Zor Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Halk Edebiyatı ve Klasik Türk Edebiyatı - Zor Test

ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Türk Halk Edebiyatı ve Klasik Türk Edebiyatı konusuna yönelik 20 soruluk zor seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Türk Dili ve Edebiyatı
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
Türk Halk Edebiyatı ve Klasik Türk Edebiyatı
Test türü
Zor Test

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Bir araştırmacı aynı maninin üç farklı yörede değişik dizelerle kaydedildiğini görüyor. Hangi çıkarım en bilimsel olanıdır?

Soru 2 / 20

Koşma ve semai örneklerinin hece ölçüsünden hareketle ayrımında hangi yargı en güvenlidir?

Soru 3 / 20

Bir öğrenci bir şiirin “yiğitlik” işlemesinden tek başına “koşma biçiminde” olduğu sonucuna varıyor. Temel sorun nedir?

Soru 4 / 20

“Pir Sultan Abdal’a ait” denilen sözlü bir şiirin derlemesi varsa filolog neden farklı kaynakları taramalıdır?

Soru 5 / 20

Anonim halk ürünlerini sınıflandırırken “yazarı bilinmiyor” ölçütü tek başına niçin yeterli olmayabilir?

Soru 6 / 20

Bir meddah gösterisini Karagöz oyunu sayan kişinin atladığı temel kanıt hangisidir?

Soru 7 / 20

Bir âşık şiirinde hece sayısı düzenli görünmüyorsa araştırmacının ilk denetlemesi gereken husus nedir?

Soru 8 / 20

Tekke şiirinde “ilahi” adının görünmesi hangi sonucu tek başına kanıtlamaz?

Soru 9 / 20

Bir araştırmada “Karacaoğlan’ın tüm şiirleri tek kitapta yazarın kendi el yazısıyla korunmuştur” savı neden sakıncalıdır?

Soru 10 / 20

Aynı mısralar bir türküde farklı ezgilerle icra ediliyorsa edebiyat ve müzik araştırması için hangi yaklaşım gereklidir?

Soru 11 / 20

Bir gazelde “aa ba ca” düzeni gözlenip şairin övgü niyeti nedeniyle şiir kesinlikle kaside sayılıyor. Hangi ek ölçüt önemlidir?

Soru 12 / 20

Bir şiirde “na‘t” ve “kaside” sözcükleri birlikte kullanılıyorsa hangi çözümleme doğrudur?

Soru 13 / 20

Bir mesnevinin her beytinin farklı kafiyeyle kurulması şair açısından neden işlevseldir?

Soru 14 / 20

Gazelde “matla” ile “makta” kavramlarının karıştırılması hangi hataya yol açar?

Soru 15 / 20

Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ını “aynı eser” saymak neden yanlıştır?

Soru 16 / 20

Sehî Bey’in Heşt Bihişt’iyle Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâis’ini aynı eserin iki adı sanmak hangi ayrımı görmezden gelir?

Soru 17 / 20

XVII. yüzyıl hicivleriyle Nef‘î’nin güçlü kasidelerinin aynı sanatçıda birleşmesi hangi sonucu gösterir?

Soru 18 / 20

Nedim’in şarkılarını yalnız kullanılan aruz kalıbına göre yorumlamak hangi boyutu eksik bırakabilir?

Soru 19 / 20

Bir filolog eski bir divan nüshasındaki mazmunu sadece çağdaş sözlük anlamıyla çevirdiğinde hangi riski taşır?

Soru 20 / 20

Halk âşıklarının sözlü şiirleri ile divan şairlerinin yazma metinleri karşılaştırılırken hangi yöntem daha uygundur?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Bir araştırmacı aynı maninin üç farklı yörede değişik dizelerle kaydedildiğini görüyor. Hangi çıkarım en bilimsel olanıdır?

    • A) Sözlü aktarımda varyantlaşma gerçekleşmiş olabilir.
    • B) Üç metnin de kesinlikle aynı el yazmasından çıkması gerekir.
    • C) Farklar eserin anonim olmadığını kanıtlar.
    • D) Yöre farkı bütün metinlerin ayrı dilde olduğunu gösterir.
    • E) Mani örnekleri yalnız yazılı aktarılır.

