Karma Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Genel Karma Test 5

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı dersindeki seçili konular için karma seviye genel test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Test türü
Karma Test
Test numarası
5

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Âşık Paşa’nın Garibnâme’sinin yazılış tarihi olarak bilinen yıl hangisidir?

Soru 2 / 20

Eski Uygur Türkçesi metinlerinde çeviri faaliyetlerinin artışında hangi gelişme etkilidir?

Soru 3 / 20

Tanzimat edebiyatının ilk kuşağında öne çıkan temel anlayış hangisidir?

Soru 4 / 20

Nehcü’l-Ferâdîs hangi tarihî Türk yazı dilinin önemli kaynaklarındandır?

Soru 5 / 20

Eski Anadolu Türkçesinin Osmanlı Türkçesiyle ilişkisini açıklayan en doğru ifade hangisidir?

Soru 6 / 20

Sehî Bey’in Heşt Bihişt’i ile Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâis’i neden birbirinden ayrılır?

Soru 7 / 20

Kısasü’l-Enbiyâ ile Nehcü’l-Ferâdîs’i aynı yazı dili çevresinde incelemek için en uygun ölçüt hangisidir?

Soru 8 / 20

Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde zaman, kurum ve insan ilişkileri nasıl işlenir?

Soru 9 / 20

Bir dil tarihçisi Kutadgu Bilig’i yalnızca devlet yönetim şeması diye özetliyor. Hangi ekleme gereklidir?

Soru 10 / 20

Sözlü geleneğin aynı türküyü farklı yörelerde farklı sözlerle yaşatması hangi özelliğe örnektir?

Soru 11 / 20

Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

Soru 12 / 20

Eski Uygur yazısının tarihsel kaynağıyla ilgili en doğru ifade hangisidir?

Soru 13 / 20

Osmanlıca bir metinde Arapça kelimeler Türkçe çekim eki alırken bazı Farsça terkipler korunuyor. En doğru yorum hangisidir?

Soru 14 / 20

Nevâî’nin Muhâkemetü’l-Lugateyn’ini modern dilbilimsel deney raporu gibi okumak neden sakıncalıdır?

Soru 15 / 20

Koşma ve semai örneklerinin hece ölçüsünden hareketle ayrımında hangi yargı en güvenlidir?

Soru 16 / 20

Bir mesnevinin her beytinin farklı kafiyeyle kurulması şair açısından neden işlevseldir?

Soru 17 / 20

Eski Türkçe metinlerden dönemler arası ses değişimi çıkaran araştırmacının aşağıdaki uygulamalardan hangisini yapması daha uygundur?

Soru 18 / 20

Aşk-ı Memnu ile Eylül’ü karşılaştıran biri hangi yargıya ulaşabilir?

Soru 19 / 20

Bir tarihî dil çalışmasında “Atebetü’l-Hakâyık” ile “Nehcü’l-Ferâdîs” aynı dönemin bire bir eşdeğer metinleri kabul ediliyor. Hangi uyarı uygundur?

Soru 20 / 20

Bir divan metnindeki Farsça izafetli tamlama ile Türkçe belirtili isim tamlaması aynı gramer kalıbı sayılıyorsa hangi ayrım ihmal edilmiştir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Âşık Paşa’nın Garibnâme’sinin yazılış tarihi olarak bilinen yıl hangisidir?

    • A) 1072
    • B) 1330
    • C) 1317
    • D) 1579
    • E) 1889

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Garibnâme’nin telif tarihi 1330 olarak verilir. Eserin tarihini Gülşehrî’nin 1317 tarihli Mantıku’t-Tayr’ıyla karıştırmayın.

  2. Eski Uygur Türkçesi metinlerinde çeviri faaliyetlerinin artışında hangi gelişme etkilidir?

    • A) Farklı dinî-kültürel çevrelerle temas
    • B) Matbaanın modern biçimde yaygınlaşması
    • C) Cumhuriyet'in ilanı
    • D) Latin harflerine geçiş
    • E) Sanayi teknolojisinin yükselmesi

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Uygur çevresinde Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin benimsenmesi, çeşitli dillerden metin çevirilerini ve yeni kavramların karşılanmasını hızlandırmıştır.

