Kutadgu Bilig adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Ali Şîr Nevâî
- E) Rabguzî
Doğru cevap: A
Çözüm: Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından Karahanlı çevresinde yazılmış siyaset ve ahlâk düşüncesi içeren bir eserdir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı sözlüğü hazırlayan kişi kimdir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Sekkâkî
- E) Ahmed Yesevî
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaşgarlı Mahmud, XI. yüzyılda Türk boylarının söz varlığını ve dil özelliklerini ele alan Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü yazmıştır.
Atebetü’l-Hakâyık kimin eseridir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Ali Şîr Nevâî
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Kutb
- E) Harezmî
Doğru cevap: C
Çözüm: Atebetü’l-Hakâyık, Edib Ahmed Yüknekî tarafından yazılan öğretici nitelikli Karahanlı Türkçesi eserlerindendir.
Kutadgu Bilig genel olarak hangi Türkçe yazı dili çevresinde değerlendirilir?
- A) Kıpçak Türkçesi
- B) Osmanlı Türkçesi
- C) Eski Anadolu Türkçesi
- D) Karahanlı Türkçesi
- E) Çağdaş Türkiye Türkçesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kutadgu Bilig, XI. yüzyıl Karahanlı/Hakaniye Türkçesinin temel metinlerindendir; başka yazı dillerine yerleştirilmez.
Kutadgu Bilig’de doğru kanunu ve adaleti temsil eden kişi hangisidir?
- A) Ay Toldı
- B) Ögdülmiş
- C) Odgurmış
- D) Rabguzî
- E) Kün Togdı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kutadgu Bilig’in simgesel kişileri arasında Kün Togdı doğru kanunu ve adaleti; diğer üç kişi başka kavramları temsil eder.
Kutadgu Bilig’de saadeti ve kutu temsil eden kişi hangisidir?
- A) Ay Toldı
- B) Kün Togdı
- C) Ögdülmiş
- D) Odgurmış
- E) Kaşgarlı Mahmud
Doğru cevap: A
Çözüm: Ay Toldı eserde saadet/kut kavramını temsil eder. Kün Togdı adaleti, Ögdülmiş aklı, Odgurmış âkıbeti simgeler.
Kutadgu Bilig’de aklı ve anlayışı temsil eden kişi kimdir?
- A) Kün Togdı
- B) Ögdülmiş
- C) Ay Toldı
- D) Odgurmış
- E) Ahmed Yesevî
Doğru cevap: B
Çözüm: Ögdülmiş akıl/ukuş kavramını temsil eden kişidir. Kutadgu Bilig’in düşünsel örgüsü dört simgesel kişi etrafında gelişir.
Kutadgu Bilig’de âkıbeti ve hayatın sonunu temsil eden kişi kimdir?
- A) Kün Togdı
- B) Ay Toldı
- C) Odgurmış
- D) Ögdülmiş
- E) Edib Ahmed Yüknekî
Doğru cevap: C
Çözüm: Odgurmış âkıbeti ve yaşamın sonunu simgeler; bu figürün temsil değeri eser sorularında sık karıştırılır.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün başlıca türü nedir?
- A) Siyasetnâme
- B) Şairler tezkiresi
- C) Sahne oyunu
- D) Sözlük
- E) Mesnevi
Doğru cevap: D
Çözüm: Dîvânu Lugâti’t-Türk sözlük temelli bir eserdir; dil, boylar ve kültür hakkında bilgiler de içermesi türünü değiştirmez.
Atebetü’l-Hakâyık’ın temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Destansı savaş tarihini işlemesi
- B) Modern roman tekniği kullanması
- C) Şairlerin hayatlarını sıralaması
- D) Tıp deneylerini aktarması
- E) Didaktik ve ahlâkî öğütler içermesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Atebetü’l-Hakâyık, bilgi, dil, ahlâk ve erdem gibi konulara odaklanan öğretici bir metindir.
Rabguzî’nin Kısasü’l-Enbiyâ adlı eseri ağırlıkla hangi tarihî Türkçe evresinde incelenir?
