Şair Evlenmesi adlı tek perdelik oyunun yazarı kimdir?
- A) Şinasi
- B) Namık Kemal
- C) Abdülhak Hâmid Tarhan
- D) Recaizade Mahmut Ekrem
- E) Ahmet Mithat Efendi
Doğru cevap: A
Çözüm: Şinasi’nin Şair Evlenmesi, Batılı tarzda Türkçe tiyatro tarihinin öncü metinlerindendir; Namık Kemal’in eseri Vatan yahut Silistre’dir.
Tanzimat edebiyatının ilk kuşağında öne çıkan temel anlayış hangisidir?
- A) Salt biçim kusursuzluğu için sanat
- B) Toplum için sanat
- C) Yalnız bireysel bilinç akışı
- D) Bütünüyle sözsüz anlatım
- E) Anonim destan yaratımı
Doğru cevap: B
Çözüm: Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal’in öncü olduğu ilk kuşakta hürriyet, adalet ve vatan gibi toplumsal kavramlara ağırlık verilir.
Vatan yahut Silistre adlı tiyatro eserinin yazarı kimdir?
- A) Şemsettin Sami
- B) Tevfik Fikret
- C) Namık Kemal
- D) Ahmet Haşim
- E) Ömer Seyfettin
Doğru cevap: C
Çözüm: Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre adlı oyunu vatan sevgisini öne çıkarır; Şinasi’nin Şair Evlenmesi’nden ayrı bir Tanzimat eseridir.
Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı roman kime aittir?
- A) Halit Ziya Uşaklıgil
- B) Mehmet Rauf
- C) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- D) Şemsettin Sami
- E) Oğuz Atay
Doğru cevap: D
Çözüm: Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ı ilk yerli Türkçe roman örneklerinden sayılır; eserin konusu evlilik ve aile ilişkileridir.
İntibah romanının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Reşat Nuri Güntekin
- B) Ahmet Hamdi Tanpınar
- C) Samipaşazade Sezai
- D) Peyami Safa
- E) Namık Kemal
Doğru cevap: E
Çözüm: İntibah, Namık Kemal’in romanıdır ve Tanzimat dönemi roman anlayışını yansıtır; Vatan yahut Silistre ise aynı yazarın tiyatrosudur.
Araba Sevdası adlı romanın yazarı kimdir?
- A) Recaizade Mahmut Ekrem
- B) Ahmet Mithat Efendi
- C) Halide Edip Adıvar
- D) Tarık Buğra
- E) Memduh Şevket Esendal
Doğru cevap: A
Çözüm: Araba Sevdası, Recaizade Mahmut Ekrem’in yanlış Batılılaşmayı Bihruz Bey aracılığıyla eleştiren romanıdır; eser Servetifünun romanı değildir.
Sergüzeşt romanının yazarı kimdir?
- A) Ömer Seyfettin
- B) Samipaşazade Sezai
- C) Orhan Kemal
- D) Yahya Kemal Beyatlı
- E) Ahmet Haşim
Doğru cevap: B
Çözüm: Samipaşazade Sezai’nin Sergüzeşt’inde Dilber karakteri üzerinden esaret meselesi işlenir; yazar Tanzimat’ın ikinci kuşağıyla ilişkilidir.
Şinasi’nin Tercüman-ı Ahvâl Mukaddimesi’nin edebiyat tarihi açısından öne çıkan yönü nedir?
- A) Gazete ve kamuoyu bağlamında düşünceyi açık dille savunması
- B) Düşsel imgeyi tek amaç sayması
- C) Mesnevinin kafiye kalıplarını belirlemesi
- D) Halk oyununu yazıya geçirmesi
- E) Romanın bilinç akışı tekniğini açıklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Şinasi’nin mukaddimesi, basın yoluyla düşünce ve toplumsal iletişim fikrini öne çıkaran Tanzimat metinlerindendir; modern düzyazı açısından önemlidir.
Ziya Paşa’nın Şiir ve İnşa yazısıyla Harabat adlı antolojisi arasında en sık tartışılan gerilim hangisidir?
