Orta Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi - Orta Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi konusuna yönelik 20 soruluk orta seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi
Test türü
Orta Test

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Eski Anadolu Türkçesinin Osmanlı Türkçesiyle ilişkisini açıklayan en doğru ifade hangisidir?

Soru 2 / 20

Bir araştırmacı XIII–XV. yüzyıl Anadolu metinlerinde Oğuzca özellikler arıyorsa öncelikle hangi sahayı incelemelidir?

Soru 3 / 20

Âşık Paşa’nın Garibnâme’siyle Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının doğru ortak özelliği hangisidir?

Soru 4 / 20

Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının Farsça kaynak geleneğiyle ilişkisi düşünüldüğünde doğru sonuç nedir?

Soru 5 / 20

Hoca Mesud’un Süheyl ü Nevbahâr’ı dil tarihi bakımından hangi konuda veri sunar?

Soru 6 / 20

Yunus Emre’nin Divan’ı ile Risâletü’n-Nushiyye’si karşılaştırılırken hangisi doğrudur?

Soru 7 / 20

Ahmedî’nin İskendernâme’si bir dil tarihçisi için neden önemlidir?

Soru 8 / 20

Garibnâme ve Kutadgu Bilig’in ahlâkî mesajları benzer diye aynı dil dönemine konması neden yanlıştır?

Soru 9 / 20

Osmanlı Türkçesi metninde çok sayıda Arapça kökenli sözcük bulunmasından hangi sonuç doğrudan çıkarılamaz?

Soru 10 / 20

Osmanlı Türkçesinde Farsça tamlama örneklerini saptayan bir araştırmacı hangi düzeyde bir özelliği inceliyor?

Soru 11 / 20

Bir tarihî metindeki Türkçe eklerin Arapça kökenli isimlere gelmesi neyi destekler?

Soru 12 / 20

Arap harfli Osmanlı Türkçesi metinlerinin günümüz Latin harflerine aktarımında temel zorluklardan biri hangisidir?

Soru 13 / 20

Bir Osmanlıca kelimenin aynı harf dizisinden iki farklı okunması mümkünse öncelikle hangi veri yararlıdır?

Soru 14 / 20

Bir Osmanlıca metnin harf çevrimi yapılmadan yalnız günümüz Türkçesine özetlenmesi hangi bilgiyi kaybettirebilir?

Soru 15 / 20

Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si hangi tarihî gelişmeyi incelemek için daha uygundur?

Soru 16 / 20

Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

Soru 17 / 20

Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

Soru 18 / 20

Arap harfli Osmanlı Türkçesinin Cumhuriyet dönemi Latin temelli yazıyla ilişkisi için doğru ifade hangisidir?

Soru 19 / 20

Eski Anadolu Türkçesi metni ile çağdaş Türkiye Türkçesi karşılaştırıldığında uygun yöntem hangisidir?

Soru 20 / 20

Osmanlıca bir divan metniyle sade halk söyleyişini aynı yüzyılda karşılaştıran kişi neyi önce kontrol etmelidir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Eski Anadolu Türkçesinin Osmanlı Türkçesiyle ilişkisini açıklayan en doğru ifade hangisidir?

    • A) Geniş Osmanlı Türkçesi tarihinin ilk evresi sayılabilir.
    • B) Osmanlı Türkçesinden iki bin yıl sonra başlamıştır.
    • C) Kıpçakçanın Latin alfabesiyle yazılmış biçimidir.
    • D) Osmanlı Türkçesiyle hiçbir süreklilik taşımaz.
    • E) Yalnızca Arapça bir edebî dildir.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Bilimsel geniş tanım, XIII. yüzyıldan itibaren Anadolu Oğuz yazı dilini Osmanlı Türkçesinin tarihsel gelişimi içinde inceler.

  2. Bir araştırmacı XIII–XV. yüzyıl Anadolu metinlerinde Oğuzca özellikler arıyorsa öncelikle hangi sahayı incelemelidir?

    • A) Eski Uygur Türkçesi
    • B) Eski Anadolu Türkçesi
    • C) Kıpçak Türkçesi
    • D) Çağdaş Kırgızca
    • E) Köktürk yazıtları

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Eski Anadolu Türkçesi Oğuz temelli tarihî Batı Türkçesinin ilk yazılı dönemidir. Coğrafya ve dil özellikleri beraber değerlendirilir.

