Kutadgu Bilig’de âkıbeti ve hayatın sonunu temsil eden kişi kimdir?
- A) Kün Togdı
- B) Ay Toldı
- C) Odgurmış
- D) Ögdülmiş
- E) Edib Ahmed Yüknekî
Doğru cevap: C
Çözüm: Odgurmış âkıbeti ve yaşamın sonunu simgeler; bu figürün temsil değeri eser sorularında sık karıştırılır.
Âşık edebiyatında yaygın koşmanın hece ölçüsü hangisidir?
- A) 3’lü hece
- B) 5’li hece
- C) 7’li hece
- D) 11’li hece
- E) 14’lü hece
Doğru cevap: D
Çözüm: Koşma çoğu örnekte 11’li hece ile söylenir; dörtlüklerle kurulur ve âşık şiiri geleneğinin temel biçimlerindendir.
Aşk-ı Memnu ve Mai ve Siyah romanlarının ortak yazarı kimdir?
- A) Mehmet Rauf
- B) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- C) Halit Ziya Uşaklıgil
- D) Reşat Nuri Güntekin
- E) Refik Halit Karay
Doğru cevap: C
Çözüm: Halit Ziya Uşaklıgil, Servetifünun romanının önemli temsilcisidir; Aşk-ı Memnu ve Mai ve Siyah onun iki farklı romanıdır.
Yunus Emre’ye atfedilen şiirlerin toplandığı temel eser adı hangisidir?
- A) Divan
- B) Dîvânu Lugâti’t-Türk
- C) Mecâlisü’n-Nefâis
- D) Codex Cumanicus
- E) Garibnâme
Doğru cevap: A
Çözüm: Yunus Emre şiirleri Divan başlığı altında toplanır; Risâletü’n-Nushiyye ise onun öğretici mesnevisidir.
Köktürk yazısıyla yazılmış Orhon anıtlarının genel yazı yönü hangisidir?
- A) Sağdan sola
- B) Soldan sağa
- C) Yukarıdan aşağıya
- D) Aşağıdan yukarıya
- E) Daire biçiminde
Doğru cevap: A
Çözüm: Köktürk runiform yazısı Orhon anıtlarında genel olarak sağdan sola doğru okunur. Yön özelliği, günümüz Latin temelli Türk alfabesinden ayrılır.
Eski Anadolu Türkçesinin Türkiye Türkçesi tarihindeki konumu hangisidir?
- A) Türkiye Türkçesiyle ilgisiz bir Cermen dilidir.
- B) Yalnız XVIII. yüzyılda konuşulmuştur.
- C) Her metni Köktürk harfleriyle yazılmıştır.
- D) Türkiye Türkçesinin erken tarihî yazı dili aşamasıdır.
- E) Yalnız Çağatay sahasında kullanılmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Eski Anadolu Türkçesi Oğuz temelli Batı Türkçesinin tarihsel gelişiminin parçasıdır; çağdaş Türkiye Türkçesinin önceki evreleriyle bağlantılıdır.
Servetifünun topluluğunun başlıca şairlerinden biri kimdir?
- A) Karacaoğlan
- B) Dadaloğlu
- C) Ömer Seyfettin
- D) Faruk Nafiz Çamlıbel
- E) Tevfik Fikret
Doğru cevap: E
Çözüm: Tevfik Fikret Servetifünun şiirinin temel isimlerindendir; toplulukta Cenap Şahabettin de şiir, Halit Ziya roman alanında öne çıkar.
Türkçe ünlü uyumuyla ilgili doğru yargı hangisidir?
- A) Her sözcükte yalnız düz ünlü kullanılır.
- B) Ünlü uyumu kelime anlamını siler.
- C) Ünlü uyumu yalnız yabancı dillere özgüdür.
- D) Eklerin biçimleri kökteki ünlünün niteliğine göre değişebilir.
- E) Bütün eklerin tek değişmez ünlüsü vardır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkçede eklerin büyük/küçük ünlü uyumuna bağlı allomorfları bulunabilir. Eski dönem metinlerinde uyumun ayrıntıları ayrıca incelenir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün başlıca türü nedir?
- A) Siyasetnâme
- B) Şairler tezkiresi
- C) Sahne oyunu
- D) Sözlük
- E) Mesnevi
Doğru cevap: D
Çözüm: Dîvânu Lugâti’t-Türk sözlük temelli bir eserdir; dil, boylar ve kültür hakkında bilgiler de içermesi türünü değiştirmez.
Karacaoğlan daha çok hangi temalardaki şiirleriyle tanınır?