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Sözlü kültürde ortak çekirdek korunurken dize, sözcük ve ezgi değişebilir; derleme yeri ve aktarım zinciri önemlidir.

  2. Koşma ve semai örneklerinin hece ölçüsünden hareketle ayrımında hangi yargı en güvenlidir?

    • A) Koşma daima aruz, semai mutlaka serbesttir.
    • B) Yaygın kalıplar koşmada 11, semaide 8 hecedir; örneklerin bütün özellikleri incelenmelidir.
    • C) İkisinin de her dizesi 7 hecedir.
    • D) Semaide dörtlük bulunmaz.
    • E) Koşma yalnız mesnevi biçimindedir.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Kalıp uzunluğu güçlü ipucudur fakat nazım biçimlerini belirlerken dörtlük, ezgi ve geleneğin adlandırmaları da göz önünde tutulur.

  3. Bir öğrenci bir şiirin “yiğitlik” işlemesinden tek başına “koşma biçiminde” olduğu sonucuna varıyor. Temel sorun nedir?

    • A) Şiirin konusunu belirlemesi
    • B) Dörtlükleri sayması
    • C) Tema/tür bilgisiyle nazım biçimini özdeşleştirmesi
    • D) Ölçüyü kontrol etmesi
    • E) Şiirin bağlamını araştırması

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Koçaklama yiğitlik temalı türdür; koşma biçimi için ölçü, dörtlük ve düzen gibi biçimsel veriler ayrıca incelenmelidir.

  4. “Pir Sultan Abdal’a ait” denilen sözlü bir şiirin derlemesi varsa filolog neden farklı kaynakları taramalıdır?

    • A) Bütün halk şiirleri mutlaka tek nüshalıdır.
    • B) Derlemeler dil verisi sunmaz.
    • C) Mahlas araştırması hiçbir işe yaramaz.
    • D) Mahlas ortaklığı ve sözlü varyantlar aidiyetin kesinliğini etkileyebilir.
    • E) Şiirin konusunu anlamak yasaktır.

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Sözlü ve yazılı aktarım süreçleri şiirlerin biçimini ve atfını etkileyebilir; kaynak zinciri ile metin varyantları denetlenir.

  5. Anonim halk ürünlerini sınıflandırırken “yazarı bilinmiyor” ölçütü tek başına niçin yeterli olmayabilir?

    • A) Anonim eserlerin hiçbir türü yoktur.
    • B) Bütün sözlü ürünlerin yazarı günümüzde bilinir.
    • C) Anonim edebiyat yalnız aruzla yazılır.
    • D) Masal ve mani aynı nazım biçimidir.
    • E) Anonimleşme, derlenme biçimi ve sözlü dolaşımın ayrıca incelenmesi gerekir.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Sözlü aktarımla anonimleşmiş ürünlerde tür, icra ve varyant ilişkileri de gerekir; yalnız yazar adının yokluğu bütün sınıflamayı tamamlamaz.

  6. Bir meddah gösterisini Karagöz oyunu sayan kişinin atladığı temel kanıt hangisidir?

    • A) Tek anlatıcılı taklit ile tasvirli gölge perdesinin sahneleme ayrımı
    • B) İkisinde de mizah bulunabilmesi
    • C) Sözlü kültürle ilişkili olmaları
    • D) Geleneksel gösterim olmaları
    • E) Toplum hayatını yansıtabilmeleri

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Meddah tek kişi üzerinden hikâye anlatma ve taklit esasına; Karagöz ışık-perde-tasvir düzenine dayanır.

  7. Bir âşık şiirinde hece sayısı düzenli görünmüyorsa araştırmacının ilk denetlemesi gereken husus nedir?

    • A) Şiirin derhal klasik gazel sayılması
    • B) Derleme varyantı, eksik kelime ve söyleyiş özellikleri
    • C) Metnin tek doğru okumasının bulunmadığı iddiası
    • D) Bütün dizelerin nesre çevrilmesi
    • E) Âşığın kesinlikle aruz kullanmadığı varsayımı

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Sözlü aktarımda eksilme ve değişmeler olabilir; biçimi belirlemeden önce derleme, ezgi ve söyleyiş incelenmelidir.