- A) Tiyatro ile sinema arasındaki çelişki
- B) Halk şiirini savunma ile divan geleneğine yönelme arasındaki fark
- C) İkinci Yeni ile Garip’in birleşmesi
- D) Çocuk edebiyatı ile destan ilişkisi
- E) Sözlü hikâyenin yazılı türküye dönüşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Şiir ve İnşa’da halk edebiyatını öne çıkaran Ziya Paşa’nın Harabat’ta divan şiiri birikimine yer vermesi, düşünce gelişimi bağlamında tartışılır.
Ta‘lîm-i Edebiyyât adlı edebiyat bilgisi ve eleştiri eseri kime aittir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Namık Kemal
- C) Recaizade Mahmut Ekrem
- D) Halit Ziya Uşaklıgil
- E) Ömer Seyfettin
Doğru cevap: C
Çözüm: Recaizade Mahmut Ekrem, Ta‘lîm-i Edebiyyât ile yeni edebiyat anlayışının teorik temellerine katkı sağlamış; Servetifünun kuşağını etkilemiştir.
Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in hayallerinin hayal kırıklığına dönüşmesi hangi karşıtlıkla simgeleştirilir?
- A) Kırmızı ve beyaz
- B) Yeşil ve sarı
- C) Altın ve gümüş
- D) Mavi ve siyah
- E) Güneş ve ay tutulması
Doğru cevap: D
Çözüm: Halit Ziya’nın Mai ve Siyah romanında mavi umut ve hayalleri, siyah ise yıkılışı ve ümitsizliği çağrıştırır; eser sanatçı bireyi konu edinir.
Tevfik Fikret’in Sis şiiri üzerine yapılacak bir incelemede öncelikle hangi bağlam değerlendirilmelidir?
- A) Divan şiirinde kasidenin dua bölümü
- B) Anonim türkü varyantlarının ezgisi
- C) Dede Korkut’un dil özellikleri
- D) Beş Hececilerin ortak manifesto metni
- E) İstanbul’un karamsar bir toplumsal ve siyasal imge olarak sunuluşu
Doğru cevap: E
Çözüm: Sis şiirindeki İstanbul tasviri, yalnız meteorolojik bir gözlem değildir; Tevfik Fikret’in dönemine yönelik eleştirel ve karamsar bakışıyla ilişkilidir.
Elhân-ı Şitâ şiiriyle tanınan Servetifünun şairi kimdir?
- A) Cenap Şahabettin
- B) Refik Halit Karay
- C) Faruk Nafiz Çamlıbel
- D) Ahmet Mithat Efendi
- E) Necip Fazıl Kısakürek
Doğru cevap: A
Çözüm: Cenap Şahabettin’in Elhân-ı Şitâ’sı kar ve kış imgeleri etrafında ses ve görselliği önemseyen bir Servetifünun şiiri örneğidir.
Ahmet Haşim’in Merdiven şiirinin sembolist şiire yakınlığını en iyi açıklayan özellik hangisidir?
- A) Tarihî olayı kronolojik belge olarak sunması
- B) Açık mesajdan çok çağrışım, renk ve duygu etkisi oluşturması
- C) Sadece çocuk masalı kalıpları kullanması
- D) Bilimsel yöntemi ölçülü biçimde açıklaması
- E) Tek bir siyasal sloganı tekrar etmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Merdiven şiirinde renkler ve akşam imgeleri doğrudan öğretici bir açıklama vermekten çok sezdirmeye dayalı bir duygu atmosferi kurar.
Bir derste Tanzimat’ın ilk kuşağı için “vatan, hürriyet, adalet”; ikinci kuşağı için “aşk, ölüm ve bireysel duyarlık” örnekleri veriliyor. En doğru çıkarım hangisidir?
