Zor Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Genel Zor Test 2

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı dersindeki seçili konular için genel zor seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Test türü
Zor Test
Test numarası
2

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Bir araştırmacı Memlük-Kıpçak sözlüklerinde Türkçe kelimelerin Arapça açıklamalarını görüyor. Bundan hangisi kesinlikle çıkarılamaz?

Soru 2 / 20

Bir araştırmacı aynı maninin üç farklı yörede değişik dizelerle kaydedildiğini görüyor. Hangi çıkarım en bilimsel olanıdır?

Soru 3 / 20

Aşağıdaki üçlüden hangisi tür ve çevre bakımından doğru eşleştirilmiştir?

Soru 4 / 20

Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanında farklı söyleyiş biçimlerinin iç içe geçmesi hangi teknik yaklaşımla ilişkilendirilebilir?

Soru 5 / 20

Bir Osmanlıca metnin tarihî dil çözümlemesinde yalnız sadeleştirilmiş baskının kullanılması özellikle hangi sonucu zayıflatır?

Soru 6 / 20

Karahanlı eseriyle Çağatay eserinde aynı yazılışta bir kelime görmek hangi sonuca tek başına yetmez?

Soru 7 / 20

Garip şiirine yönelik “şiirde gündelik sözcük kullanılmaz” itirazı, hareketin hangi temel tercihine karşı çıkar?

Soru 8 / 20

Osmanlı yazı dilindeki bütün Arapça ve Farsça alıntıları otomatik olarak “Türkçe dil bilgisinin yok oluşu” diye yorumlamak neden yanlıştır?

Soru 9 / 20

Orhon yazıtlarının Türkçenin tarihindeki değerini tek bir değişmez lehçenin kanıtı saymak neden eksiktir?

Soru 10 / 20

Bir öğrenci bir şiirin “yiğitlik” işlemesinden tek başına “koşma biçiminde” olduğu sonucuna varıyor. Temel sorun nedir?

Soru 11 / 20

İkinci Yeni şiirinde alışılmadık bağdaştırma görüldüğünde yorumcu neye öncelik vermelidir?

Soru 12 / 20

Bir filolog Rabguzî’nin metninin modernleştirilmiş özetinden hareketle özgün imlâ hakkında kesin hüküm veriyor. En temel eksiklik nedir?

Soru 13 / 20

Arap harfli bir metnin Arapça, Farsça veya Türkçe olduğunu yalnız alfabe üzerinden kesinleştirmeye çalışan araştırmacının hatası nedir?

Soru 14 / 20

Bir meddah gösterisini Karagöz oyunu sayan kişinin atladığı temel kanıt hangisidir?

Soru 15 / 20

Bir araştırmacı Eski Uygur metnindeki çok sayıda yabancı kökenli dinî terimi 'Türkçenin eklemeli niteliği sona erdi' diye yorumluyor. Hangi itiraz geçerlidir?

Soru 16 / 20

Bir araştırmacı Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının 1317 tarihini Attâr’ın Farsça eserinin tarihi olarak sunuyor. Başlıca sorun nedir?

Soru 17 / 20

Bir araştırmacı, Orhon anıtlarıyla Budist Uygur metinlerini aynı tür ve amaçta görüp sözcük sıklıklarını doğrudan karşılaştırıyor. En önemli yöntem hatası nedir?

Soru 18 / 20

Codex Cumanicus’un Latin harfli kayıtlarını Memlük-Kıpçak Arap harfli metinleriyle karşılaştırırken hangisi önce yapılmalıdır?

Soru 19 / 20

Halk âşıklarının sözlü şiirleri ile divan şairlerinin yazma metinleri karşılaştırılırken hangi yöntem daha uygundur?

Soru 20 / 20

Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in edebiyat ideali ve yaşadığı yıkım birlikte düşünüldüğünde hangi yaklaşım daha uygundur?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Bir araştırmacı Memlük-Kıpçak sözlüklerinde Türkçe kelimelerin Arapça açıklamalarını görüyor. Bundan hangisi kesinlikle çıkarılamaz?

    • A) Metnin Arapça açıklama içerdiği
    • B) Türkçe söz varlığının kaydedildiği
    • C) Türkçe kelimelerin konuşulduğu toplulukların ana dili Arapçadır.
    • D) Dil öğretimi amacı bulunabileceği
    • E) Sözlükçülük geleneğine ait veri sağlandığı

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Açıklama diliyle hedeflenen Türkçe aynı dil olmak zorunda değildir. İki dilli sözlük, öğretim ve çeviri için hazırlanabilir.

