Karma Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Karma Test 3

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi konusuna yönelik farklı zorluk seviyelerinden 20 sorudan oluşan Karma Test 3. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi
Test türü
Karma Test
Test numarası
3

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Osmanlı Türkçesinin gramer yapısı bakımından doğru temel tanımı hangisidir?

Soru 2 / 20

Osmanlı Türkçesinin klasik dönemini genel olarak hangi yüzyıllara yerleştirmek uygundur?

Soru 3 / 20

Osmanlı yazı dilinde yenileşme ve sadeleşme tartışmalarının belirginleştiği dönem hangisidir?

Soru 4 / 20

Lehce-i Osmânî adlı sözlük kimin eseridir?

Soru 5 / 20

Eski Anadolu Türkçesinin Türkiye Türkçesi tarihindeki konumu hangisidir?

Soru 6 / 20

Bir Osmanlı Türkçesi metninin yeni harflere ses değeri gözetilerek aktarılması hangi işlemle ilişkilidir?

Soru 7 / 20

Bir Osmanlıca metnin harf çevrimi yapılmadan yalnız günümüz Türkçesine özetlenmesi hangi bilgiyi kaybettirebilir?

Soru 8 / 20

Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si hangi tarihî gelişmeyi incelemek için daha uygundur?

Soru 9 / 20

Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

Soru 10 / 20

Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

Soru 11 / 20

Arap harfli Osmanlı Türkçesinin Cumhuriyet dönemi Latin temelli yazıyla ilişkisi için doğru ifade hangisidir?

Soru 12 / 20

Eski Anadolu Türkçesi metni ile çağdaş Türkiye Türkçesi karşılaştırıldığında uygun yöntem hangisidir?

Soru 13 / 20

Osmanlıca bir divan metniyle sade halk söyleyişini aynı yüzyılda karşılaştıran kişi neyi önce kontrol etmelidir?

Soru 14 / 20

Tarihî bir kelimenin Osmanlı yazısındaki biçimi çağdaş bir sözcüğü andırıyor diye anlamı aynen aktarmak hangi yanılgıdır?

Soru 15 / 20

Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’sinde kelime sınıflandırmalarını inceleyen bir öğrenci hangi kaynağı da kontrol etmelidir?

Soru 16 / 20

Bir araştırmacı Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçişi tek bir günde gerçekleşmiş keskin kopuş sayıyor. Hangi itiraz daha güçlüdür?

Soru 17 / 20

Osmanlıca bir metinde Arapça kelimeler Türkçe çekim eki alırken bazı Farsça terkipler korunuyor. En doğru yorum hangisidir?

Soru 18 / 20

Yunus Emre şiirlerinin farklı nüshalarındaki sözcük farklılıkları tespit edildiğinde hangisi doğrudan söylenemez?

Soru 19 / 20

Eski Anadolu ve Osmanlı metinlerini ses tarihi bakımından karşılaştırmak isteyen kişi hangi örneklemeyi seçmelidir?

Soru 20 / 20

Bir araştırmacı tarihî metni dönem, alfabe, söz varlığı ve tür bakımından sınıflandırmak istiyor. Hangisi en güvenilir genel ilkedir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Osmanlı Türkçesinin gramer yapısı bakımından doğru temel tanımı hangisidir?

    • A) Arapçanın bire bir lehçesidir.
    • B) Farsçanın çekim sistemiyle bütünüyle aynıdır.
    • C) Hiç yapım eki kullanılmaz.
    • D) Yalnız tek sözcüklü cümleler kurulur.
    • E) Türkçe kök ve ek düzeni temelini korur.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Alıntı kelimeler ve terkipler, Osmanlı Türkçesini başka bir dil hâline getirmez; Türkçe biçim ve söz dizimi yapısı devam eder.

  2. Osmanlı Türkçesinin klasik dönemini genel olarak hangi yüzyıllara yerleştirmek uygundur?

    • A) XVI–XIX. yüzyıllar
    • B) VII–IX. yüzyıllar
    • C) X–XI. yüzyıllar
    • D) XXI–XXII. yüzyıllar
    • E) III–V. yüzyıllar

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Klasik Osmanlı Türkçesi, genel sınıflandırmalarda XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıla uzanan bir yazı dili evresi olarak ele alınır.

