Orta Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Genel Orta Test 1

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı dersindeki seçili konular için genel orta seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Test türü
Orta Test
Test numarası
1

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Aşağıdakilerden hangisi Eski Türkçenin biçim bilgisiyle ilgili bir araştırma sorusudur?

Soru 2 / 20

Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ının ortak nazım biçimi hangisidir?

Soru 3 / 20

Garip şiirinin ilk dönem için ayırt edici eğilimi hangisidir?

Soru 4 / 20

Bir metin XV. yüzyılda Herat edebî çevresinde gelişen yazı diliyle kaleme alınmışsa önce hangi gelenek incelenmelidir?

Soru 5 / 20

Osmanlı Türkçesinde Farsça tamlama örneklerini saptayan bir araştırmacı hangi düzeyde bir özelliği inceliyor?

Soru 6 / 20

Kutadgu Bilig’de hükümdar Kün Togdı ile vezir Ay Toldı’nın karşı karşıya getirilmesi öncelikle hangi kavramları tartıştırır?

Soru 7 / 20

Tevfik Fikret’in Sis şiiri üzerine yapılacak bir incelemede öncelikle hangi bağlam değerlendirilmelidir?

Soru 8 / 20

'teŋri' kelimesi için yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi bağlama en duyarlıdır?

Soru 9 / 20

Osmanlı Türkçesi metninde çok sayıda Arapça kökenli sözcük bulunmasından hangi sonuç doğrudan çıkarılamaz?

Soru 10 / 20

Karagöz ile orta oyunu arasındaki temel sahneleme farkı hangisidir?

Soru 11 / 20

Bir şiirde her beyit kendi içinde kafiyeleniyor ve uzun aşk anlatısı bulunuyorsa hangi biçim en uygundur?

Soru 12 / 20

Nehcü’l-Ferâdîs’in dil malzemesini analiz eden bir araştırmacı neden yalnız çağdaş Türkiye Türkçesi sözlüğüne dayanamaz?

Soru 13 / 20

Garip ile İkinci Yeni şiirini karşılaştıran biri İkinci Yeni’de hangi yönü daha baskın bulur?

Soru 14 / 20

Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

Soru 15 / 20

Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının yazıcısı olarak anılan kişi kimdir?

Soru 16 / 20

Arap harfli Osmanlı Türkçesi metinlerinin günümüz Latin harflerine aktarımında temel zorluklardan biri hangisidir?

Soru 17 / 20

Bir araştırmacı XI. yüzyıl Türk boylarının kelimelerini, şiir parçalarını ve atasözlerini birlikte incelemek istiyor. Öncelikli başvuru eseri hangisidir?

Soru 18 / 20

Eski Uygur Türkçesinin söz varlığındaki dinî terim çeşitlenmesinin temel kaynağı hangisidir?

Soru 19 / 20

Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in hayallerinin hayal kırıklığına dönüşmesi hangi karşıtlıkla simgeleştirilir?

Soru 20 / 20

“Hüsn ü Aşk, Şeyh Galib’in şiir çevresindeki tasavvufî arayışı temsil eder” yargısını destekleyen ana özellik hangisidir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Eski Türkçenin biçim bilgisiyle ilgili bir araştırma sorusudur?

    • A) Yazıtın bulunduğu vadinin sıcaklığı kaçtır?
    • B) Taşın mineral oranı nedir?
    • C) Müzenin ziyaretçi sayısı kaçtır?
    • D) Çoğul ve hâl ekleri tarihî metinlerde nasıl kullanılmıştır?
    • E) Yazıt alanının yol uzunluğu nedir?

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Biçim bilgisi ekleri, kök/gövdeleri ve sözcük çekimlerini inceler. Yazıtın fiziksel bağlamı ayrı disiplinlerin verisi olsa da ek sorusu doğrudan dil incelemesidir.

  2. Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ının ortak nazım biçimi hangisidir?

    • A) Mesnevi
    • B) Mani
    • C) Semai
    • D) Koşma
    • E) Serbest nazım

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Her iki eser de mesnevi biçiminde yazılan uzun anlatılardır; yazar, tarih ve alegorik anlatım düzeyleri ayrılır.

  3. Garip şiirinin ilk dönem için ayırt edici eğilimi hangisidir?

    • A) Gazel nazım biçimini zorunlu tutması
    • B) Sadece ağır sanatlı söz varlığı kullanması
    • C) Mısra sayısını on birle sınırlaması
    • D) Gündelik konuşma dili ve sıradan insanı şiire taşıması
    • E) Klasik kaside bölümlerini sürdürmesi

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Garip şairleri, şiirin gündelik hayatla ilişkisini güçlendirirken geleneksel ölçü ve kafiyenin zorunlu kabul edilmesine karşı çıkmışlardır.

  4. Bir metin XV. yüzyılda Herat edebî çevresinde gelişen yazı diliyle kaleme alınmışsa önce hangi gelenek incelenmelidir?