  8. Tekke şiirinde “ilahi” adının görünmesi hangi sonucu tek başına kanıtlamaz?

    • A) Dinî/tasavvufî içerik taşıyabileceğine
    • B) Tekke icra çevresiyle ilişkili olabileceğine
    • C) Metnin yalnız belirli bir tek nazım biçimiyle yazıldığına
    • D) Bir şiir türü adı olabileceğine
    • E) Farklı vezin örneklerinin bulunabileceğine

    Doğru cevap: C

    Çözüm: İlahi konu/icra geleneğine ilişkin kullanımdır; tekke şiirlerinde farklı ölçü ve nazım biçimleri görülebilir.

  9. Bir araştırmada “Karacaoğlan’ın tüm şiirleri tek kitapta yazarın kendi el yazısıyla korunmuştur” savı neden sakıncalıdır?

    • A) Karacaoğlan’ın doğa temasıyla tanınması
    • B) Âşık geleneğinde icranın önem taşıması
    • C) Şiirlerin yöresel varyantlarının bulunması
    • D) Gezgin âşık şiirlerinin uzun sözlü aktarımında kaynak ve atıf sorunları bulunur.
    • E) Mahlas kullanımının görülebilmesi

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Karacaoğlan metinleri sözlü geleneğin aktarımıyla günümüze ulaşmıştır; doğrudan müellif nüshası varsayımı desteklenmez.

  10. Aynı mısralar bir türküde farklı ezgilerle icra ediliyorsa edebiyat ve müzik araştırması için hangi yaklaşım gereklidir?

    • A) Yalnız ezgiyi metnin yazarı saymak
    • B) Bir ezgiyi bütün yöreler için zorunlu kılmak
    • C) Sözlü ürünün tarihini tümden yok saymak
    • D) Her yeni icrayı başka dile ait kabul etmek
    • E) Güfte ile ezgi varyantlarını ayrı ayrı kaydetmek

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Türkü sözleri ve ezgileri aktarımda farklı biçimler alabilir; metin ve icra verilerinin ayrı kayıtları sağlıklı karşılaştırma sağlar.

  11. Bir gazelde “aa ba ca” düzeni gözlenip şairin övgü niyeti nedeniyle şiir kesinlikle kaside sayılıyor. Hangi ek ölçüt önemlidir?

    • A) Nazım şeklinin hacmi ve kompozisyon özellikleri
    • B) Yalnız redifin tek sesli olması
    • C) Yazmanın sayfa kenarı
    • D) Şairin doğum yılı tek başına
    • E) Kelime kökenlerinin tümü

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Gazel ile kaside aynı türde kafiyelenebilir. Ayırmada yapısal kompozisyon, beyit sayısı ve işlev birlikte değerlendirilir.

  12. Bir şiirde “na‘t” ve “kaside” sözcükleri birlikte kullanılıyorsa hangi çözümleme doğrudur?

    • A) İki sözcük her durumda özdeş nazım şeklidir.
    • B) Na‘t övgü konusunu, kaside nazım biçimini gösterebilir.
    • C) Na‘t yalnız iki mısradır.
    • D) Kaside sadece destanları anlatır.
    • E) Her na‘t mutlaka nesirdir.

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Klasik edebiyat türleri konu ile biçime göre ayrı adlandırabilir; Hz. Peygamber’i öven kaside aynı zamanda na‘t olabilir.

  13. Bir mesnevinin her beytinin farklı kafiyeyle kurulması şair açısından neden işlevseldir?

    • A) Bütün beyitlerin aynı redifle bitmesini zorunlu kılar.
    • B) Şiirin dörtlüklerden oluşmasını sağlar.
    • C) Uzun olay anlatısını sürekli aynı kafiyeye bağlamadan sürdürmesini sağlar.
    • D) Metnin maniye dönüşmesine yol açar.
    • E) Şairin hece ölçüsünü bırakmasını zorunlu kılar.

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Mesnevinin aa bb cc uyak düzeni, her beyit için yeni kafiye olanağı tanıdığı için hacimli hikâyeleri işlemeye elverişlidir.

