Aşk-ı Memnu ve Mai ve Siyah romanlarının ortak yazarı kimdir?
- A) Mehmet Rauf
- B) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- C) Halit Ziya Uşaklıgil
- D) Reşat Nuri Güntekin
- E) Refik Halit Karay
Doğru cevap: C
Çözüm: Halit Ziya Uşaklıgil, Servetifünun romanının önemli temsilcisidir; Aşk-ı Memnu ve Mai ve Siyah onun iki farklı romanıdır.
Eylül romanının yazarı kimdir?
- A) Cenap Şahabettin
- B) Abdülhak Şinasi Hisar
- C) Ahmet Mithat Efendi
- D) Mehmet Rauf
- E) Orhan Veli Kanık
Doğru cevap: D
Çözüm: Eylül, Mehmet Rauf’un romanıdır ve Türk edebiyatında psikolojik romanın öncü örneklerinden biri kabul edilir; Halit Ziya’nın eseri değildir.
Servetifünun topluluğunun başlıca şairlerinden biri kimdir?
- A) Karacaoğlan
- B) Dadaloğlu
- C) Ömer Seyfettin
- D) Faruk Nafiz Çamlıbel
- E) Tevfik Fikret
Doğru cevap: E
Çözüm: Tevfik Fikret Servetifünun şiirinin temel isimlerindendir; toplulukta Cenap Şahabettin de şiir, Halit Ziya roman alanında öne çıkar.
Fecr-i Âti topluluğuyla anılan ve Piyale adlı şiir kitabını yazan sanatçı kimdir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Namık Kemal
- C) Şinasi
- D) Ziya Gökalp
- E) Orhan Kemal
Doğru cevap: A
Çözüm: Ahmet Haşim, Fecr-i Âti çevresinin ve sembolist eğilimli Türk şiirinin öne çıkan ismidir; Piyale ile Göl Saatleri onun kitaplarıdır.
Genç Kalemler dergisi etrafında belirginleşen edebî hareket hangisidir?
- A) Servetifünun
- B) Millî Edebiyat
- C) Fecr-i Âti
- D) Garip
- E) İkinci Yeni
Doğru cevap: B
Çözüm: Genç Kalemler çevresinde Ömer Seyfettin, Ali Canip Yöntem ve Ziya Gökalp, millî dil ve edebiyat düşüncesini savunmuştur.
Yeni Lisan makalesiyle özellikle ilişkilendirilen yazar kimdir?
- A) Mehmet Rauf
- B) Cenap Şahabettin
- C) Ömer Seyfettin
- D) Abdülhak Hâmid Tarhan
- E) Ahmet Hamdi Tanpınar
Doğru cevap: C
Çözüm: Ömer Seyfettin’in Genç Kalemler’de yayımlanan Yeni Lisan yazıları dilde sadeleşme düşüncesini sistemleştirir; bu yaklaşım Millî Edebiyat’ın temelindedir.
Beş Hececiler topluluğunun adındaki “hece” hangi özelliğe gönderme yapar?
- A) Yalnız aruzla şiir yazılmasına
- B) Sadece mensur hikâye üretimine
- C) Gazel uyaklarının zorunlu olmasına
- D) Hece ölçüsünün benimsenmesine
- E) Her şiirin beş dizeden oluşmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Beş Hececiler, şiirde hece ölçüsüyle ilişkili bir şairler topluluğudur; adlarındaki beş sayısı dize sayısını değil şair sayısını belirtir.
Genç Kalemler çevresinin Yeni Lisan anlayışında aşağıdakilerden hangisi öne çıkar?
- A) Arapça ve Farsça tamlamaları zorunlu artırma
- B) Yalnız Fransızca roman yazma
- C) Konuşulan Türkçeye yaklaşan yalın bir yazı dili
- D) Bütün Türkçe sözcükleri terk etme
- E) Hece ölçüsünü bütünüyle yasaklama
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeni Lisan hareketi, edebî dilin konuşulan Türkçeye yaklaşmasını ve yapay dil özelliklerinden uzaklaşmasını amaçlar; dilde sadeleşmeyle ilişkilidir.