  3. Âşık Paşa’nın Garibnâme’siyle Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının doğru ortak özelliği hangisidir?

    • A) İkisinin de Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılması
    • B) İkisinin de Kıpçakça sözlük olması
    • C) XIV. yüzyıl Anadolu Türkçesinin önemli öğretici-tasavvufî metinleri olmaları
    • D) Her ikisinin Köktürk runiform yazıtı olması
    • E) İkisinin de XIX. yüzyıl romanı olması

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Garibnâme ve Mantıku’t-Tayr, XIV. yüzyıl Anadolu Türkçesiyle ilişkilidir; yazarları ve eser konuları birbirinden ayrıdır.

  4. Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının Farsça kaynak geleneğiyle ilişkisi düşünüldüğünde doğru sonuç nedir?

    • A) Türkçe kullanıldığı için Farsça eserlerle hiçbir bağı olamaz.
    • B) Türkçe mesnevi olmak yalnızca Kıpçak sahasına özgüdür.
    • C) Eserin yazıldığı dil zorunlu olarak Farsçadır.
    • D) Eser Türkçe telif/uyarlama etkinliğinin tarihî bir örneğidir.
    • E) Gülşehrî, Osmanlıca basın gazetesi yayımlamıştır.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Gülşehrî, Attâr’ın Farsça aynı adlı mesnevisini esas alarak Türkçe bir eser oluşturmuştur; kaynak ve hedef dil birbirinden ayrılır.

  5. Hoca Mesud’un Süheyl ü Nevbahâr’ı dil tarihi bakımından hangi konuda veri sunar?

    • A) Köktürk runiform harflerinin VIII. yüzyıl kullanımı
    • B) Kuman sözlüklerindeki Latin harflerinin yapısı
    • C) Çağatayda Türkçe-Farsça gramer karşılaştırması
    • D) Cumhuriyet romanında anlatıcı türleri
    • E) XIV. yüzyılda Farsçadan Anadolu Türkçesine çeviri dili

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Süheyl ü Nevbahâr, Türkçe mesnevi çevirisi bağlamında tarihî söz varlığı ve anlatım özelliklerinin incelenmesine olanak verir.

  6. Yunus Emre’nin Divan’ı ile Risâletü’n-Nushiyye’si karşılaştırılırken hangisi doğrudur?

    • A) Şiir koleksiyonu ile didaktik mesnevinin metin türleri farklıdır.
    • B) İki eser aynı Kıpçak sözlüğünün bölümleridir.
    • C) Her iki eser Latin harfli modern romanlardır.
    • D) İkisini de Gülşehrî yazmıştır.
    • E) İkisi de Karahanlı sözlükleridir.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Yunus Emre’nin şiirleri Divan ile, öğüt niteliğindeki anlatısı Risâletü’n-Nushiyye ile ilişkilidir; ortak yazar türü eşitlemez.

  7. Ahmedî’nin İskendernâme’si bir dil tarihçisi için neden önemlidir?

    • A) VIII. yüzyıl Orhon taşını bire bir kopyalar.
    • B) Anadolu Türkçesinin XIV. yüzyıl edebî söz varlığına örnek verir.
    • C) Kuman topluluklarının tek Latin sözlüğüdür.
    • D) Modern imlâ kurallarını belirleyen yasa metnidir.
    • E) Eski Uygur Budist dua kitabıdır.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: İskendernâme, tarihî anlatı ve mesnevi geleneğiyle Anadolu Türkçesinin gelişimini belgeleyen yazılı kaynaklardan biridir.