  3. Tanzimat edebiyatının ilk kuşağında öne çıkan temel anlayış hangisidir?

    • A) Salt biçim kusursuzluğu için sanat
    • B) Toplum için sanat
    • C) Yalnız bireysel bilinç akışı
    • D) Bütünüyle sözsüz anlatım
    • E) Anonim destan yaratımı

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal’in öncü olduğu ilk kuşakta hürriyet, adalet ve vatan gibi toplumsal kavramlara ağırlık verilir.

  4. Nehcü’l-Ferâdîs hangi tarihî Türk yazı dilinin önemli kaynaklarındandır?

    • A) Köktürkçe
    • B) Harezm Türkçesi
    • C) Eski Anadolu Türkçesi
    • D) Çağdaş Kazakça
    • E) Türkiye Türkçesi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Nehcü’l-Ferâdîs, Harezm sahasının dinî ve öğretici içerikli başlıca metinlerinden biridir.

  5. Eski Anadolu Türkçesinin Osmanlı Türkçesiyle ilişkisini açıklayan en doğru ifade hangisidir?

    • A) Geniş Osmanlı Türkçesi tarihinin ilk evresi sayılabilir.
    • B) Osmanlı Türkçesinden iki bin yıl sonra başlamıştır.
    • C) Kıpçakçanın Latin alfabesiyle yazılmış biçimidir.
    • D) Osmanlı Türkçesiyle hiçbir süreklilik taşımaz.
    • E) Yalnızca Arapça bir edebî dildir.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Bilimsel geniş tanım, XIII. yüzyıldan itibaren Anadolu Oğuz yazı dilini Osmanlı Türkçesinin tarihsel gelişimi içinde inceler.

  6. Sehî Bey’in Heşt Bihişt’i ile Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâis’i neden birbirinden ayrılır?

    • A) İkisi de Fuzûlî’nin mesnevisidir.
    • B) İkisi de anonim manidir.
    • C) Ayrı yazar ve farklı edebî dil sahalarındaki tezkirelerdir.
    • D) Her ikisi de Kuman sözlüğüdür.
    • E) İkisi de yalnız sözlü tiyatrodur.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Heşt Bihişt Osmanlı/Anadolu, Mecâlisü’n-Nefâis Çağatay çevresinin tezkire geleneğine aittir; türleri benzer olsa da aynı eser değildir.

  7. Kısasü’l-Enbiyâ ile Nehcü’l-Ferâdîs’i aynı yazı dili çevresinde incelemek için en uygun ölçüt hangisidir?

    • A) Harezm Türkçesiyle ilişkili dil ve metin özellikleri
    • B) Her ikisinin modern roman olması
    • C) İkisinin sadece Köktürk harfli olması
    • D) Aynı şairler tezkiresinde yer almaları
    • E) Bütünüyle sözsüz metin olmaları

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Bu iki eser Harezm Türkçesi araştırmalarının temel malzemelerindendir; konuları farklı olsa da tarihî dil verileri birlikte karşılaştırılabilir.

  8. Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde zaman, kurum ve insan ilişkileri nasıl işlenir?

    • A) Masaldaki kalıplaşmış üçleme yöntemiyle
    • B) Sadece destan kahramanlarının savaşlarıyla
    • C) Aruzun açık kapalı heceleri sayılarak
    • D) Halk türküsünün varyantları derlenerek
    • E) Modernleşme deneyiminin ironik eleştirisiyle

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Tanpınar, bu romanda kurum ve zaman düzenlemelerini bireyin toplumsal değişim karşısındaki durumunu sorgulamak için ironik biçimde kullanır.

  9. Bir dil tarihçisi Kutadgu Bilig’i yalnızca devlet yönetim şeması diye özetliyor. Hangi ekleme gereklidir?

    • A) Eserin yalnız alfabe çizelgesi olduğu
    • B) Kıpçakça dil bilgisi kitabı olduğu
    • C) Yazarının Nevâî olduğu
    • D) Eserin şairler tezkiresi olduğu
    • E) Eserin ahlâk, bilgi ve hayat felsefesi tartışmalarını da içerdiği

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Kutadgu Bilig devlet ve toplum düzenini işlerken akıl, erdem, bilgi, saadet ve ölüm gibi düşünsel temaları da ele alır.