  2. Bir araştırmacı aynı maninin üç farklı yörede değişik dizelerle kaydedildiğini görüyor. Hangi çıkarım en bilimsel olanıdır?

    • A) Sözlü aktarımda varyantlaşma gerçekleşmiş olabilir.
    • B) Üç metnin de kesinlikle aynı el yazmasından çıkması gerekir.
    • C) Farklar eserin anonim olmadığını kanıtlar.
    • D) Yöre farkı bütün metinlerin ayrı dilde olduğunu gösterir.
    • E) Mani örnekleri yalnız yazılı aktarılır.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Sözlü kültürde ortak çekirdek korunurken dize, sözcük ve ezgi değişebilir; derleme yeri ve aktarım zinciri önemlidir.

  3. Aşağıdaki üçlüden hangisi tür ve çevre bakımından doğru eşleştirilmiştir?

    • A) Kül Tigin: tarihî roman; Huastuanift: gazel; Irk Bitig: kanunname
    • B) Kül Tigin: anıt yazıt; Huastuanift: Maniheist tövbe metni; Irk Bitig: fal kitabı
    • C) Kül Tigin: tıp kitabı; Huastuanift: destan; Irk Bitig: hutbe
    • D) Kül Tigin: seyahatname; Huastuanift: sözlük; Irk Bitig: gramer
    • E) Kül Tigin: masal; Huastuanift: astronomi; Irk Bitig: mektup

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Kül Tigin siyasi-anıtsal yazıt, Huastuanift Maniheist tövbe/itiraf metni, Irk Bitig ise fal kitabı olarak bilinir; bu tür ayrımı önemlidir.

  4. Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanında farklı söyleyiş biçimlerinin iç içe geçmesi hangi teknik yaklaşımla ilişkilendirilebilir?

    • A) Yalnız tek bir masal kalıbının yinelenmesiyle
    • B) Modernist anlatıda kurgu ve anlatıcı katmanlarının çeşitlenmesiyle
    • C) Kaside nesib bölümünün zorunlu olmasıyla
    • D) Türkünün tek kaynak kişiden derlenmesiyle
    • E) Bütün cümlelerin bilimsel rapor dilinde kurulmasıyla

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Tutunamayanlar, metinlerarasılık, farklı anlatım biçimleri ve parçalı kurgu üzerinden modernist romanın teknik imkânlarını kullanır.

  5. Bir Osmanlıca metnin tarihî dil çözümlemesinde yalnız sadeleştirilmiş baskının kullanılması özellikle hangi sonucu zayıflatır?

    • A) Özgün harf düzeni ve dönem eki biçimlerine ilişkin çıkarımları
    • B) Eserin ana fikrini genel hatlarıyla anlama imkânını
    • C) Modern okurun konuyu öğrenmesini
    • D) Eserin yaklaşık türünü belirlemeyi
    • E) Güncel sözcükleri sözlükte aramayı

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Sadeleştirme tarihî ses, morfoloji ve imlâyı dönüştürebilir; filolojik iddialar özgün nüsha veya güvenilir çevriyazıyla sınanmalıdır.

  6. Karahanlı eseriyle Çağatay eserinde aynı yazılışta bir kelime görmek hangi sonuca tek başına yetmez?

    • A) Anlam ve görevlerinin yüzyıllar boyunca değişmeden kaldığına
    • B) Ortak biçimin incelenebileceğine
    • C) Tarihî sözlüklerin kullanılabileceğine
    • D) Cümle bağlamının değerlendirilebileceğine
    • E) Ses ve anlam araştırması yapılabileceğine

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Yazılış benzerliği eş anlamlılık veya aynı gramer işlevini kanıtlamaz; köken, bağlam ve metin dönemi ayrı incelenir.

  7. Garip şiirine yönelik “şiirde gündelik sözcük kullanılmaz” itirazı, hareketin hangi temel tercihine karşı çıkar?

    • A) Mesnevinin bağımsız kafiyeli beyitlerine
    • B) Kaside bölümlerinin sıralanışına
    • C) Şiirin konuşma dili ve sıradan hayatla kurduğu yakınlığa
    • D) Divan şairlerinin mahlas kullanımına
    • E) Anonim ninninin beşik geleneğine

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Garip şairleri gündelik konuşmayı ve sıradan kişileri şiire yaklaştırmıştır; bu tercih dönemin seçkinci şiir dili anlayışına meydan okur.

  8. Osmanlı yazı dilindeki bütün Arapça ve Farsça alıntıları otomatik olarak “Türkçe dil bilgisinin yok oluşu” diye yorumlamak neden yanlıştır?