Ömer Seyfettin’in Kaşağı hikâyesinin merkezindeki ahlaki çatışma hangisidir?
- A) Köyde toprak reformu
- B) Bürokratik saat düzeni
- C) Sarayda kaside sunma
- D) Suçluluk ve vicdan azabı
- E) Büyük kentte sınıf mücadelesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaşağı, çocukluk ve aile ortamındaki bir haksız suçlamanın vicdani sonuçlarına odaklanır; olay örgüsü psikolojik ve ahlaki çatışma kurar.
Yakup Kadri’nin Kiralık Konak romanında temel çatışma hangisidir?
- A) Yalnız aşkın tasavvufi aşamaları
- B) Karagöz ile Hacivat’ın atışması
- C) Avcının doğadaki mücadelesi
- D) Destan kahramanının yolculuğu
- E) Kuşaklar arasındaki değer ve yaşam anlayışı farkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kiralık Konak, farklı kuşakların değerlerini bir aile ve konak çevresinde karşılaştırır; toplumsal değişimin aileye yansımasını gösterir.
Yaban romanındaki aydın ile köylü arasındaki mesafe hangi yazarın temel sorgulamasıdır?
- A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- B) Halit Ziya Uşaklıgil
- C) Ahmet Haşim
- D) Orhan Veli Kanık
- E) Recaizade Mahmut Ekrem
Doğru cevap: A
Çözüm: Yakup Kadri’nin Yaban romanı, Millî Mücadele yılları bağlamında aydın ve halk arasındaki karşılıklı yabancılaşmayı ele alır.
Çalıkuşu romanında Anadolu’da öğretmenlik yapan Feride karakterini oluşturan yazar kimdir?
- A) Halide Edip Adıvar
- B) Reşat Nuri Güntekin
- C) Samipaşazade Sezai
- D) Peyami Safa
- E) Oğuz Atay
Doğru cevap: B
Çözüm: Çalıkuşu, Reşat Nuri’nin romanıdır; Feride’nin öğretmenlik deneyimleri bireysel olayları Anadolu’nun sosyal çevresiyle birleştirir.
Ateşten Gömlek romanında Millî Mücadele ve bireysel fedakârlığı işleyen yazar kimdir?
- A) Refik Halit Karay
- B) Ahmet Mithat Efendi
- C) Halide Edip Adıvar
- D) Mehmet Rauf
- E) Ahmet Hamdi Tanpınar
Doğru cevap: C
Çözüm: Halide Edip’in Ateşten Gömlek romanı Kurtuluş Savaşı atmosferinde bireysel ilişkileri ve mücadeleyi bir arada ele alır.
Aşk-ı Memnu ile Eylül’ü karşılaştıran biri hangi yargıya ulaşabilir?
- A) İkisi de Mehmet Rauf’un ortak şiir kitaplarıdır.
- B) İlki Halit Ziya’nın, ikincisi Mehmet Rauf’un psikolojik derinlik taşıyan ayrı romanlarıdır.
- C) İlki anonim masal, ikincisi kasidedir.
- D) İki romanda da tek anlatıcı meddah gösterimi vardır.
- E) Yazarlarının ikisi de yalnız halk destanı derlemiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aşk-ı Memnu’nun yazarı Halit Ziya, Eylül’ün yazarı Mehmet Rauf’tur; psikolojik çözümlemelerin bulunması iki eserin yazarını veya türünü aynı yapmaz.
Fecr-i Âti’nin “Sanat şahsi ve muhteremdir” ilkesi hangi yorumla bağdaşır?