  8. Garibnâme ve Kutadgu Bilig’in ahlâkî mesajları benzer diye aynı dil dönemine konması neden yanlıştır?

    • A) İki eserin de manzum olması mümkün değildir.
    • B) Ahlâkî eserler Türkçeyle yazılamaz.
    • C) Tür benzerliği eserlerin tarihini ve yazı dili sahasını eşitlemez.
    • D) Kutadgu Bilig yalnız modern nesirdir.
    • E) Garibnâme mutlaka Köktürk harflidir.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Kutadgu Bilig Karahanlı Türkçesi, Garibnâme Eski Anadolu Türkçesi eseridir. Tema ve tür ortaklığı dönem sınıflandırmasının yerine geçmez.

  9. Osmanlı Türkçesi metninde çok sayıda Arapça kökenli sözcük bulunmasından hangi sonuç doğrudan çıkarılamaz?

    • A) Alıntı sözcüklerin yer alabildiği
    • B) Söz varlığının kültürel etkileşimle değişebildiği
    • C) Döneme göre kelime seçiminin değişebildiği
    • D) Metnin bütün gramerinin Arapça olduğu
    • E) Türkçe eklerin alıntı sözcüklerle kullanılabildiği

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Sözcük kökenleri dilin gramer kimliğini tek başına belirlemez. Osmanlı Türkçesinde Türkçe yapım-çekim ekleri ve söz dizimi sürer.

  10. Osmanlı Türkçesinde Farsça tamlama örneklerini saptayan bir araştırmacı hangi düzeyde bir özelliği inceliyor?

    • A) Taş yazıtın fiziksel kalınlığı
    • B) Yazmanın kâğıt rengi
    • C) Şairin doğum yeri
    • D) Sadece harflerin nokta sayısı
    • E) Söz öbeği yapısı ve söz dizimi etkisi

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Farsça tamlama kalıplarının Osmanlı yazı diline girişi söz dizimi ve söz öbeği örgütlenmesiyle ilgili bir olgudur.

  11. Bir tarihî metindeki Türkçe eklerin Arapça kökenli isimlere gelmesi neyi destekler?

    • A) Alıntı kelimelerin Türkçe çekim ve türetme sistemine katılabildiğini
    • B) Dil yapısının mutlaka Arapçaya dönüştüğünü
    • C) Metinde Türkçe kökenli hiçbir sözcük bulunmadığını
    • D) Bütün eklerin Farsça olduğunu
    • E) Harflerin zorunlu olarak Latinleştiğini

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Alıntılanmış köke Türkçe ek getirilebilir; kelimenin kökeni ile ona uygulanan gramer işlemi ayrı araştırma konularıdır.

  12. Arap harfli Osmanlı Türkçesi metinlerinin günümüz Latin harflerine aktarımında temel zorluklardan biri hangisidir?

    • A) Metinlerin hiçbirinde kelime bulunmaması
    • B) Ünlülerin yazıda her zaman açık biçimde gösterilmemesi
    • C) Türkçede hiç ünlü kullanılmaması
    • D) Tüm yazmaların aynı şekilde harekeli olması
    • E) Arap harfli metinlerin yalnız resimden oluşması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Arap esaslı yazıda ünlülerin gösterimi Latin yazısından farklıdır; doğru okuma için dönemin dili ve bağlamı birlikte değerlendirilir.

  13. Bir Osmanlıca kelimenin aynı harf dizisinden iki farklı okunması mümkünse öncelikle hangi veri yararlıdır?

    • A) Yazmanın rastgele sayfa numarası
    • B) Kâğıdın ölçüsü
    • C) Cümle bağlamı ve dönemin söz varlığı
    • D) Metin dışı modern reklam
    • E) Şairin memleketinin güncel nüfusu

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Yazım sistemi bütün ünlüleri aynı açıklıkta vermeyebilir. Sözdizimi ve anlam bağlamı güvenilir okumanın temel kanıtlarındandır.

  14. Bir Osmanlıca metnin harf çevrimi yapılmadan yalnız günümüz Türkçesine özetlenmesi hangi bilgiyi kaybettirebilir?

    • A) Metnin ana konusunu
    • B) Özetin okunabilirliğini
    • C) Güncel kelimelerin sözlük anlamlarını
    • D) Özgün imlâ ve tarihî ek biçimlerini
    • E) Özetin başlığını

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Çağdaş dilde özet, kaynak metnin harf, ses ve biçimbilim özelliklerini aktarmayabilir; tarihî dil araştırması için özgün nüsha gereklidir.

