdi ve Türkiye-AET ortaklığının temelini oluşturdu.
Ankara Anlaşması’nın Türkiye bakımından temel niteliği hangisidir?
- A) Türkiye’yi aynı gün Avrupa Birliğine tam üye yapması
- B) NATO’dan çekilmeyi zorunlu kılması
- C) Kıbrıs Cumhuriyeti’ni kurması
- D) Varşova Paktı üyeliğini başlatması
- E) Avrupa Ekonomik Topluluğu ile ortaklık ilişkisi kurması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1963 Ankara Anlaşması bir ortaklık anlaşmasıdır; imza, Türkiye’nin AET’ye veya daha sonraki Avrupa Birliğine tam üyeliği anlamına gelmez.
Türkiye-AET Katma Protokolü hangi yıl imzalanmıştır?
- A) 1970
- B) 1960
- C) 1963
- D) 1975
- E) 1983
Doğru cevap: A
Çözüm: Katma Protokol 23 Kasım 1970’te imzalanmış, 1973’te yürürlüğe girerek AET ortaklığının geçiş aşamasını düzenlemiştir.
1970 Katma Protokolü hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
- A) 1959
- B) 1973
- C) 1964
- D) 1979
- E) 1995
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye ile AET arasındaki Katma Protokol 1970’te imzalandı; 1 Ocak 1973’te yürürlüğe girdi ve geçiş dönemi hükümleri öngördü.
1967’de İsrail ile Arap devletleri arasında yaşanan savaşın yaygın adı nedir?
- A) Kore Savaşı
- B) Yüz Gün Savaşı
- C) Altı Gün Savaşı
- D) Birinci Körfez Savaşı
- E) Kırım Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1967 Altı Gün Savaşı, İsrail ile komşu Arap devletleri arasındaki çatışmaydı; 1973 Ekim Savaşı’ndan farklı bir olaydır.
1973 Arap-İsrail çatışmasının yaygın adı hangisidir?
- A) Altı Gün Savaşı
- B) Berlin Ablukası
- C) Küba Füze Krizi
- D) Yom Kippur (Ekim) Savaşı
- E) Kore Savaşı
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekim 1973’te Mısır ve Suriye ile İsrail arasındaki savaş Yom Kippur Savaşı adıyla bilinir; 1967 Altı Gün Savaşı ile karıştırılmamalıdır.
1973 petrol krizinin küresel sonuçlarından biri hangisidir?
- A) Dünya petrol fiyatlarının kalıcı olarak sıfırlanması
- B) NATO’nun 1973’te kapanması
- C) Türkiye’nin AET’ye tam üye olması
- D) Birleşmiş Milletlerin 1973’te kurulması
- E) Enerji fiyatları ve enflasyon baskısının artması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1973–1974 petrol ambargosu ve üretim kısıntıları petrol fiyatlarını yükseltti; ithalatçı ülkelerde enflasyon ve durgunluk baskısını artırdı.
Kıbrıs Barış Harekâtı başladığında Türkiye’de başbakan kimdi?
- A) Bülent Ecevit
- B) İsmet İnönü
- C) Celal Bayar
- D) Adnan Menderes
- E) Turgut Özal
Doğru cevap: A
Çözüm: 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs harekâtı başladığında Türkiye’de CHP-MSP koalisyonunun başbakanı Bülent Ecevit’ti.
Kıbrıs Barış Harekâtı’nın başlangıç tarihi hangisidir?
- A) 5 Haziran 1964
- B) 20 Temmuz 1974
- C) 15 Ağustos 1960
- D) 13 Şubat 1975
- E) 15 Kasım 1983
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a askerî harekât başlattı; 1975 KTFD ve 1983 KKTC ilanı daha sonraki gelişmelerdir.
Kıbrıs harekâtından sonra ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı silah ambargosu hangi dönemdedir?
- A) 1947–1950
- B) 1952–1955
- C) 1975–1978
- D) 1960–1963
- E) 1989–1991
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD’nin Türkiye’ye karşı silah ambargosu 1975’te başladı ve 1978’de kaldırıldı; NATO üyeliği bu süreçte devam etti.
1979’da İran’da yaşanan köklü rejim değişikliğinin adı hangisidir?
- A) Küba Füze Krizi
- B) Kore Ateşkesi
- C) Balkan Paktı
- D) İran İslam Devrimi
- E) Helsinki Nihai Senedi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1979 İran Devrimi, İran’ın monarşi yönetiminden İslam Cumhuriyeti rejimine geçmesine yol açtı ve bölgesel güç dengelerini etkiledi.
1979’da Sovyetler Birliği’nin hangi ülkeye askerî müdahalesi yumuşama ortamını ağır biçimde sarstı?
- A) Kanada
- B) Portekiz
- C) İzlanda
- D) Yunanistan
- E) Afganistan
Doğru cevap: E
Çözüm: SSCB’nin 1979 sonunda Afganistan’a müdahalesi ABD-SSCB ilişkilerini sertleştirdi; SALT II onay süreci de bu ortamda durdu.