Orta Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Genel Orta Test 3

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı dersindeki seçili konular için genel orta seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Test türü
Orta Test
Test numarası
3

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Bir gazelin son beytinde şairin mahlasını kullanması hangi kavramlarla ilişkilidir?

Soru 2 / 20

Memlük-Kıpçak metinleriyle Codex Cumanicus’un karşılaştırılmasında hangi farklılık göz önünde tutulmalıdır?

Soru 3 / 20

Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının Farsça kaynak geleneğiyle ilişkisi düşünüldüğünde doğru sonuç nedir?

Soru 4 / 20

Eski Türkçede bir ekin kalın ve ince ünlülü iki biçimde bulunması en çok hangi olguyla açıklanır?

Soru 5 / 20

Üvercinka adlı şiir kitabının yazarı kimdir?

Soru 6 / 20

Karahanlı Türkçesi metinlerinde İslami kavramların Türkçe karşılıklarının araştırılması neyi aydınlatır?

Soru 7 / 20

Orhon yazıtlarının tarih araştırmasına katkısı için hangisi daha doğrudur?

Soru 8 / 20

Ta‘lîm-i Edebiyyât adlı edebiyat bilgisi ve eleştiri eseri kime aittir?

Soru 9 / 20

Halk şiirinde vefat veya felaket üzerine duyulan acının işlendiği koşma türü hangisidir?

Soru 10 / 20

Bir tarihî metindeki Türkçe eklerin Arapça kökenli isimlere gelmesi neyi destekler?

Soru 11 / 20

Kaside ile gazel aynı tarzda kafiyelenebildiğine göre ayırmada hangi ölçüt daha faydalıdır?

Soru 12 / 20

Bir Osmanlıca kelimenin aynı harf dizisinden iki farklı okunması mümkünse öncelikle hangi veri yararlıdır?

Soru 13 / 20

Mecâlisü’n-Nefâis ile Muhâkemetü’l-Lugateyn’in doğru ortak özelliği hangisidir?

Soru 14 / 20

Elhân-ı Şitâ şiiriyle tanınan Servetifünun şairi kimdir?

Soru 15 / 20

Köktürk yazıtlarıyla Eski Uygurca dinî çeviriler karşılaştırıldığında hangisi en isabetli ayrımdır?

Soru 16 / 20

Garibnâme ve Kutadgu Bilig’in ahlâkî mesajları benzer diye aynı dil dönemine konması neden yanlıştır?

Soru 17 / 20

Bir eser hem Türkçe kelimeleri Arapça karşılıklarla öğretmek hem de gramer özelliklerini açıklamak amacı taşıyorsa Memlük sahasında hangi esere başvurulabilir?

Soru 18 / 20

Halk şiirinde hece ölçüsüyle söylenmiş, dörtlüklerden kurulu, sevgi ve güzellik anlatan bir şiir hangi koşma türüne daha uygundur?

Soru 19 / 20

Dönemler arası ilişki kuran hangi sıralama genel tarihî akışa daha uygundur?

Soru 20 / 20

Ahmet Haşim’in Merdiven şiirinin sembolist şiire yakınlığını en iyi açıklayan özellik hangisidir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Bir gazelin son beytinde şairin mahlasını kullanması hangi kavramlarla ilişkilidir?

    • A) Matla ve nesib
    • B) Tevhid ve girizgâh
    • C) Makta ve mahlas
    • D) Koçaklama ve mani
    • E) Destan ve ağıt

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Makta son beyittir; şairin mahlasını kullandığı beyit özellikle mahlas beyti diye anılır. İlk beyit matla olarak adlandırılır.

  2. Memlük-Kıpçak metinleriyle Codex Cumanicus’un karşılaştırılmasında hangi farklılık göz önünde tutulmalıdır?

    • A) Her iki metin aynı yazarın aynı kitabıdır.
    • B) Bütün metinler Anadolu Türkçesidir.
    • C) İki çevrede yazılı malzeme bulunmamaktadır.
    • D) Codex Cumanicus yalnız modern bir romandır.
    • E) Coğrafya, yazı sistemi ve metin işlevleri ayrışabilir.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Karadeniz’in kuzeyindeki Kuman derlemesiyle Mısır merkezli Memlük dil materyali farklı bağlamlarda oluşmuştur.

  3. Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının Farsça kaynak geleneğiyle ilişkisi düşünüldüğünde doğru sonuç nedir?

    • A) Türkçe kullanıldığı için Farsça eserlerle hiçbir bağı olamaz.
    • B) Türkçe mesnevi olmak yalnızca Kıpçak sahasına özgüdür.
    • C) Eserin yazıldığı dil zorunlu olarak Farsçadır.
    • D) Eser Türkçe telif/uyarlama etkinliğinin tarihî bir örneğidir.
    • E) Gülşehrî, Osmanlıca basın gazetesi yayımlamıştır.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Gülşehrî, Attâr’ın Farsça aynı adlı mesnevisini esas alarak Türkçe bir eser oluşturmuştur; kaynak ve hedef dil birbirinden ayrılır.