    • A) Alıntı sözcüklerin hiçbir dilde olmadığı için
    • B) Arapça kökenli kelimeye Türkçe ek getirilemediği için
    • C) Türkçenin hiç çekim eki bulunmadığı için
    • D) Kelime kökeni ile temel biçim bilgisi ve söz dizimi aynı değişken değildir.
    • E) Yalnız modern sözlükler kullanıldığı için

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Osmanlı Türkçesinde alıntı söz varlığı yoğun olabilir; buna rağmen Türkçe ek sistemi ve cümle kuruluşu işleyişini sürdürür.

  9. Orhon yazıtlarının Türkçenin tarihindeki değerini tek bir değişmez lehçenin kanıtı saymak neden eksiktir?

    • A) Yazıtların tarihî olaylardan söz etmesi
    • B) Yazıtların taş üzerine yazılması
    • C) Yazıtların VIII. yüzyıla ait olması
    • D) Yazıtların Türkçeyle ilgili veri sunması
    • E) Yazıtlar belirli bir yazı ve üslup geleneğini temsil eder, tüm lehçe çeşitlerini değil.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Anıtlar oldukça önemli bir yazılı korpustur; ancak yazı dili, lehçe çeşitliliği ve sözlü gelenek arasında doğrudan tam özdeşlik kurmak yöntemsel bakımdan yanlıştır.

  10. Bir öğrenci bir şiirin “yiğitlik” işlemesinden tek başına “koşma biçiminde” olduğu sonucuna varıyor. Temel sorun nedir?

    • A) Şiirin konusunu belirlemesi
    • B) Dörtlükleri sayması
    • C) Tema/tür bilgisiyle nazım biçimini özdeşleştirmesi
    • D) Ölçüyü kontrol etmesi
    • E) Şiirin bağlamını araştırması

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Koçaklama yiğitlik temalı türdür; koşma biçimi için ölçü, dörtlük ve düzen gibi biçimsel veriler ayrıca incelenmelidir.

  11. İkinci Yeni şiirinde alışılmadık bağdaştırma görüldüğünde yorumcu neye öncelik vermelidir?

    • A) Her sözcüğü yalnız tek sözlük karşılığına indirgemeye
    • B) Şiiri mutlaka klasik gazel saymaya
    • C) Her imgeyi tarihî olayın kanıtı saymaya
    • D) İmgenin şiir bütününde kurduğu çağrışım ilişkilerine
    • E) Şairin doğum tarihinden tek anlam çıkarmaya

    Doğru cevap: D

    Çözüm: İkinci Yeni şiirinde anlam çoğu zaman alışılmadık dil ilişkilerinden doğar; sözcüklerin tek tek sözlük karşılıkları şiirin bütün etkisini açıklamaz.

  12. Bir filolog Rabguzî’nin metninin modernleştirilmiş özetinden hareketle özgün imlâ hakkında kesin hüküm veriyor. En temel eksiklik nedir?

    • A) Özgün nüsha ve güvenilir çevriyazının denetlenmemesi
    • B) Metnin konusunun belirlenmesi
    • C) Eser adının kaydedilmesi
    • D) Dönemin kültürünün araştırılması
    • E) Özetin anlaşılır bir dille yazılması

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Çağdaşlaştırılmış özet, tarihî harf biçimlerini ve ses gösterimlerini korumayabilir. İmlâ için özgün yazmaya dönmek gerekir.

  13. Arap harfli bir metnin Arapça, Farsça veya Türkçe olduğunu yalnız alfabe üzerinden kesinleştirmeye çalışan araştırmacının hatası nedir?

    • A) Özgün belgeye bakması
    • B) Dilbilgisi verilerini değerlendirmesi
    • C) Yazı sistemi ile dilin ses-biçim ve sözdizimsel özelliklerini özdeş sayması
    • D) Sözcükleri bağlamda incelemesi
    • E) Tarihî nüsha karşılaştırması yapması

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Arap esaslı harflerle birden çok dil yazılmıştır. Metnin dili söz varlığının yanında çekim, ek düzeni ve söz dizimiyle belirlenir.

  14. Bir meddah gösterisini Karagöz oyunu sayan kişinin atladığı temel kanıt hangisidir?

    • A) Tek anlatıcılı taklit ile tasvirli gölge perdesinin sahneleme ayrımı
    • B) İkisinde de mizah bulunabilmesi
    • C) Sözlü kültürle ilişkili olmaları
    • D) Geleneksel gösterim olmaları
    • E) Toplum hayatını yansıtabilmeleri

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Meddah tek kişi üzerinden hikâye anlatma ve taklit esasına; Karagöz ışık-perde-tasvir düzenine dayanır.