    • A) Köktürk runiform yazıtları
    • B) Karahanlı sözlükçülüğü
    • C) Klasik Çağatay Türkçesi
    • D) Cumhuriyet dönemi Türkçesi
    • E) Tanzimat nesri

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Herat çevresi, XV. yüzyılda Çağatay edebî geleneği için önemli bir merkezdir; Nevâî gibi isimler bu sahada yetişmiştir.

  5. Osmanlı Türkçesinde Farsça tamlama örneklerini saptayan bir araştırmacı hangi düzeyde bir özelliği inceliyor?

    • A) Taş yazıtın fiziksel kalınlığı
    • B) Yazmanın kâğıt rengi
    • C) Şairin doğum yeri
    • D) Sadece harflerin nokta sayısı
    • E) Söz öbeği yapısı ve söz dizimi etkisi

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Farsça tamlama kalıplarının Osmanlı yazı diline girişi söz dizimi ve söz öbeği örgütlenmesiyle ilgili bir olgudur.

  6. Kutadgu Bilig’de hükümdar Kün Togdı ile vezir Ay Toldı’nın karşı karşıya getirilmesi öncelikle hangi kavramları tartıştırır?

    • A) Adalet ile saadet
    • B) Destan ile masal
    • C) Dil bilgisi ile sözlükçülük
    • D) Ticaret ile denizcilik
    • E) Savaş ile coğrafya

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Kün Togdı doğru kanunu ve adaleti; Ay Toldı kutu/saadeti simgeler. Eserde düşünceler simgesel kişiler aracılığıyla sunulur.

  7. Tevfik Fikret’in Sis şiiri üzerine yapılacak bir incelemede öncelikle hangi bağlam değerlendirilmelidir?

    • A) Divan şiirinde kasidenin dua bölümü
    • B) Anonim türkü varyantlarının ezgisi
    • C) Dede Korkut’un dil özellikleri
    • D) Beş Hececilerin ortak manifesto metni
    • E) İstanbul’un karamsar bir toplumsal ve siyasal imge olarak sunuluşu

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Sis şiirindeki İstanbul tasviri, yalnız meteorolojik bir gözlem değildir; Tevfik Fikret’in dönemine yönelik eleştirel ve karamsar bakışıyla ilişkilidir.

  8. 'teŋri' kelimesi için yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi bağlama en duyarlıdır?

    • A) Metinde gök ve ilah anlam alanlarını bağlama göre değerlendirmek gerekir.
    • B) Her metinde yalnız 'taş' demektir.
    • C) Yalnız modern bir kişi adıdır.
    • D) Eski Türkçede hiç kullanılmamıştır.
    • E) Anlamı her zaman 'şehir'dir.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Teŋri, Eski Türkçe metinlerde gök ve kutsallıkla ilişkili anlamlar taşıyabilir. Çeviri, metnin sözdizimsel ve kültürel bağlamına dayanmalıdır.

  9. Osmanlı Türkçesi metninde çok sayıda Arapça kökenli sözcük bulunmasından hangi sonuç doğrudan çıkarılamaz?

    • A) Alıntı sözcüklerin yer alabildiği
    • B) Söz varlığının kültürel etkileşimle değişebildiği
    • C) Döneme göre kelime seçiminin değişebildiği
    • D) Metnin bütün gramerinin Arapça olduğu
    • E) Türkçe eklerin alıntı sözcüklerle kullanılabildiği

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Sözcük kökenleri dilin gramer kimliğini tek başına belirlemez. Osmanlı Türkçesinde Türkçe yapım-çekim ekleri ve söz dizimi sürer.

  10. Karagöz ile orta oyunu arasındaki temel sahneleme farkı hangisidir?

    • A) Karagöz yalnız romandır, orta oyunu sözlüktür.
    • B) İkisinde de hiç oyuncu yoktur.
    • C) Orta oyunu sadece taş yazıttır.
    • D) Karagöz yalnız radyo tiyatrosudur.
    • E) Karagöz gölge perdesi, orta oyunu canlı oyuncular kullanır.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Karagöz tasvirleri perdeye yansıtılan geleneksel gölge oyunudur; orta oyununda oyuncular seyirci önünde canlandırma yapar.

  11. Bir şiirde her beyit kendi içinde kafiyeleniyor ve uzun aşk anlatısı bulunuyorsa hangi biçim en uygundur?

    • A) Gazel
    • B) Mesnevi
    • C) Mani
    • D) Varsağı
    • E) Koşma

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Mesnevinin bağımsız beyit uyakları uzun olay anlatılarına elverişlidir; gazel ve kasideden kafiye düzeniyle ayrılır.

  12. Nehcü’l-Ferâdîs’in dil malzemesini analiz eden bir araştırmacı neden yalnız çağdaş Türkiye Türkçesi sözlüğüne dayanamaz?

    • A) Tarihî Türkçede hiçbir kelime bulunmaz.
    • B) Sözlüklerden hiçbir araştırmada yararlanılamaz.
    • C) Harezm metinleri mutlaka Latin harfleriyle yazılmıştır.
    • D) Harezm dönemine özgü biçim ve anlamları kaçırabilir.
    • E) Metinlerin tamamı aynı türe aittir.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Dönem sözlükleri, güvenilir çevriyazılar ve bağlam, tarihî ses-biçim özelliklerini anlamada çağdaş sözlüklerden daha doğrudan veri sağlar.

