Halk edebiyatının anonim ürünlerine aşağıdakilerden hangisi örnektir?
- A) Mani
- B) Gazel
- C) Kaside
- D) Mesnevi
- E) Tuyuğ
Doğru cevap: A
Çözüm: Mani, anonim halk edebiyatının yaygın manzum ürünlerindendir; yazarı belli şiir biçimleriyle karıştırılmamalıdır.
Geleneksel mani en yaygın biçimiyle kaç heceli dizelerden oluşur?
- A) 5 hece
- B) 7 hece
- C) 8 hece
- D) 11 hece
- E) 14 hece
Doğru cevap: B
Çözüm: Maninin yaygın düz biçimi yedi heceli dört dizeden kurulur; diğer mani türlerinde farklılıklar bulunabilir.
Düz maninin sık görülen uyak düzeni hangisidir?
- A) aabb
- B) abab
- C) aaxa
- D) abba
- E) aa bb cc
Doğru cevap: C
Çözüm: Maninin yaygın düz biçiminde birinci, ikinci ve dördüncü dizeler uyaklanırken üçüncü dize serbest kalır.
Âşık edebiyatında yaygın koşmanın hece ölçüsü hangisidir?
- A) 3’lü hece
- B) 5’li hece
- C) 7’li hece
- D) 11’li hece
- E) 14’lü hece
Doğru cevap: D
Çözüm: Koşma çoğu örnekte 11’li hece ile söylenir; dörtlüklerle kurulur ve âşık şiiri geleneğinin temel biçimlerindendir.
Âşık edebiyatındaki semai için yaygın hece kalıbı hangisidir?
- A) 4’lü hece
- B) 6’lı hece
- C) 11’li hece
- D) 15’li hece
- E) 8’li hece
Doğru cevap: E
Çözüm: Semai geleneksel olarak sekizli heceyle ve dörtlükler hâlinde söylenir; koşmanın yaygın on birli kalıbından ayrılır.
Âşık şiirinde yiğitlik ve kahramanlık temasını öne çıkaran koşma türü hangisidir?
- A) Koçaklama
- B) Güzelleme
- C) Ağıt
- D) Taşlama
- E) Münâcât
Doğru cevap: A
Çözüm: Koçaklama, kahramanlık ve yiğitlik temalarıyla ilişkilidir; bir tür/konu adıdır, koşmadan tamamen bağımsız bir nazım biçimi değildir.
Âşık şiirinde eleştiri ve yergiyi öne çıkaran koşma türü hangisidir?
- A) Güzelleme
- B) Taşlama
- C) Koçaklama
- D) Ağıt
- E) Tevhid
Doğru cevap: B
Çözüm: Taşlama, halk şiirinde eleştiri ve yergi konularını işleyen şiirlere verilen addır; klasik edebiyattaki hicivle işlevsel yakınlığı vardır.
Karacaoğlan daha çok hangi temalardaki şiirleriyle tanınır?
- A) Deneysel fizik
- B) Modern kent romanı
- C) Aşk, doğa ve güzellik
- D) Saray vakayinamesi
- E) Sözlük yazımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Karacaoğlan, âşık geleneğinde doğa, güzellik, sevgi ve gurbetle ilgili söyleyişiyle öne çıkar; sözlü aktarım nedeniyle şiir aidiyetinde dikkat gerekir.
Dadaloğlu’nun şiirleriyle ilişkilendirilen belirgin konu hangisidir?
- A) Karahanlı sözlükçülüğü
- B) Lale Devri eğlenceleri
- C) Osmanlı saray tarihçiliği
- D) Türkmen aşiret hayatı ve mücadele
- E) Modern psikolojik roman
Doğru cevap: D
Çözüm: Dadaloğlu, konargöçer Türkmen yaşamını, bağımsızlık duygusunu ve mücadeleyi yansıtan âşık şairler arasındadır.
Tekke-tasavvuf edebiyatında dinî ve tasavvufî içerikli şiirlerin yaygın adı hangisidir?
- A) Kaside
- B) Rubai
- C) Lügaz
- D) Şehrengiz
- E) İlahi
Doğru cevap: E
Çözüm: İlahi, tekke şiirinin dinî ve tasavvufî içerikli biçim/tür adlarındandır; tekke geleneğinde farklı nazım biçimleri de kullanılabilir.