  14. Gazelde “matla” ile “makta” kavramlarının karıştırılması hangi hataya yol açar?

    • A) Şiirin dilinin belirlenmesine
    • B) Mahlasın şair adı olmasına
    • C) Beyitlerin varlığını kanıtlamaya
    • D) Başlangıç ve bitiş beyitlerinin yerinin yanlış belirlenmesine
    • E) Kafiye incelemesini mümkün kılmaya

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Matla ilk, makta son beyittir; şairin mahlasını içeren beyit genellikle sona yakın olmakla birlikte kavramlar aynı değildir.

  15. Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’u ile Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ını “aynı eser” saymak neden yanlıştır?

    • A) Her iki eserin de mesnevi olması
    • B) İkisinde de aşk temasının bulunması
    • C) İkisinin de klasik Türk edebiyatında yer alması
    • D) Edebî karşılaştırma yapılabilmesi
    • E) Ayrı yazarlara ve farklı anlatı kuruluşlarına sahip iki ayrı mesnevidir.

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Temel biçim ve geniş aşk teması ortaklığı, yazar ve olay/alegori örgüsündeki farkları ortadan kaldırmaz.

  16. Sehî Bey’in Heşt Bihişt’iyle Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâis’ini aynı eserin iki adı sanmak hangi ayrımı görmezden gelir?

    • A) Osmanlı ve Çağatay sahalarının farklı tezkire eserlerini
    • B) Şair biyografisi içermelerini
    • C) Tezkire türünün ortaklığını
    • D) Kültür tarihi için kaynak olmalarını
    • E) Şairler hakkında bilgi vermelerini

    Doğru cevap: A

    Çözüm: İki eserin türü benzerdir ancak Heşt Bihişt Sehî Bey’in Osmanlı sahasında, Mecâlisü’n-Nefâis Nevâî’nin Çağatay sahasında yazdığı metindir.

  17. XVII. yüzyıl hicivleriyle Nef‘î’nin güçlü kasidelerinin aynı sanatçıda birleşmesi hangi sonucu gösterir?

    • A) Hicvin kasideyle zorunlu olarak aynı nazım biçimi olduğunu
    • B) Şairin farklı tür ve üsluplarda eser verebileceğini
    • C) Bir şairin yalnız tek türde yazabileceğini
    • D) Bütün şiirlerin anonim olduğunu
    • E) Şairin hiçbir zaman aruz kullanmadığını

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Nef‘î hem kaside hem hiciv alanında tanınır. Edebî tür, nazım biçimi ve kişisel üslup birbirinden ayrı kavramlardır.

  18. Nedim’in şarkılarını yalnız kullanılan aruz kalıbına göre yorumlamak hangi boyutu eksik bırakabilir?

    • A) Şarkının nazım biçimini
    • B) Ölçü ve kafiye analizini
    • C) Lale Devri şehir hayatını ve mahallî söyleyiş ilişkisini
    • D) Metnin manzum olduğunu
    • E) Eserin yazılı kaynakta bulunduğunu

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Nedim şiirinde biçim yanında devrin eğlence hayatı ve yerli İstanbul söyleyişi de tarihî/edebî önem taşır.

  19. Bir filolog eski bir divan nüshasındaki mazmunu sadece çağdaş sözlük anlamıyla çevirdiğinde hangi riski taşır?

    • A) Sözcüğün harflerini doğru okumak
    • B) Sözlüğe bakarak anlam aramak
    • C) Şairin yaşadığı dönemi araştırmak
    • D) Geleneğin çok katmanlı çağrışım ve mecaz ilişkilerini kaybetmek
    • E) Metnin nazım biçimini belirlemek

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Klasik şiirde mazmunlar kültürel ve intertekstüel bağlar taşır; tarihî bağlam ve gelenek bilgisi gerektirir.

  20. Halk âşıklarının sözlü şiirleri ile divan şairlerinin yazma metinleri karşılaştırılırken hangi yöntem daha uygundur?

    • A) Bütün eserlerin aynı şekilde aruzla yazıldığını varsaymak
    • B) Sözlü ürünleri tarih dışı saymak
    • C) Yazılı şiirleri mutlaka anonim kabul etmek
    • D) Her iki geleneği tek metin türüne indirgemek
    • E) İcra, aktarım, nüsha, ölçü ve tür farklılıklarını kontrollü incelemek

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Sözlü icra ve yazma aktarımı farklı veri koşulları üretir; tür ve biçim karşılaştırmaları bu farklılıkları gözetmelidir.