Lale Devri şiiri ve şarkı biçimiyle özellikle ilişkilendirilen şair kimdir?
- A) Nef‘î
- B) Fuzûlî
- C) Nedim
- D) Karacaoğlan
- E) Âşık Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: Nedim XVIII. yüzyılda Lale Devri’nin İstanbul hayatını ve şarkı üslubunu şiirine taşıyan önemli klasik şairdir.
Fecr-i Âti topluluğuyla anılan ve Piyale adlı şiir kitabını yazan sanatçı kimdir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Namık Kemal
- C) Şinasi
- D) Ziya Gökalp
- E) Orhan Kemal
Doğru cevap: A
Çözüm: Ahmet Haşim, Fecr-i Âti çevresinin ve sembolist eğilimli Türk şiirinin öne çıkan ismidir; Piyale ile Göl Saatleri onun kitaplarıdır.
'Irk Bitig' adlı Eski Türkçe metnin türü hangi seçenekte verilmiştir?
- A) Fal kitabı
- B) Tıp sözlüğü
- C) Devlet kanunnamesi
- D) Gazel mecmuası
- E) Seyahat rehberi
Doğru cevap: A
Çözüm: Irk Bitig, eski Türk yazı geleneğinde fal ve yorum örnekleri sunan bir metindir. Adındaki 'bitig' unsurunun yazılı metin/kitapla ilişkisi de hatırlanmalıdır.
Atebetü’l-Hakâyık’ın temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Destansı savaş tarihini işlemesi
- B) Modern roman tekniği kullanması
- C) Şairlerin hayatlarını sıralaması
- D) Tıp deneylerini aktarması
- E) Didaktik ve ahlâkî öğütler içermesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Atebetü’l-Hakâyık, bilgi, dil, ahlâk ve erdem gibi konulara odaklanan öğretici bir metindir.
Süheyl ü Nevbahâr’ın XIV. yüzyıl Anadolu Türkçesiyle anılan mütercimi kimdir?
- A) Hoca Mesud
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Ali Şîr Nevâî
- D) Âşık Paşa
- E) Rabguzî
Doğru cevap: A
Çözüm: Hoca Mesud, Farsçadan Türkçeye aktardığı Süheyl ü Nevbahâr ve Ferhengnâme-i Sa‘dî ile tanınan XIV. yüzyıl şairidir.
Gülşehrî’nin tanınmış Türkçe mesnevisi hangisidir?
- A) Kutadgu Bilig
- B) Hüsn ü Aşk
- C) Muhâkemetü’l-Lugateyn
- D) Süheyl ü Nevbahâr
- E) Mantıku’t-Tayr
Doğru cevap: E
Çözüm: Gülşehrî, Mantıku’t-Tayr adlı Türkçe eserini 1317 yılında tamamlamıştır; aynı adlı Farsça eserin sahibi Attâr’dır.
Orhon metinlerinin dil ve yazı yönünden incelenmesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudan kanıttır?
- A) Yazıt üzerine kurgulanmış bir roman
- B) Belgeselin tanıtım afişi
- C) Modern turist yorumu
- D) Yazıtların özgün harfli metni
- E) Varsayıma dayalı tarihsel hikâye
Doğru cevap: D
Çözüm: Dil tarihi araştırmasında doğrudan veri, özgün yazı ve güvenilir aktarım/okumadır. İkincil anlatılar yardımcı olabilir ama asli dil kanıtı yerine geçmez.
Tekke-tasavvuf edebiyatında dinî ve tasavvufî içerikli şiirlerin yaygın adı hangisidir?
- A) Kaside
- B) Rubai
- C) Lügaz
- D) Şehrengiz
- E) İlahi
Doğru cevap: E
Çözüm: İlahi, tekke şiirinin dinî ve tasavvufî içerikli biçim/tür adlarındandır; tekke geleneğinde farklı nazım biçimleri de kullanılabilir.
Garip adlı ortak şiir kitabı ilk kez hangi yılda yayımlanmıştır?
- A) 1860
- B) 1941
- C) 1896
- D) 1911
- E) 1980
Doğru cevap: B
Çözüm: Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat’ın ortak Garip kitabı 1941’de yayımlanmıştır; hareketin tarihlendirilmesinde bu yıl temel alınır.
Kutadgu Bilig’de aklı ve anlayışı temsil eden kişi kimdir?
- A) Kün Togdı
- B) Ögdülmiş
- C) Ay Toldı
- D) Odgurmış
- E) Ahmed Yesevî
Doğru cevap: B
Çözüm: Ögdülmiş akıl/ukuş kavramını temsil eden kişidir. Kutadgu Bilig’in düşünsel örgüsü dört simgesel kişi etrafında gelişir.