Klasik Türk şiirinde temel nazım birimlerinden biri hangisidir?
- A) Beyit
- B) Paragraf
- C) Sahne
- D) Perde
- E) Bölüm
Doğru cevap: A
Çözüm: Gazel, kaside ve mesnevi gibi klasik nazım biçimlerinde beyit temel birimdir; halk şiirinde dörtlük yaygındır.
Bir gazelin ilk beytine hangi ad verilir?
- A) Makta
- B) Matla
- C) Taç beyit
- D) Girizgâh
- E) Tegazzül
Doğru cevap: B
Çözüm: Gazel, ilk beytin iki mısraının kafiyelendiği matla ile başlar. Makta son beyittir; bu iki ad karıştırılmamalıdır.
Gazel nazım biçiminin son beytine ne ad verilir?
- A) Matla
- B) Nesib
- C) Makta
- D) Miyan
- E) Tercîhane
Doğru cevap: C
Çözüm: Makta gazelin son beytidir; şairin mahlasını içerebilse de her zaman bu şartı taşıyan tek yer olarak yorumlanmamalıdır.
Mesnevinin temel uyak örgüsü hangisidir?
- A) aa ba ca...
- B) abab cdcd...
- C) aaxa
- D) aa bb cc...
- E) abba abba
Doğru cevap: D
Çözüm: Mesnevide her beyit kendi içinde kafiyelenir; bu özellik uzun anlatıların yazılmasını kolaylaştırır.
Klasik şiirde genellikle bir kişiyi övmek amacıyla kullanılan uzun nazım şekli hangisidir?
- A) Mani
- B) Semai
- C) Koşma
- D) Ninni
- E) Kaside
Doğru cevap: E
Çözüm: Kaside övgü ve farklı amaçlarla kullanılan uzun bir klasik nazım biçimidir; gazelle benzer kafiyelenebilir ancak kuruluşu ve işlevi ayrılır.
Fuzûlî’nin aşk anlatısını mesnevi biçiminde işlediği ünlü eseri hangisidir?
- A) Leylâ vü Mecnûn
- B) Hüsn ü Aşk
- C) Garibnâme
- D) Hayriyye
- E) Heşt Bihişt
Doğru cevap: A
Çözüm: Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u klasik Türk edebiyatının önde gelen aşk mesnevilerindendir; Hüsn ü Aşk’ın yazarı Şeyh Galib’dir.
Hüsn ü Aşk adlı tasavvufî mesnevinin yazarı kimdir?
- A) Fuzûlî
- B) Şeyh Galib
- C) Nedim
- D) Bâkî
- E) Sehî Bey
Doğru cevap: B
Çözüm: Hüsn ü Aşk, Şeyh Galib’in tasavvufî mesnevisidir; Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile karıştırılmamalıdır.
Lale Devri şiiri ve şarkı biçimiyle özellikle ilişkilendirilen şair kimdir?
- A) Nef‘î
- B) Fuzûlî
- C) Nedim
- D) Karacaoğlan
- E) Âşık Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: Nedim XVIII. yüzyılda Lale Devri’nin İstanbul hayatını ve şarkı üslubunu şiirine taşıyan önemli klasik şairdir.
Heşt Bihişt adlı Osmanlı şairler tezkiresinin yazarı kimdir?
- A) Ali Şîr Nevâî
- B) Âşık Paşa
- C) Karacaoğlan
- D) Sehî Bey
- E) Nâbî
Doğru cevap: D
Çözüm: Sehî Bey’in Heşt Bihişt’i Anadolu/Osmanlı sahasının ilk şuarâ tezkiresi kabul edilir; Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâis’i Çağatay sahasındadır.
Kaside alanındaki ustalığı ve hicivleriyle öne çıkan klasik şair hangisidir?
- A) Yunus Emre
- B) Dadaloğlu
- C) Karacaoğlan
- D) Gülşehrî
- E) Nef‘î
Doğru cevap: E
Çözüm: Nef‘î, klasik Türk şiirinde güçlü kasideleri ve hicivleriyle tanınan XVII. yüzyıl şairlerindendir.