  4. Eski Türkçede bir ekin kalın ve ince ünlülü iki biçimde bulunması en çok hangi olguyla açıklanır?

    • A) Noktalama işaretlerinin değişmesi
    • B) Sözcük sırasının tamamen tersine dönmesi
    • C) Bütün kelimelerin yabancı kökenli olması
    • D) Yazılı metnin şiir olması
    • E) Ünlü uyumuna bağlı ek çeşitlenmesi

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Ek ünlüsünün kök ya da gövdedeki ünlüyle uyumu farklı biçimler oluşturabilir. Metin ve dönem özelinde yazı karşılıkları dikkatle çözümlenmelidir.

  5. Üvercinka adlı şiir kitabının yazarı kimdir?

    • A) Cemal Süreya
    • B) Orhan Veli Kanık
    • C) Melih Cevdet Anday
    • D) Attilâ İlhan
    • E) Tevfik Fikret

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Üvercinka, İkinci Yeni’nin önemli şairlerinden Cemal Süreya’nın şiir kitabıdır; çağrışımlı dil ve özgün imgeleriyle tanınır.

  6. Karahanlı Türkçesi metinlerinde İslami kavramların Türkçe karşılıklarının araştırılması neyi aydınlatır?

    • A) Köktürk yazısının kesin okunuşunu
    • B) Sadece modern hukuk terimlerini
    • C) Osmanlı matbaacılığının başlangıcını
    • D) Dinî terminolojinin Türkçedeki tarihî oluşumunu
    • E) Çağdaş gazeteciliğin gelişimini

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Karahanlı eserlerinde İslamiyet ile bağlantılı kelimelerin alıntı ve Türkçe karşılıkları, kültür teması ve söz varlığı gelişimini anlamamızı sağlar.

  7. Orhon yazıtlarının tarih araştırmasına katkısı için hangisi daha doğrudur?

    • A) Yalnız modern Türkçe imla kurallarını belirler.
    • B) İçinde tarihî şahıs veya olay bulunmaz.
    • C) Türkçenin tüm ağızlarını eksiksiz kaydeder.
    • D) Sadece hece ölçüsünde aşk şiirlerinden oluşur.
    • E) Siyasi olayların yanı sıra dönemin dil ve kavram dünyasına da kaynaklık eder.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Yazıtlar tarihî kişileri, devlet-toplum ilişkilerini, terimleri ve dönemin ifade biçimlerini bir arada sunar. Ancak bütün konuşma çeşitlerini temsil etmez.

  8. Ta‘lîm-i Edebiyyât adlı edebiyat bilgisi ve eleştiri eseri kime aittir?

    • A) Ahmet Haşim
    • B) Namık Kemal
    • C) Recaizade Mahmut Ekrem
    • D) Halit Ziya Uşaklıgil
    • E) Ömer Seyfettin

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Recaizade Mahmut Ekrem, Ta‘lîm-i Edebiyyât ile yeni edebiyat anlayışının teorik temellerine katkı sağlamış; Servetifünun kuşağını etkilemiştir.

  9. Halk şiirinde vefat veya felaket üzerine duyulan acının işlendiği koşma türü hangisidir?

    • A) Güzelleme
    • B) Ağıt
    • C) Koçaklama
    • D) Taşlama
    • E) Tuyuğ

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Ağıt ölüm, kayıp ve acı üzerine yoğunlaşır; bir şiirin konusu ile dörtlük/ölçü gibi nazım şekli unsurları farklıdır.

  10. Bir tarihî metindeki Türkçe eklerin Arapça kökenli isimlere gelmesi neyi destekler?

    • A) Alıntı kelimelerin Türkçe çekim ve türetme sistemine katılabildiğini
    • B) Dil yapısının mutlaka Arapçaya dönüştüğünü
    • C) Metinde Türkçe kökenli hiçbir sözcük bulunmadığını
    • D) Bütün eklerin Farsça olduğunu
    • E) Harflerin zorunlu olarak Latinleştiğini

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Alıntılanmış köke Türkçe ek getirilebilir; kelimenin kökeni ile ona uygulanan gramer işlemi ayrı araştırma konularıdır.

  11. Kaside ile gazel aynı tarzda kafiyelenebildiğine göre ayırmada hangi ölçüt daha faydalıdır?

    • A) Yalnız kafiye harfi
    • B) Tek başına şairin adı
    • C) Yazmanın kâğıt türü
    • D) Uzunluk, kompozisyon ve kullanım amacı
    • E) Metnin bulunduğu kent

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Kasideyle gazelde kafiye benzer olabilir; kasidenin bölüm yapısı, övgü işlevi ve hacmi ayırt etmede önemlidir.

  12. Bir Osmanlıca kelimenin aynı harf dizisinden iki farklı okunması mümkünse öncelikle hangi veri yararlıdır?

    • A) Yazmanın rastgele sayfa numarası
    • B) Kâğıdın ölçüsü
    • C) Cümle bağlamı ve dönemin söz varlığı
    • D) Metin dışı modern reklam
    • E) Şairin memleketinin güncel nüfusu

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Yazım sistemi bütün ünlüleri aynı açıklıkta vermeyebilir. Sözdizimi ve anlam bağlamı güvenilir okumanın temel kanıtlarındandır.