  10. Sözlü geleneğin aynı türküyü farklı yörelerde farklı sözlerle yaşatması hangi özelliğe örnektir?

    • A) Mutlak metin değişmezliği
    • B) Tek nüsha zorunluluğu
    • C) Yazarın kesin belirliliği
    • D) Bire bir yazma kopyası
    • E) Varyantlaşma

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Anonim sözlü ürünler kuşaklar ve yöreler arasında aktarılırken değişiklik gösterebilir; varyantları aynı geleneğin farklı biçimleridir.

  11. Osmanlı Türkçesini dönemlere ayırırken yalnız harf değişim tarihini ölçüt almak niçin yeterli değildir?

    • A) Ses, dil bilgisi, söz varlığı ve üsluptaki değişimler de incelenmelidir.
    • B) Alfabe hiçbir dilde işlev görmediği için
    • C) Osmanlı Türkçesi hiçbir metin bırakmadığı için
    • D) Yalnız şair biyografileri dönem belirlediği için
    • E) Bütün yazı dönemleri eşit uzunlukta olduğu için

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Yazı sisteminin değişmesi ile konuşma ve yazı dilinin yapısal gelişimi farklı süreçlerdir; çoklu dil verisi kullanılmalıdır.

  12. Eski Uygur yazısının tarihsel kaynağıyla ilgili en doğru ifade hangisidir?

    • A) Doğrudan Latin alfabesinden türemiştir.
    • B) Arap harflerinin XVI. yüzyıldaki biçimidir.
    • C) Soğd yazı geleneğiyle ilişkilidir.
    • D) Kiril alfabesinin ilk örneğidir.
    • E) Yalnız Mısır hiyerogliflerinden oluşur.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Uygur yazısı, Soğd yazı geleneğiyle bağlantılı gelişen bir sistemdir. Eski Uygur Türkçesinin tek yazı sistemi bu değildi; farklı metin çevreleri vardı.

  13. Osmanlıca bir metinde Arapça kelimeler Türkçe çekim eki alırken bazı Farsça terkipler korunuyor. En doğru yorum hangisidir?

    • A) Metnin zorunlu olarak iki ayrı ana dille yazıldığı
    • B) Türkçe biçim bilgisiyle yabancı kökenli söz öbekleri aynı metinde birlikte bulunabilir.
    • C) Bütün eklerin Arapçaya dönüşmüş olduğu
    • D) Türkçe kelimenin hiç kalmadığı
    • E) Kaynak dilin her gramer kuralının aynen geçtiği

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Osmanlı yazı dili farklı alıntılaşma ve kalıplaşma düzeylerini bir arada barındırır; bunlar dikkatle ayrılmalıdır.

  14. Nevâî’nin Muhâkemetü’l-Lugateyn’ini modern dilbilimsel deney raporu gibi okumak neden sakıncalıdır?

    • A) Türkçe ile Farsçayı karşılaştırdığı için
    • B) Tarihî edebî çevre hakkında bilgi verdiği için
    • C) Yazarının Çağatay sahasında tanınması nedeniyle
    • D) Dönemin dil prestijini tartışması yüzünden
    • E) Eser tarihî edebî ve kültürel savları kendi dönemi içinde değerlendirilmeyi gerektirir.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Metindeki dil karşılaştırmaları yazarın dönemi, retoriği ve amaçlarıyla bağlantılıdır; çağdaş deney yöntemiyle aynı nitelikte varsayılamaz.

  15. Koşma ve semai örneklerinin hece ölçüsünden hareketle ayrımında hangi yargı en güvenlidir?

    • A) Koşma daima aruz, semai mutlaka serbesttir.
    • B) Yaygın kalıplar koşmada 11, semaide 8 hecedir; örneklerin bütün özellikleri incelenmelidir.
    • C) İkisinin de her dizesi 7 hecedir.
    • D) Semaide dörtlük bulunmaz.
    • E) Koşma yalnız mesnevi biçimindedir.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Kalıp uzunluğu güçlü ipucudur fakat nazım biçimlerini belirlerken dörtlük, ezgi ve geleneğin adlandırmaları da göz önünde tutulur.