- A) Harezm Türkçesi
- B) Köktürkçe
- C) Türkiye Türkçesi
- D) Osmanlı Türkçesi
- E) Eski Anadolu Türkçesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Rabguzî’nin peygamber kıssalarını içeren Kısasü’l-Enbiyâ’sı XIV. yüzyıl başı Harezm Türkçesi eserleri arasında yer alır.
Nehcü’l-Ferâdîs hangi tarihî Türk yazı dilinin önemli kaynaklarındandır?
- A) Köktürkçe
- B) Harezm Türkçesi
- C) Eski Anadolu Türkçesi
- D) Çağdaş Kazakça
- E) Türkiye Türkçesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Nehcü’l-Ferâdîs, Harezm sahasının dinî ve öğretici içerikli başlıca metinlerinden biridir.
Muînü’l-Mürîd eseri genellikle hangi dil dönemiyle ilişkilendirilir?
- A) Köktürkçe
- B) Osmanlı Türkçesi
- C) Harezm Türkçesi
- D) Yeni Uygurca
- E) Tanzimat Türkçesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Muînü’l-Mürîd, Harezm Türkçesi dil malzemesi içinde ele alınan dinî öğretici metinlerden biridir.
Codex Cumanicus hangi tarihî Türkçe kolunun metnidir?
- A) Eski Anadolu Türkçesi
- B) Karahanlı Türkçesi
- C) Osmanlı Türkçesi
- D) Kıpçak/Kuman Türkçesi
- E) Köktürkçe
Doğru cevap: D
Çözüm: Codex Cumanicus, Karadeniz’in kuzeyindeki Kuman/Kıpçak dil malzemesini içeren sözlük ve metin derlemesidir.
Kitâbü’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Yusuf Has Hacib
- C) Ali Şîr Nevâî
- D) Rabguzî
- E) Ebû Hayyân
Doğru cevap: E
Çözüm: Ebû Hayyân’ın Kitâbü’l-İdrâk’i Memlük sahasında Türkçeyi konu edinen dil bilgisi ve sözlük geleneğiyle bağlantılıdır.
Tarihî kaynaklarda Avrupa’da Kıpçaklarla ilişkili olarak kullanılan ad hangisidir?
- A) Kuman
- B) Karahanlı
- C) Göktürk
- D) Timurlu
- E) Selçuklu
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuman adı Avrupa kaynaklarında Kıpçak toplulukları için kullanılmıştır; Codex Cumanicus adı da bu bağlantıyı yansıtır.
Muhâkemetü’l-Lugateyn adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Ali Şîr Nevâî
- C) Edib Ahmed Yüknekî
- D) Kutb
- E) Rabguzî
Doğru cevap: B
Çözüm: Muhâkemetü’l-Lugateyn, Ali Şîr Nevâî’nin Türkçe ile Farsçayı karşılaştırdığı Çağatay sahasının tanınmış eseridir.
Mecâlisü’n-Nefâis’in edebî türü hangisidir?
- A) Siyasetnâme
- B) Tarihî destan
- C) Şairler tezkiresi
- D) Coğrafya atlası
- E) Fal kitabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Mecâlisü’n-Nefâis, Ali Şîr Nevâî’nin şairlerin hayatı ve edebî kişiliği üzerine bilgi verdiği tezkiredir.
Ali Şîr Nevâî hangi tarihî Türk yazı dilinin en önemli temsilcilerindendir?
- A) Köktürkçe
- B) Eski Uygurca
- C) Karahanlı Türkçesi
- D) Çağatay Türkçesi
- E) Eski Anadolu Türkçesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Nevâî, XV. yüzyıl klasik Çağatay edebî dilinin güçlü temsilcisidir; eserleri dil ve edebiyat tarihinin temel kaynaklarıdır.
Lutfî hangi tarihî edebî dil sahasının önde gelen şairlerindendir?
- A) Köktürk yazıtları sahası
- B) Karahanlı sözlükçülüğü
- C) Tanzimat nesri
- D) Cumhuriyet romanı
- E) Çağatay sahası
Doğru cevap: E
Çözüm: Lutfî, klasik Çağatay edebiyatının önemli şairlerinden sayılır; farklı dönemlerin anıt yazarlarıyla karıştırılmamalıdır.