  13. Garip ile İkinci Yeni şiirini karşılaştıran biri İkinci Yeni’de hangi yönü daha baskın bulur?

    • A) Yalnız açık öğretici sonuç cümleleri
    • B) Mutlaka on birli hece
    • C) Sadece tarihî belgelerin özeti
    • D) Anonim mani düzeninin zorunluluğu
    • E) Alışılmadık bağdaştırmalar ve yoğun imgesellik

    Doğru cevap: E

    Çözüm: İkinci Yeni’de dilin alışılmadık kullanımı, soyut imge ve çok katmanlı çağrışım belirgindir; Garip’in ilk dönem yalınlığından ayrılır.

  14. Tanzimat’la birlikte yeni gazete ve nesir türlerinin yaygınlaşması Osmanlı Türkçesinde hangi konuyu öne çıkardı?

    • A) Orhon yazısının taşlara yeniden kazılması
    • B) Yazı dilinin anlaşılabilirliği ve sadeleşmesi
    • C) Kuman sözlüklerinin yeniden telifi
    • D) Köktürkçe fiil çekimlerinin yasayla geri getirilmesi
    • E) Türkçenin tüm eklerinin kaldırılması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: XIX. yüzyıl basın ve eğitim çevrelerinde daha geniş okur kitlesine ulaşma ve ifade açıklığı tartışmaları önem kazandı.

  15. Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının yazıcısı olarak anılan kişi kimdir?

    • A) Kaşgarlı Mahmud
    • B) Yollug Tigin
    • C) Yusuf Has Hacib
    • D) Ahmed Yesevî
    • E) Evliya Çelebi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Kül Tigin ile Bilge Kağan yazıtlarının yazılması ve düzenlenmesinde Yollug Tigin adı öne çıkar. Tonyukuk yazıtının anlatıcısıyla karıştırılmamalıdır.

  16. Arap harfli Osmanlı Türkçesi metinlerinin günümüz Latin harflerine aktarımında temel zorluklardan biri hangisidir?

    • A) Metinlerin hiçbirinde kelime bulunmaması
    • B) Ünlülerin yazıda her zaman açık biçimde gösterilmemesi
    • C) Türkçede hiç ünlü kullanılmaması
    • D) Tüm yazmaların aynı şekilde harekeli olması
    • E) Arap harfli metinlerin yalnız resimden oluşması

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Arap esaslı yazıda ünlülerin gösterimi Latin yazısından farklıdır; doğru okuma için dönemin dili ve bağlamı birlikte değerlendirilir.

  17. Bir araştırmacı XI. yüzyıl Türk boylarının kelimelerini, şiir parçalarını ve atasözlerini birlikte incelemek istiyor. Öncelikli başvuru eseri hangisidir?

    • A) Mecâlisü’n-Nefâis
    • B) Dîvânu Lugâti’t-Türk
    • C) Muhâkemetü’l-Lugateyn
    • D) Nehcü’l-Ferâdîs
    • E) Codex Cumanicus

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Kaşgarlı’nın sözlüğü kelimelerin yanında dönem dil ve kültüründen örnekler verir; metin türü ve dönem ölçütleri doğru kullanılmalıdır.

  18. Eski Uygur Türkçesinin söz varlığındaki dinî terim çeşitlenmesinin temel kaynağı hangisidir?

    • A) Yalnız askerî yazıt düzeni
    • B) Çok dilli çeviri ve kültürel etkileşim
    • C) Matematiksel simgelerin zorunlu aktarımı
    • D) Yeni Türk alfabesi reformu
    • E) Endüstriyel üretim terminolojisi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Budist ve Maniheist metinlerin çevirisi, yabancı kavramların aktarımı ve yeni karşılıkların oluşumuyla Eski Uygur Türkçesinin söz varlığını zenginleştirmiştir.

  19. Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in hayallerinin hayal kırıklığına dönüşmesi hangi karşıtlıkla simgeleştirilir?

    • A) Kırmızı ve beyaz
    • B) Yeşil ve sarı
    • C) Altın ve gümüş
    • D) Mavi ve siyah
    • E) Güneş ve ay tutulması

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Halit Ziya’nın Mai ve Siyah romanında mavi umut ve hayalleri, siyah ise yıkılışı ve ümitsizliği çağrıştırır; eser sanatçı bireyi konu edinir.

  20. “Hüsn ü Aşk, Şeyh Galib’in şiir çevresindeki tasavvufî arayışı temsil eder” yargısını destekleyen ana özellik hangisidir?

    • A) Sadece sözcüklerin alfabetik dizimi
    • B) Kıpçak dili öğretimi
    • C) Meddah taklitlerinin derlenmesi
    • D) Yalnız tarihî padişah listesi
    • E) Alegorik aşk ve manevî yolculuk anlatısı

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Hüsn ü Aşk, güzellik ve aşkın simgesel kişiler üzerinden işlendiği tasavvufî bir mesnevidir.