- A) Şiirin yalnız toplu tarım bildirisi sayılmasıyla
- B) Bütün sanat eserlerinin anonim kabul edilmesiyle
- C) Sanatçının bireysel yaratımına ve estetik özerkliğine önem verilmesiyle
- D) Edebiyat dilinin kanunla tek biçime indirilmesiyle
- E) Her sanatçının aynı kafiyeyi kullanmaya zorlanmasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Fecr-i Âti bildirisi, sanatın kişisel ve saygıdeğer oluşunu vurgular; bu ilke bir akımın bütün eserlerinin aynı teknikle yazıldığı anlamına gelmez.
Ahmet Haşim’in şiir dilinde musiki ve telkinin önemini savunan yaklaşımı hangi şiir anlayışına yakındır?
- A) Natüralizm
- B) Klasisizmde üç birlik
- C) Sosyalist gerçekçilikte belgeci anlatım
- D) Sembolizm
- E) Deneysel bilim raporu
Doğru cevap: D
Çözüm: Ahmet Haşim şiirde doğrudan açıklama yerine anlamın sezdirişi, ses ve çağrışımı önemser; bu yönü sembolist şiir anlayışıyla yakınlık kurar.
Yeni Lisan hareketi için “Dildeki yabancı kökenli bütün kelimeleri anında yasaklamıştır” denmesi neden yanlıştır?
- A) Hareketin sadece halk müziğiyle ilgilenmesi nedeniyle
- B) Hiçbir yazarın Türkçeyle ilgilenmemesi nedeniyle
- C) Tüm eserlerin yalnız Latince yazılması nedeniyle
- D) Şiirin tamamen yasaklanmış olması nedeniyle
- E) Hedefin esas olarak yapay dil kurallarını azaltıp yaşayan Türkçeyi temel almak olması nedeniyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni Lisan anlayışı özellikle yabancı dil bilgisi kurallarıyla kurulan yapay tamlamalara karşıdır; kullanımda yerleşmiş her alıntı kelimenin silinmesi değildir.
Refik Halit Karay’ın Memleket Hikâyeleri ile Gurbet Hikâyeleri arasındaki temel mekân ayrımı hangisidir?
- A) İlkinde Anadolu, ikincisinde yurt dışı sürgün çevresindeki gözlemler baskındır.
- B) İkisi de sadece Lale Devri sarayında geçer.
- C) İlki uzay bilimini, ikincisi kimyayı anlatır.
- D) Her iki eser de yalnızca tekke ilahisidir.
- E) İlki aruz sözlüğü, ikincisi tezkiredir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Refik Halit’in Memleket Hikâyeleri Anadolu’yu, Gurbet Hikâyeleri özellikle yurt dışındaki gurbet çevresini işler; adlandırma ve mekân ilişkisi önemlidir.
Yakup Kadri’nin Yaban romanında köy halkıyla Ahmet Celâl arasındaki iletişimsizlik için hangi çözümleme uygundur?
- A) Bütün köylüleri romanın anlatıcısı kabul etmek
- B) Aydın-halk yabancılaşmasını tek yanlı suçlamaya indirgemeden incelemek
- C) Romanın gazel kafiyesini belirlemek
- D) Anlatıcıyı yazardan bütünüyle ayırt etmemek
- E) Olayların Orta Asya destanında geçtiğini öne sürmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaban romanında aydın ile köylü arasındaki uzaklığın tarihî ve toplumsal koşulları vardır; yalnız bir tarafı suçlamak anlatıyı daraltır.
Garip şiirine yönelik “şiirde gündelik sözcük kullanılmaz” itirazı, hareketin hangi temel tercihine karşı çıkar?
- A) Mesnevinin bağımsız kafiyeli beyitlerine
- B) Kaside bölümlerinin sıralanışına
- C) Şiirin konuşma dili ve sıradan hayatla kurduğu yakınlığa
- D) Divan şairlerinin mahlas kullanımına
- E) Anonim ninninin beşik geleneğine
Doğru cevap: C
Çözüm: Garip şairleri gündelik konuşmayı ve sıradan kişileri şiire yaklaştırmıştır; bu tercih dönemin seçkinci şiir dili anlayışına meydan okur.