  3. Osmanlı yazı dilinde yenileşme ve sadeleşme tartışmalarının belirginleştiği dönem hangisidir?

    • A) Köktürk Kağanlığı dönemi
    • B) Tanzimat ve sonrasındaki XIX. yüzyıl
    • C) Uygur Maniheist metinleri dönemi
    • D) Karahanlıların kuruluş çağı
    • E) Göbeklitepe Neolitik dönemi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: XIX. yüzyılda Tanzimat ile basın, eğitim ve yeni edebî türlerin gelişimi Osmanlı yazı dilinde sadeleşme arayışlarını artırmıştır.

  4. Lehce-i Osmânî adlı sözlük kimin eseridir?

    • A) Yusuf Has Hacib
    • B) Yunus Emre
    • C) Ahmed Vefik Paşa
    • D) Ali Şîr Nevâî
    • E) Kaşgarlı Mahmud

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si, Osmanlı dönemindeki sözlükçülük ve Türkçenin tarihî lehçelerine yaklaşım bakımından önemli bir eserdir.

  5. Eski Anadolu Türkçesinin Türkiye Türkçesi tarihindeki konumu hangisidir?

    • A) Türkiye Türkçesiyle ilgisiz bir Cermen dilidir.
    • B) Yalnız XVIII. yüzyılda konuşulmuştur.
    • C) Her metni Köktürk harfleriyle yazılmıştır.
    • D) Türkiye Türkçesinin erken tarihî yazı dili aşamasıdır.
    • E) Yalnız Çağatay sahasında kullanılmıştır.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Eski Anadolu Türkçesi Oğuz temelli Batı Türkçesinin tarihsel gelişiminin parçasıdır; çağdaş Türkiye Türkçesinin önceki evreleriyle bağlantılıdır.

  6. Bir Osmanlı Türkçesi metninin yeni harflere ses değeri gözetilerek aktarılması hangi işlemle ilişkilidir?

    • A) Yalnız özetleme
    • B) Şiiri nesre çevirme
    • C) Metni güncel dile sadeleştirme
    • D) Eseri farklı türde yeniden yazma
    • E) Çevriyazı (transkripsiyon)

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Çevriyazı, özgün harflerden Latin temelli işaretlere aktarım yapar; modern Türkçeye serbest çeviriyle aynı işlem değildir.

  7. Bir Osmanlıca metnin harf çevrimi yapılmadan yalnız günümüz Türkçesine özetlenmesi hangi bilgiyi kaybettirebilir?

    • A) Metnin ana konusunu
    • B) Özetin okunabilirliğini
    • C) Güncel kelimelerin sözlük anlamlarını
    • D) Özgün imlâ ve tarihî ek biçimlerini
    • E) Özetin başlığını

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Çağdaş dilde özet, kaynak metnin harf, ses ve biçimbilim özelliklerini aktarmayabilir; tarihî dil araştırması için özgün nüsha gereklidir.

  8. Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si hangi tarihî gelişmeyi incelemek için daha uygundur?

    • A) VIII. yüzyıl Köktürk kağanlarının sözleri
    • B) Kuman derlemesinin Latin yazımı
    • C) XV. yüzyıl Çağatay şair tezkiresi
    • D) X. yüzyıl Karahanlı hanedan kayıtları
    • E) XIX. yüzyıl Osmanlı sözlükçülüğü ve Türkçe söz varlığı

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Lehce-i Osmânî, Ahmed Vefik Paşa’nın Osmanlı döneminde hazırladığı sözlük olup Türkçe kelime varlığının tasnifinde önemlidir.