- A) Deneysel fizik
- B) Modern kent romanı
- C) Aşk, doğa ve güzellik
- D) Saray vakayinamesi
- E) Sözlük yazımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Karacaoğlan, âşık geleneğinde doğa, güzellik, sevgi ve gurbetle ilgili söyleyişiyle öne çıkar; sözlü aktarım nedeniyle şiir aidiyetinde dikkat gerekir.
Şair Evlenmesi adlı tek perdelik oyunun yazarı kimdir?
- A) Şinasi
- B) Namık Kemal
- C) Abdülhak Hâmid Tarhan
- D) Recaizade Mahmut Ekrem
- E) Ahmet Mithat Efendi
Doğru cevap: A
Çözüm: Şinasi’nin Şair Evlenmesi, Batılı tarzda Türkçe tiyatro tarihinin öncü metinlerindendir; Namık Kemal’in eseri Vatan yahut Silistre’dir.
Gazel nazım biçiminin son beytine ne ad verilir?
- A) Matla
- B) Nesib
- C) Makta
- D) Miyan
- E) Tercîhane
Doğru cevap: C
Çözüm: Makta gazelin son beytidir; şairin mahlasını içerebilse de her zaman bu şartı taşıyan tek yer olarak yorumlanmamalıdır.
Rabguzî’nin Kısasü’l-Enbiyâ adlı eseri ağırlıkla hangi tarihî Türkçe evresinde incelenir?
- A) Harezm Türkçesi
- B) Köktürkçe
- C) Türkiye Türkçesi
- D) Osmanlı Türkçesi
- E) Eski Anadolu Türkçesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Rabguzî’nin peygamber kıssalarını içeren Kısasü’l-Enbiyâ’sı XIV. yüzyıl başı Harezm Türkçesi eserleri arasında yer alır.
Lehce-i Osmânî adlı sözlük kimin eseridir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Yunus Emre
- C) Ahmed Vefik Paşa
- D) Ali Şîr Nevâî
- E) Kaşgarlı Mahmud
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahmed Vefik Paşa’nın Lehce-i Osmânî’si, Osmanlı dönemindeki sözlükçülük ve Türkçenin tarihî lehçelerine yaklaşım bakımından önemli bir eserdir.
Aşağıdakilerden hangisi Orhon çevresinin başlıca anıt metinlerinden biridir?
- A) Kutadgu Bilig
- B) Hüsn ü Aşk
- C) Dede Korkut Kitabı
- D) Tonyukuk Yazıtı
- E) Muhakemetü'l-Lugateyn
Doğru cevap: D
Çözüm: Tonyukuk Yazıtı Köktürk anıtları arasındadır. Diğer eserler farklı tarihî evre ve geleneklerde ortaya çıkmıştır; bu nedenle dönem eşleştirmesi önemlidir.
Türk dilinin bilinen eski yazılı belgelerinden olan Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları hangi dönemin ürünleridir?
- A) Köktürk dönemi
- B) Karahanlı dönemi
- C) Çağatay dönemi
- D) Osmanlı dönemi
- E) Harezm dönemi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları, VIII. yüzyıl Köktürk çevresinin Orhon sahasındaki anıt metinleridir. Karahanlı eserleri sonraki yüzyıllara aittir.
Tutunamayanlar romanının yazarı kimdir?
- A) Yusuf Atılgan
- B) Peyami Safa
- C) Reşat Nuri Güntekin
- D) Oğuz Atay
- E) Orhan Kemal
Doğru cevap: D
Çözüm: Tutunamayanlar, Oğuz Atay’ın modernist anlatım teknikleri ve bireyin yabancılaşmasıyla öne çıkan romanıdır; yazarın önemli eseridir.
Çarhnâme adlı eser kiminle ilişkilendirilir?
- A) Hoca Mesud
- B) Âşık Paşa
- C) Ali Şîr Nevâî
- D) Ahmed Fakih
- E) Şeyh Galib
Doğru cevap: D
Çözüm: Ahmed Fakih’in Çarhnâme adlı eseri, Anadolu’da Oğuz temelli Türkçe yazılı edebiyatın erken dinî-tasavvufî örnekleri arasında sayılır.
Bir gazelin ilk beytine hangi ad verilir?
- A) Makta
- B) Matla
- C) Taç beyit
- D) Girizgâh
- E) Tegazzül
Doğru cevap: B
Çözüm: Gazel, ilk beytin iki mısraının kafiyelendiği matla ile başlar. Makta son beyittir; bu iki ad karıştırılmamalıdır.
Atebetü’l-Hakâyık kimin eseridir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Ali Şîr Nevâî
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Kutb
- E) Harezmî
Doğru cevap: C
Çözüm: Atebetü’l-Hakâyık, Edib Ahmed Yüknekî tarafından yazılan öğretici nitelikli Karahanlı Türkçesi eserlerindendir.