  15. Bir araştırmacı Eski Uygur metnindeki çok sayıda yabancı kökenli dinî terimi 'Türkçenin eklemeli niteliği sona erdi' diye yorumluyor. Hangi itiraz geçerlidir?

    • A) Alıntı sözcükler yalnız konuşma dilinde bulunur.
    • B) Yabancı terimler her zaman dilin bütün çekimlerini siler.
    • C) Dilde temas olgusu hiçbir zaman gerçekleşmez.
    • D) Sözcük alıntısı tek başına dilin morfolojik tipini değiştirmez.
    • E) Morfolojik tip sadece alfabe biçiminden anlaşılır.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Söz varlığına başka dillerden terimler girebilir; bu durum eklerin işlevini ve dilin eklemeli örgütlenmesini otomatik ortadan kaldırmaz.

  16. Bir araştırmacı Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ının 1317 tarihini Attâr’ın Farsça eserinin tarihi olarak sunuyor. Başlıca sorun nedir?

    • A) Gülşehrî’yi Anadolu yazı diliyle ilişkilendirmek
    • B) Mesnevi geleneğini araştırmak
    • C) İki eser arasındaki ilişkiyi göstermek
    • D) Kaynak metin ile Anadolu Türkçesi aktarımının telif tarihlerini karıştırmak
    • E) Türkçe aktarımın tarihini kaydetmek

    Doğru cevap: D

    Çözüm: 1317, Gülşehrî’nin Türkçe Mantıku’t-Tayr’ının tamamlandığı tarihtir. Farsça kaynak eser çok daha eski döneme aittir.

  17. Bir araştırmacı, Orhon anıtlarıyla Budist Uygur metinlerini aynı tür ve amaçta görüp sözcük sıklıklarını doğrudan karşılaştırıyor. En önemli yöntem hatası nedir?

    • A) Metin türü ve işlevinden kaynaklanan dağılım farklarını göz ardı etmesi
    • B) Her iki grup Türkçe olduğu için karşılaştırma yapması
    • C) Yazılı verileri incelemeye katması
    • D) Sözcük sıklığını nicel yöntemle hesaplaması
    • E) Tarihsel belgeleri ayrı kaynaklardan toplaması

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Siyasi-anıtsal söylem ile dinî çeviriler konu ve üslup bakımından farklıdır. Tür, metin uzunluğu ve çeviri etkisi denetlenmeden sıklıklar dönem özelliği sayılmaz.

  18. Codex Cumanicus’un Latin harfli kayıtlarını Memlük-Kıpçak Arap harfli metinleriyle karşılaştırırken hangisi önce yapılmalıdır?

    • A) Bütün Latin harfleri Arap harfleriyle bire bir eşlenmelidir.
    • B) Yazıların farklı ses karşılama biçimleri hesaba katılmalıdır.
    • C) Her iki malzeme Latince kabul edilmelidir.
    • D) Yazı farkı söz varlığı karşılaştırmasını yasaklar.
    • E) Yalnızca eser kapakları karşılaştırılmalıdır.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Yazı sistemi farklılıkları aynı ya da benzer seslerin ayrı şekillerde kaydedilmesine neden olabilir; tarihî fonetik değerlendirme bunu denetler.

  19. Halk âşıklarının sözlü şiirleri ile divan şairlerinin yazma metinleri karşılaştırılırken hangi yöntem daha uygundur?

    • A) Bütün eserlerin aynı şekilde aruzla yazıldığını varsaymak
    • B) Sözlü ürünleri tarih dışı saymak
    • C) Yazılı şiirleri mutlaka anonim kabul etmek
    • D) Her iki geleneği tek metin türüne indirgemek
    • E) İcra, aktarım, nüsha, ölçü ve tür farklılıklarını kontrollü incelemek

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Sözlü icra ve yazma aktarımı farklı veri koşulları üretir; tür ve biçim karşılaştırmaları bu farklılıkları gözetmelidir.

  20. Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in edebiyat ideali ve yaşadığı yıkım birlikte düşünüldüğünde hangi yaklaşım daha uygundur?

    • A) Sanatçı bireyin hayalleri ile toplumsal gerçeklik arasındaki çatışmayı incelemek
    • B) Mavi ve siyah sözcüklerini yalnız sözlük tanımıyla bırakmak
    • C) Metni sadece anonim türkü saymak
    • D) Bütün olayları Karahanlı sarayına taşımak
    • E) Romanı doğrudan bir gölge oyunu biçimi kabul etmek

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Ahmet Cemil’in kişisel ve edebî umutlarının yıkılması, Halit Ziya romanında bireysel psikolojiyle çevre koşulları arasındaki gerilimi belirginleştirir.