  9. Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

    • A) Ses, dil bilgisi, söz varlığı ve üsluptaki değişimler de incelenmelidir.
    • B) Alfabe hiçbir dilde işlev görmediği için
    • C) Osmanlı Türkçesi hiçbir metin bırakmadığı için
    • D) Yalnız şair biyografileri dönem belirlediği için
    • E) Bütün yazı dönemleri eşit uzunlukta olduğu için

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Yazı sisteminin değişmesi ile konuşma ve yazı dilinin yapısal gelişimi farklı süreçlerdir; çoklu dil verisi kullanılmalıdır.

  10. Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

    • A) Orhon yazısının taşlara yeniden kazılması
    • B) Yazı dilinin anlaşılabilirliği ve sadeleşmesi
    • C) Kuman sözlüklerinin yeniden telifi
    • D) Köktürkçe fiil çekimlerinin yasayla geri getirilmesi
    • E) Türkçenin tüm eklerinin kaldırılması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: XIX. yüzyıl basın ve eğitim çevrelerinde daha geniş okur kitlesine ulaşma ve ifade açıklığı tartışmaları önem kazandı.

  11. Arap harfli Osmanlı Türkçesinin Cumhuriyet dönemi Latin temelli yazıyla ilişkisi için doğru ifade hangisidir?

    • A) 1928’de Türkçe tamamen başka bir dile dönüştü.
    • B) Osmanlıca zaten Latin harfleriyle yazılıyordu.
    • C) Yazı değişimi, Türkçenin tarihsel sürekliliğini otomatik ortadan kaldırmaz.
    • D) Türkçede 1928’den önce hiç ünlü yoktu.
    • E) Yazı değişimi önceki eserleri tarihsiz kıldı.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Harf devrimi yazı sistemini değiştirmiştir; Türkiye Türkçesinin Oğuz temelli tarihî gelişimi daha uzun bir süreklilik içinde değerlendirilir.

  12. Eski Anadolu Türkçesi metni ile çağdaş Türkiye Türkçesi karşılaştırıldığında uygun yöntem hangisidir?

    • A) Benzer görünen her harfin aynı sesi verdiğini varsaymak
    • B) Bütün eski kelimeleri güncel sözlük anlamıyla çevirmek
    • C) Aynı tür metin bulunamayacağını söylemek
    • D) Kökteş sözcüklerin ses ve ek özelliklerini tarihî bağlamda incelemek
    • E) Metnin tarihini önemsememek

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Tarihî sözcük karşılaştırmasında ses, biçim ve anlam değişmeleri kontrol edilmelidir; yüzeyde yazılış benzerliği tek başına yeterli değildir.

  13. Osmanlıca bir divan metniyle sade halk söyleyişini aynı yüzyılda karşılaştıran kişi neyi önce kontrol etmelidir?

    • A) Metinlerin aynı kelime sayısına sahip olduğunu
    • B) Alfabeyi tek başına dilin adı saymayı
    • C) Her iki eserin aynı şairce yazıldığını varsaymayı
    • D) Sözlükleri tümden dışlamayı
    • E) Tür, hedef kitle ve üslup farklılıklarını

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Yazılı edebiyat ile halk söyleyişinin sözcük ve tamlama yoğunluğu farklı olabilir; üslup verisi dönem değişimiyle karıştırılmamalıdır.

  14. Tarihî bir kelimenin Osmanlı yazısındaki biçimi çağdaş bir sözcüğü andırıyor diye anlamı aynen aktarmak hangi yanılgıdır?

    • A) Bağlamsal sözlük kullanma
    • B) Kökteş biçimleri karşılaştırma
    • C) Tarihî fonoloji incelemesi
    • D) Anakronik anlam yükleme
    • E) Yazma nüsha denetimi

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Yüzyıllar boyunca anlam daralması, genişlemesi ve kayması mümkündür. Tarihî anlam, metnin bağlamı ve dönem sözlükleriyle belirlenmelidir.

  15. Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’sinde kelime sınıflandırmalarını inceleyen bir öğrenci hangi kaynağı da kontrol etmelidir?

