Eski Anadolu Türkçesinin ağırlıklı olarak dayandığı Türkçe kolu hangisidir?
- A) Oğuz Türkçesi
- B) Kıpçak Türkçesi
- C) Çağatay Türkçesi
- D) Köktürkçe
- E) Sibirya Türkçesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Eski Anadolu Türkçesi, Batı Türkçesinin tarihsel ilk yazılı evrelerinden olup esas olarak Oğuz Türkçesi temeli üzerinde gelişmiştir.
Mecâlisü’n-Nefâis’in edebî türü hangisidir?
- A) Siyasetnâme
- B) Tarihî destan
- C) Şairler tezkiresi
- D) Coğrafya atlası
- E) Fal kitabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Mecâlisü’n-Nefâis, Ali Şîr Nevâî’nin şairlerin hayatı ve edebî kişiliği üzerine bilgi verdiği tezkiredir.
Orhon yazıtlarında geçen 'il' kelimesi bağlama göre öncelikle hangi kavramı karşılar?
- A) Yalnızca köy
- B) Deniz
- C) Devlet, siyasi düzen
- D) Tarımsal ürün
- E) Aile soyadı
Doğru cevap: C
Çözüm: İl sözcüğü eski metinlerde devlet ve siyasi düzenle ilgilidir; bugünkü 'il' idari birimiyle otomatik olarak aynı anlamda yorumlanmamalıdır.
Düz maninin sık görülen uyak düzeni hangisidir?
- A) aabb
- B) abab
- C) aaxa
- D) abba
- E) aa bb cc
Doğru cevap: C
Çözüm: Maninin yaygın düz biçiminde birinci, ikinci ve dördüncü dizeler uyaklanırken üçüncü dize serbest kalır.
Sergüzeşt romanının yazarı kimdir?
- A) Ömer Seyfettin
- B) Samipaşazade Sezai
- C) Orhan Kemal
- D) Yahya Kemal Beyatlı
- E) Ahmet Haşim
Doğru cevap: B
Çözüm: Samipaşazade Sezai’nin Sergüzeşt’inde Dilber karakteri üzerinden esaret meselesi işlenir; yazar Tanzimat’ın ikinci kuşağıyla ilişkilidir.
Dadaloğlu’nun şiirleriyle ilişkilendirilen belirgin konu hangisidir?
- A) Karahanlı sözlükçülüğü
- B) Lale Devri eğlenceleri
- C) Osmanlı saray tarihçiliği
- D) Türkmen aşiret hayatı ve mücadele
- E) Modern psikolojik roman
Doğru cevap: D
Çözüm: Dadaloğlu, konargöçer Türkmen yaşamını, bağımsızlık duygusunu ve mücadeleyi yansıtan âşık şairler arasındadır.
Eski Türkçe 'bodun' sözcüğünün temel anlamı hangisidir?
- A) Dağ
- B) Halk, millet
- C) Ordu çadırı
- D) Savaş atı
- E) Hükümdar tacı
Doğru cevap: B
Çözüm: Orhon metinlerindeki bodun, halkı veya milleti karşılar. Metinlerde il ve bodun kavramları siyasi birlik ve topluluk ilişkisi içinde sık görülür.
Osmanlı Türkçesinin gramer yapısı bakımından doğru temel tanımı hangisidir?
- A) Arapçanın bire bir lehçesidir.
- B) Farsçanın çekim sistemiyle bütünüyle aynıdır.
- C) Hiç yapım eki kullanılmaz.
- D) Yalnız tek sözcüklü cümleler kurulur.
- E) Türkçe kök ve ek düzeni temelini korur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Alıntı kelimeler ve terkipler, Osmanlı Türkçesini başka bir dil hâline getirmez; Türkçe biçim ve söz dizimi yapısı devam eder.
Vatan yahut Silistre adlı tiyatro eserinin yazarı kimdir?
- A) Şemsettin Sami
- B) Tevfik Fikret
- C) Namık Kemal
- D) Ahmet Haşim
- E) Ömer Seyfettin
Doğru cevap: C
Çözüm: Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre adlı oyunu vatan sevgisini öne çıkarır; Şinasi’nin Şair Evlenmesi’nden ayrı bir Tanzimat eseridir.
Muhâkemetü’l-Lugateyn adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Ali Şîr Nevâî
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Kutb
- E) Rabguzî
Doğru cevap: B
Çözüm: Muhâkemetü’l-Lugateyn, Ali Şîr Nevâî’nin Türkçe ile Farsçayı karşılaştırdığı Çağatay sahasının tanınmış eseridir.