- A) İlk kuşağın toplumsal, ikinci kuşağın bireysel duyarlığa daha çok yöneldiği
- B) Bütün Tanzimat eserlerinin sadece manilerden oluştuğu
- C) İkinci kuşağın hiç Batı etkisi görmediği
- D) İlk kuşağın roman yazmayı bütünüyle reddettiği
- E) Her iki kuşağın tek bir şiir biçimi kullandığı
Doğru cevap: A
Çözüm: Tanzimat edebiyatında kuşaklar arası fark mutlak bir kopuş değildir; ilk kuşağın toplumsal programına karşı ikinci kuşakta estetik ve bireysel yön güçlenir.
Ziya Paşa’nın Şiir ve İnşa yazısında halk şiirini, Harabat’ta divan geleneğini öne çıkarması nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Yazarın iki metnini birbirine karıştırarak
- B) Farklı dönemlerde ortaya konmuş görüşlerin bağlamını karşılaştırarak
- C) Her iki eseri de tiyatro oyununa dönüştürerek
- D) Eserlerden birinin kesinlikle hiç yazılmadığını söyleyerek
- E) Halk ve divan edebiyatını aynı nazım biçimi sayarak
Doğru cevap: B
Çözüm: Ziya Paşa’nın görüşlerini tek bir cümleye indirmek yanıltıcıdır; Şiir ve İnşa ile Harabat’ın amaçları ve yazıldıkları ortam dikkate alınmalıdır.
Felâtun Bey ile Râkım Efendi romanında karşıt kahramanlar üzerinden hangi problem tartışılır?
- A) Eski Türkçe ile Kıpçakça arasındaki ses değişimi
- B) Tekke şiirinde nefes biçiminin ortaya çıkışı
- C) Yüzeysel Batılılaşma ile çalışkan ve bilinçli yenileşme arasındaki ayrım
- D) Garip şiirinin aruzla yazılması
- E) Masalın anonim kalıplarının korunması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahmet Mithat Efendi, Felâtun Bey ile Râkım Efendi’de yanlış ve yüzeysel Batılılaşmayı eleştirmek için iki farklı yaşam anlayışını karşılaştırır.
Araba Sevdası’ndaki Bihruz Bey’in Batılı görünme çabasını merkeze alan bir yorum hangisini doğru saptar?
- A) Savaş romanının sadece askerî taktiklerini
- B) Tekke şiirinde tasavvufî seyrisülûku
- C) Halk masallarında olağanüstü varlıkların üstünlüğünü
- D) Görünüşe dayalı Batılılaşmanın alaycı biçimde eleştirildiğini
- E) Bir dil sözlüğünün alfabetik düzenini
Doğru cevap: D
Çözüm: Recaizade Mahmut Ekrem’in romanında Bihruz Bey’in tüketim ve özentili dil kullanımı toplumsal hicvin aracına dönüşür; sorun yalnız aşk değildir.
Sergüzeşt romanında Dilber’in kaderi ele alınırken eserin hangi boyutu ihmal edilmemelidir?
- A) Doğa olaylarının fiziksel formüllerle açıklanması
- B) Romanın bir şuarâ tezkiresi olması
- C) Saray kasidelerinin bölümleri
- D) Şairin son beyitte mahlas kullanması
- E) Esaretin bireysel ve toplumsal sonuçlarının eleştirisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sergüzeşt’te Dilber karakterinin yaşadıkları esaret düzenine yönelik eleştirel bir bakış oluşturur; aşk anlatısı toplumsal sorunla iç içedir.
Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in edebiyat ideali ve yaşadığı yıkım birlikte düşünüldüğünde hangi yaklaşım daha uygundur?
- A) Sanatçı bireyin hayalleri ile toplumsal gerçeklik arasındaki çatışmayı incelemek
- B) Mavi ve siyah sözcüklerini yalnız sözlük tanımıyla bırakmak
- C) Metni sadece anonim türkü saymak
- D) Bütün olayları Karahanlı sarayına taşımak
- E) Romanı doğrudan bir gölge oyunu biçimi kabul etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Ahmet Cemil’in kişisel ve edebî umutlarının yıkılması, Halit Ziya romanında bireysel psikolojiyle çevre koşulları arasındaki gerilimi belirginleştirir.