Risâletü’n-Nushiyye adlı öğretici eserin sahibi kimdir?
- A) Gülşehrî
- B) Yunus Emre
- C) Ahmedî
- D) Hoca Mesud
- E) Nâbî
Doğru cevap: B
Çözüm: Risâletü’n-Nushiyye, Yunus Emre’ye ait öğretici-tasavvufî eserlerdendir; Divan ile birlikte değerlendirilir.
Muînü’l-Mürîd eseri genellikle hangi dil dönemiyle ilişkilendirilir?
- A) Köktürkçe
- B) Osmanlı Türkçesi
- C) Harezm Türkçesi
- D) Yeni Uygurca
- E) Tanzimat Türkçesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Muînü’l-Mürîd, Harezm Türkçesi dil malzemesi içinde ele alınan dinî öğretici metinlerden biridir.
Beş Hececiler topluluğunun adındaki “hece” hangi özelliğe gönderme yapar?
- A) Yalnız aruzla şiir yazılmasına
- B) Sadece mensur hikâye üretimine
- C) Gazel uyaklarının zorunlu olmasına
- D) Hece ölçüsünün benimsenmesine
- E) Her şiirin beş dizeden oluşmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Beş Hececiler, şiirde hece ölçüsüyle ilişkili bir şairler topluluğudur; adlarındaki beş sayısı dize sayısını değil şair sayısını belirtir.
Aşağıdaki eserlerden hangisi Karahanlı dönemiyle ilişkilidir?
- A) Kül Tigin Yazıtı
- B) Tonyukuk Yazıtı
- C) Kutadgu Bilig
- D) Irk Bitig
- E) Altun Yaruk
Doğru cevap: C
Çözüm: Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig'i XI. yüzyıl Karahanlı çevresine aittir. İlk dört dönemdeki Köktürk ve Uygur eserleriyle karıştırılmamalıdır.
Hüsn ü Aşk adlı tasavvufî mesnevinin yazarı kimdir?
- A) Fuzûlî
- B) Şeyh Galib
- C) Nedim
- D) Bâkî
- E) Sehî Bey
Doğru cevap: B
Çözüm: Hüsn ü Aşk, Şeyh Galib’in tasavvufî mesnevisidir; Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile karıştırılmamalıdır.
Eski Türkçede 'bitig' sözcüğü hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Deniz ticareti
- B) Yazı, kitap veya yazılı metin
- C) Demir madeni
- D) Av hayvanı
- E) At koşumu
Doğru cevap: B
Çözüm: Bitig, yazılı belge ve kitap kavram alanına girer. Irk Bitig gibi eser adlarında geçmesi, sözcüğün metin kültürüyle bağını ortaya koyar.
Codex Cumanicus hangi tarihî Türkçe kolunun metnidir?
- A) Eski Anadolu Türkçesi
- B) Karahanlı Türkçesi
- C) Osmanlı Türkçesi
- D) Kıpçak/Kuman Türkçesi
- E) Köktürkçe
Doğru cevap: D
Çözüm: Codex Cumanicus, Karadeniz’in kuzeyindeki Kuman/Kıpçak dil malzemesini içeren sözlük ve metin derlemesidir.
Araba Sevdası adlı romanın yazarı kimdir?
- A) Recaizade Mahmut Ekrem
- B) Ahmet Mithat Efendi
- C) Halide Edip Adıvar
- D) Tarık Buğra
- E) Memduh Şevket Esendal
Doğru cevap: A
Çözüm: Araba Sevdası, Recaizade Mahmut Ekrem’in yanlış Batılılaşmayı Bihruz Bey aracılığıyla eleştiren romanıdır; eser Servetifünun romanı değildir.
Âşık şiirinde yiğitlik ve kahramanlık temasını öne çıkaran koşma türü hangisidir?
- A) Koçaklama
- B) Güzelleme
- C) Ağıt
- D) Taşlama
- E) Münâcât
Doğru cevap: A
Çözüm: Koçaklama, kahramanlık ve yiğitlik temalarıyla ilişkilidir; bir tür/konu adıdır, koşmadan tamamen bağımsız bir nazım biçimi değildir.
Osmanlı Türkçesinin klasik dönemini genel olarak hangi yüzyıllara yerleştirmek uygundur?
- A) XVI–XIX. yüzyıllar
- B) VII–IX. yüzyıllar
- C) X–XI. yüzyıllar
- D) XXI–XXII. yüzyıllar
- E) III–V. yüzyıllar
Doğru cevap: A
Çözüm: Klasik Osmanlı Türkçesi, genel sınıflandırmalarda XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıla uzanan bir yazı dili evresi olarak ele alınır.