İskendernâme adlı eseriyle XIV. yüzyıl Anadolu sahasında tanınan şair kimdir?
- A) Yunus Emre
- B) Âşık Paşa
- C) Ahmedî
- D) Gülşehrî
- E) Kaşgarlı Mahmud
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahmedî, İskendernâme mesnevisiyle ve bu eserdeki tarihî anlatı bölümüyle tanınır; eser tarihî Anadolu Türkçesi için kaynaktır.
Klasik Türk şiirinde temel nazım birimlerinden biri hangisidir?
- A) Beyit
- B) Paragraf
- C) Sahne
- D) Perde
- E) Bölüm
Doğru cevap: A
Çözüm: Gazel, kaside ve mesnevi gibi klasik nazım biçimlerinde beyit temel birimdir; halk şiirinde dörtlük yaygındır.
Kutadgu Bilig genel olarak hangi Türkçe yazı dili çevresinde değerlendirilir?
- A) Kıpçak Türkçesi
- B) Osmanlı Türkçesi
- C) Eski Anadolu Türkçesi
- D) Karahanlı Türkçesi
- E) Çağdaş Türkiye Türkçesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kutadgu Bilig, XI. yüzyıl Karahanlı/Hakaniye Türkçesinin temel metinlerindendir; başka yazı dillerine yerleştirilmez.
Orhon yazıtlarında adı anılan Tonyukuk'un tarihî konumu hangisidir?
- A) Divan şairi
- B) Danışman ve devlet adamı
- C) Karahanlı sözlükçüsü
- D) Tanzimat romancısı
- E) Osmanlı hattatı
Doğru cevap: B
Çözüm: Tonyukuk, II. Türk Kağanlığı çevresinde siyasi ve askerî deneyimiyle öne çıkan bir danışman ve devlet adamıdır; yazıtı onun deneyimlerini aktarır.
Eylül romanının yazarı kimdir?
- A) Cenap Şahabettin
- B) Abdülhak Şinasi Hisar
- C) Ahmet Mithat Efendi
- D) Mehmet Rauf
- E) Orhan Veli Kanık
Doğru cevap: D
Çözüm: Eylül, Mehmet Rauf’un romanıdır ve Türk edebiyatında psikolojik romanın öncü örneklerinden biri kabul edilir; Halit Ziya’nın eseri değildir.
Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı roman kime aittir?
- A) Halit Ziya Uşaklıgil
- B) Mehmet Rauf
- C) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- D) Şemsettin Sami
- E) Oğuz Atay
Doğru cevap: D
Çözüm: Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ı ilk yerli Türkçe roman örneklerinden sayılır; eserin konusu evlilik ve aile ilişkileridir.
Aşağıdakilerden hangisi Eski Uygur Türkçesinin önemli Budist metinlerindendir?
- A) Kutadgu Bilig
- B) Divanü Lügati't-Türk
- C) Seyahatnâme
- D) Şikâyetnâme
- E) Altun Yaruk
Doğru cevap: E
Çözüm: Altun Yaruk, Eski Uygur Türkçesiyle aktarılmış Budist dinî-edebî metinlerin tanınan örneklerindendir. Karahanlı eserleriyle karıştırılmamalıdır.
Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ı için kabul edilen tamamlanma yılı hangisidir?
- A) 732
- B) 1069
- C) 1453
- D) 1928
- E) 1317
Doğru cevap: E
Çözüm: Gülşehrî’nin Türkçe Mantıku’t-Tayr’ı 1317 tarihinde tamamlanmıştır. Bu tarih eserin erken Anadolu yazılı edebiyatındaki yerini belirler.
Kutadgu Bilig’de doğru kanunu ve adaleti temsil eden kişi hangisidir?
- A) Ay Toldı
- B) Ögdülmiş
- C) Odgurmış
- D) Rabguzî
- E) Kün Togdı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kutadgu Bilig’in simgesel kişileri arasında Kün Togdı doğru kanunu ve adaleti; diğer üç kişi başka kavramları temsil eder.
Âşık edebiyatındaki semai için yaygın hece kalıbı hangisidir?
- A) 4’lü hece
- B) 6’lı hece
- C) 11’li hece
- D) 15’li hece
- E) 8’li hece
Doğru cevap: E
Çözüm: Semai geleneksel olarak sekizli heceyle ve dörtlükler hâlinde söylenir; koşmanın yaygın on birli kalıbından ayrılır.