    • A) Yalnız eserin cildinin rengini
    • B) Köktürk yazıtlarının taş boyutunu
    • C) Codex Cumanicus’un tarihini hiç dikkate almamayı
    • D) Farsça divanların resimlerini
    • E) Sözlüğün baskıları arasındaki düzenleme farklarını

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Lehce-i Osmânî’nin baskılarında kelimelerin ayrımı ve düzenlenişi değişmiştir; belirli sınıflama iddiası baskı bilgisiyle desteklenmelidir.

  16. Bir araştırmacı Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçişi tek bir günde gerçekleşmiş keskin kopuş sayıyor. Hangi itiraz daha güçlüdür?

    • A) Yazı dili değişimi metinler üzerinde aşamalı biçim ve üslup gelişimiyle izlenir.
    • B) Bütün yüzyılların eserleri aynı yıl yazılmıştır.
    • C) Söz varlığı ve ekler hiç değişmemiştir.
    • D) Türkçenin yazı dili tarihi yoktur.
    • E) Dönem ayrımı yalnız coğrafi genişlikle yapılır.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Tarihî dönem sınırları çözümleme araçlarıdır; ses, biçim, söz varlığı ve edebî üslup değişimleri kademeli olabilir.

  17. Osmanlıca bir metinde Arapça kelimeler Türkçe çekim eki alırken bazı Farsça terkipler korunuyor. En doğru yorum hangisidir?

    • A) Metnin zorunlu olarak iki ayrı ana dille yazıldığı
    • B) Türkçe biçim bilgisiyle yabancı kökenli söz öbekleri aynı metinde birlikte bulunabilir.
    • C) Bütün eklerin Arapçaya dönüşmüş olduğu
    • D) Türkçe kelimenin hiç kalmadığı
    • E) Kaynak dilin her gramer kuralının aynen geçtiği

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Osmanlı yazı dili farklı alıntılaşma ve kalıplaşma düzeylerini bir arada barındırır; bunlar dikkatle ayrılmalıdır.

  18. Yunus Emre şiirlerinin farklı nüshalarındaki sözcük farklılıkları tespit edildiğinde hangisi doğrudan söylenemez?

    • A) Nüsha karşılaştırmasının gerekli olduğu
    • B) Kopyalama sırasında değişmeler olabileceği
    • C) Bütün farkların kesinlikle Yunus Emre’nin kendi elinden çıktığı
    • D) Söz varlığı varyantlarının kaydedilebileceği
    • E) Editörün metin tercihini gerekçelendirmesi gerektiği

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Yazmaların aktarım tarihi ve müstensih değişiklikleri nüsha farklılığı doğurabilir. Varyantı doğrudan yazara mal etmek kanıt ister.

  19. Eski Anadolu ve Osmanlı metinlerini ses tarihi bakımından karşılaştırmak isteyen kişi hangi örneklemeyi seçmelidir?

    • A) Yalnız başlıkta benzer harfler bulunan kelimeleri
    • B) Dönemi bilinmeyen modern özetleri
    • C) Sadece yayınevinin kapak tasarımını
    • D) Dönemleri bilinen, özgün yazısı denetlenmiş kökteş kelime ve ek örneklerini
    • E) Birbiriyle ilgisiz rastgele dilleri

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Tarihî fonoloji incelemesi karşılaştırılabilir kelime ve biçim verileri gerektirir; yazı sistemindeki gösterim farkları da hesaba katılmalıdır.

  20. Bir araştırmacı tarihî metni dönem, alfabe, söz varlığı ve tür bakımından sınıflandırmak istiyor. Hangisi en güvenilir genel ilkedir?

    • A) Alfabeyi tek başına dil kimliğinin kanıtı saymak
    • B) Şair adından bütün gramer özelliklerini çıkarmak
    • C) Bir tek alıntı sözcükten yüzyıl belirlemek
    • D) Modern sadeleştirmeyi tek tarihî kaynak kabul etmek
    • E) Bütün değişkenleri ayrı kanıtlarla incelemek ve sonuçları birlikte değerlendirmek

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Tarihî Türkiye Türkçesini değerlendirmede çoklu veriye dayalı filolojik yöntem, tek bir yüzey özelliğine dayalı genellemeden güvenilirdir.