  15. Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si hangi tarihî gelişmeyi incelemek için daha uygundur?

    • A) VIII. yüzyıl Köktürk kağanlarının sözleri
    • B) Kuman derlemesinin Latin yazımı
    • C) XV. yüzyıl Çağatay şair tezkiresi
    • D) X. yüzyıl Karahanlı hanedan kayıtları
    • E) XIX. yüzyıl Osmanlı sözlükçülüğü ve Türkçe söz varlığı

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Lehce-i Osmânî, Ahmed Vefik Paşa’nın Osmanlı döneminde hazırladığı sözlük olup Türkçe kelime varlığının tasnifinde önemlidir.

  16. Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

    • A) Ses, dil bilgisi, söz varlığı ve üsluptaki değişimler de incelenmelidir.
    • B) Alfabe hiçbir dilde işlev görmediği için
    • C) Osmanlı Türkçesi hiçbir metin bırakmadığı için
    • D) Yalnız şair biyografileri dönem belirlediği için
    • E) Bütün yazı dönemleri eşit uzunlukta olduğu için

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Yazı sisteminin değişmesi ile konuşma ve yazı dilinin yapısal gelişimi farklı süreçlerdir; çoklu dil verisi kullanılmalıdır.

  17. Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

    • A) Orhon yazısının taşlara yeniden kazılması
    • B) Yazı dilinin anlaşılabilirliği ve sadeleşmesi
    • C) Kuman sözlüklerinin yeniden telifi
    • D) Köktürkçe fiil çekimlerinin yasayla geri getirilmesi
    • E) Türkçenin tüm eklerinin kaldırılması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: XIX. yüzyıl basın ve eğitim çevrelerinde daha geniş okur kitlesine ulaşma ve ifade açıklığı tartışmaları önem kazandı.

  18. Arap harfli Osmanlı Türkçesinin Cumhuriyet dönemi Latin temelli yazıyla ilişkisi için doğru ifade hangisidir?

    • A) 1928’de Türkçe tamamen başka bir dile dönüştü.
    • B) Osmanlıca zaten Latin harfleriyle yazılıyordu.
    • C) Yazı değişimi, Türkçenin tarihsel sürekliliğini otomatik ortadan kaldırmaz.
    • D) Türkçede 1928’den önce hiç ünlü yoktu.
    • E) Yazı değişimi önceki eserleri tarihsiz kıldı.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Harf devrimi yazı sistemini değiştirmiştir; Türkiye Türkçesinin Oğuz temelli tarihî gelişimi daha uzun bir süreklilik içinde değerlendirilir.

  19. Eski Anadolu Türkçesi metni ile çağdaş Türkiye Türkçesi karşılaştırıldığında uygun yöntem hangisidir?

    • A) Benzer görünen her harfin aynı sesi verdiğini varsaymak
    • B) Bütün eski kelimeleri güncel sözlük anlamıyla çevirmek
    • C) Aynı tür metin bulunamayacağını söylemek
    • D) Kökteş sözcüklerin ses ve ek özelliklerini tarihî bağlamda incelemek
    • E) Metnin tarihini önemsememek

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Tarihî sözcük karşılaştırmasında ses, biçim ve anlam değişmeleri kontrol edilmelidir; yüzeyde yazılış benzerliği tek başına yeterli değildir.

  20. Osmanlıca bir divan metniyle sade halk söyleyişini aynı yüzyılda karşılaştıran kişi neyi önce kontrol etmelidir?

    • A) Metinlerin aynı kelime sayısına sahip olduğunu
    • B) Alfabeyi tek başına dilin adı saymayı
    • C) Her iki eserin aynı şairce yazıldığını varsaymayı
    • D) Sözlükleri tümden dışlamayı
    • E) Tür, hedef kitle ve üslup farklılıklarını

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Yazılı edebiyat ile halk söyleyişinin sözcük ve tamlama yoğunluğu farklı olabilir; üslup verisi dönem değişimiyle karıştırılmamalıdır.