  16. Bir mesnevinin her beytinin farklı kafiyeyle kurulması şair açısından neden işlevseldir?

    • A) Bütün beyitlerin aynı redifle bitmesini zorunlu kılar.
    • B) Şiirin dörtlüklerden oluşmasını sağlar.
    • C) Uzun olay anlatısını sürekli aynı kafiyeye bağlamadan sürdürmesini sağlar.
    • D) Metnin maniye dönüşmesine yol açar.
    • E) Şairin hece ölçüsünü bırakmasını zorunlu kılar.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Mesnevinin aa bb cc uyak düzeni, her beyit için yeni kafiye olanağı tanıdığı için hacimli hikâyeleri işlemeye elverişlidir.

  17. Eski Türkçe metinlerden dönemler arası ses değişimi çıkaran araştırmacının aşağıdaki uygulamalardan hangisini yapması daha uygundur?

    • A) Anlamsal açıdan ilgisiz benzer harfleri eşlemek
    • B) Yalnız günümüz İstanbul Türkçesini ölçüt almak
    • C) Aynı kökenli biçimleri yazı sistemi farklarını gözeterek karşılaştırmak
    • D) Farklı alfabeleri aynı işaret değeri varsaymak
    • E) Tek bir istisnayı bütün dönemlerin kuralı saymak

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Tarihî ses karşılaştırması, kökteş biçimlerin kontrollü eşleştirilmesine ve ayrı yazı sistemlerinin ses karşılama özelliklerinin hesaba katılmasına dayanır.

  18. Aşk-ı Memnu ile Eylül’ü karşılaştıran biri hangi yargıya ulaşabilir?

    • A) İkisi de Mehmet Rauf’un ortak şiir kitaplarıdır.
    • B) İlki Halit Ziya’nın, ikincisi Mehmet Rauf’un psikolojik derinlik taşıyan ayrı romanlarıdır.
    • C) İlki anonim masal, ikincisi kasidedir.
    • D) İki romanda da tek anlatıcı meddah gösterimi vardır.
    • E) Yazarlarının ikisi de yalnız halk destanı derlemiştir.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Aşk-ı Memnu’nun yazarı Halit Ziya, Eylül’ün yazarı Mehmet Rauf’tur; psikolojik çözümlemelerin bulunması iki eserin yazarını veya türünü aynı yapmaz.

  19. Bir tarihî dil çalışmasında “Atebetü’l-Hakâyık” ile “Nehcü’l-Ferâdîs” aynı dönemin bire bir eşdeğer metinleri kabul ediliyor. Hangi uyarı uygundur?

    • A) İki eser de modern Türkçe romanıdır.
    • B) Eserlerin ikisi de Nevâî’nin tezkireleridir.
    • C) Karahanlı ile Harezm yazı dili ve tarih farkları gözetilmelidir.
    • D) Atebetü’l-Hakâyık Kıpçak sözlüğüdür.
    • E) Nehcü’l-Ferâdîs bir Köktürk taş yazıtıdır.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Atebetü’l-Hakâyık Karahanlı, Nehcü’l-Ferâdîs Harezm sahasındadır. Dinî içerik yakınlığı dil evresini aynı kılmaz.

  20. Bir divan metnindeki Farsça izafetli tamlama ile Türkçe belirtili isim tamlaması aynı gramer kalıbı sayılıyorsa hangi ayrım ihmal edilmiştir?

    • A) Her iki yapının da yazılı metinde bulunabilmesi
    • B) Tamlama çözümlemesinin yapılması
    • C) Bir söz öbeğinin ele alınması
    • D) Metnin söz varlığının incelenmesi
    • E) Kaynak dillerin farklı tamlama kurma mekanizmaları

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Farsça izafet ve Türkçenin ilgi/iyelik ekleriyle kurulan tamlamaları biçim ve diziliş bakımından ayrılır; benzer anlam işlevi tam özdeşlik değildir.