  13. Mecâlisü’n-Nefâis ile Muhâkemetü’l-Lugateyn’in doğru ortak özelliği hangisidir?

    • A) İkisi de Kaşgarlı Mahmud’un sözlükleridir.
    • B) İkisi de Ali Şîr Nevâî’ye aittir.
    • C) İkisi de Köktürk anıt yazıtlarıdır.
    • D) İkisi de Rabguzî’nin peygamber kıssalarıdır.
    • E) İkisi de Osmanlı tarihî romanıdır.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Birincisi şairler tezkiresi, ikincisi Türkçe-Farsça karşılaştırmasıdır; yazar ortaklığı tür ortaklığı anlamına gelmez.

  14. Elhân-ı Şitâ şiiriyle tanınan Servetifünun şairi kimdir?

    • A) Cenap Şahabettin
    • B) Refik Halit Karay
    • C) Faruk Nafiz Çamlıbel
    • D) Ahmet Mithat Efendi
    • E) Necip Fazıl Kısakürek

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Cenap Şahabettin’in Elhân-ı Şitâ’sı kar ve kış imgeleri etrafında ses ve görselliği önemseyen bir Servetifünun şiiri örneğidir.

  15. Köktürk yazıtlarıyla Eski Uygurca dinî çeviriler karşılaştırıldığında hangisi en isabetli ayrımdır?

    • A) İlki daha çok anıt-siyasi söylem, ikincisi farklı dinî metin türleri içerir.
    • B) İkisi de yalnız modern roman biçimindedir.
    • C) İlkinde yazı bulunmaz, ikincisi yalnız sözlüdür.
    • D) İlkinde sadece Arap alfabesi kullanılır.
    • E) İkinci grup bütünüyle Latin harflidir.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Köktürk yazıtlarında siyasi tarih ve öğüt verici anıt dili güçlüdür. Eski Uygurca külliyatta çeviriler, dinî anlatılar, belgeler ve çeşitli türler görülür.

  16. Garibnâme ve Kutadgu Bilig’in ahlâkî mesajları benzer diye aynı dil dönemine konması neden yanlıştır?

    • A) İki eserin de manzum olması mümkün değildir.
    • B) Ahlâkî eserler Türkçeyle yazılamaz.
    • C) Tür benzerliği eserlerin tarihini ve yazı dili sahasını eşitlemez.
    • D) Kutadgu Bilig yalnız modern nesirdir.
    • E) Garibnâme mutlaka Köktürk harflidir.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Kutadgu Bilig Karahanlı Türkçesi, Garibnâme Eski Anadolu Türkçesi eseridir. Tema ve tür ortaklığı dönem sınıflandırmasının yerine geçmez.

  17. Bir eser hem Türkçe kelimeleri Arapça karşılıklarla öğretmek hem de gramer özelliklerini açıklamak amacı taşıyorsa Memlük sahasında hangi esere başvurulabilir?

    • A) Kutadgu Bilig
    • B) Atebetü’l-Hakâyık
    • C) Kitâbü’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk
    • D) Mecâlisü’n-Nefâis
    • E) Altun Yaruk

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Ebû Hayyân’ın eseri, Memlük-Kıpçak Türkçesinin dil bilgisi ve sözlükçülük geleneğinde değerlendirilir.

  18. Halk şiirinde hece ölçüsüyle söylenmiş, dörtlüklerden kurulu, sevgi ve güzellik anlatan bir şiir hangi koşma türüne daha uygundur?

    • A) Güzelleme
    • B) Koçaklama
    • C) Taşlama
    • D) Ağıt
    • E) Şathiye

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Güzellemede aşk, tabiat ve güzelin övgüsü öne çıkar; nazım şekli koşma, temaya göre kullanılan tür adı güzellemedir.

  19. Dönemler arası ilişki kuran hangi sıralama genel tarihî akışa daha uygundur?

    • A) Karahanlı → Eski Uygur → Köktürk
    • B) Osmanlı → Köktürk → Eski Uygur
    • C) Çağatay → Köktürk → Karahanlı
    • D) Türkiye Türkçesi → Karahanlı → Köktürk
    • E) Köktürk → Eski Uygur → Karahanlı

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Yazılı Türkçe tarihi için Köktürk metinleri VIII. yüzyıl, Uygur külliyatı izleyen yüzyıllar, Karahanlı İslami eserleri ise başta XI. yüzyılla ilişkilidir.

  20. Ahmet Haşim’in Merdiven şiirinin sembolist şiire yakınlığını en iyi açıklayan özellik hangisidir?

    • A) Tarihî olayı kronolojik belge olarak sunması
    • B) Açık mesajdan çok çağrışım, renk ve duygu etkisi oluşturması
    • C) Sadece çocuk masalı kalıpları kullanması
    • D) Bilimsel yöntemi ölçülü biçimde açıklaması
    • E) Tek bir siyasal sloganı tekrar etmesi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Merdiven şiirinde renkler ve akşam imgeleri doğrudan öğretici bir açıklama vermekten çok sezdirmeye dayalı bir duygu atmosferi kurar.