Şinasi’nin Tercüman-ı Ahvâl Mukaddimesi’nin edebiyat tarihi açısından öne çıkan yönü nedir?
- A) Gazete ve kamuoyu bağlamında düşünceyi açık dille savunması
- B) Düşsel imgeyi tek amaç sayması
- C) Mesnevinin kafiye kalıplarını belirlemesi
- D) Halk oyununu yazıya geçirmesi
- E) Romanın bilinç akışı tekniğini açıklaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Şinasi’nin mukaddimesi, basın yoluyla düşünce ve toplumsal iletişim fikrini öne çıkaran Tanzimat metinlerindendir; modern düzyazı açısından önemlidir.
Ziya Paşa’nın Şiir ve İnşa yazısıyla Harabat adlı antolojisi arasında en sık tartışılan gerilim hangisidir?
- A) Tiyatro ile sinema arasındaki çelişki
- B) Halk şiirini savunma ile divan geleneğine yönelme arasındaki fark
- C) İkinci Yeni ile Garip’in birleşmesi
- D) Çocuk edebiyatı ile destan ilişkisi
- E) Sözlü hikâyenin yazılı türküye dönüşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Şiir ve İnşa’da halk edebiyatını öne çıkaran Ziya Paşa’nın Harabat’ta divan şiiri birikimine yer vermesi, düşünce gelişimi bağlamında tartışılır.
Ta‘lîm-i Edebiyyât adlı edebiyat bilgisi ve eleştiri eseri kime aittir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Namık Kemal
- C) Recaizade Mahmut Ekrem
- D) Halit Ziya Uşaklıgil
- E) Ömer Seyfettin
Doğru cevap: C
Çözüm: Recaizade Mahmut Ekrem, Ta‘lîm-i Edebiyyât ile yeni edebiyat anlayışının teorik temellerine katkı sağlamış; Servetifünun kuşağını etkilemiştir.
Mai ve Siyah romanında Ahmet Cemil’in hayallerinin hayal kırıklığına dönüşmesi hangi karşıtlıkla simgeleştirilir?
- A) Kırmızı ve beyaz
- B) Yeşil ve sarı
- C) Altın ve gümüş
- D) Mavi ve siyah
- E) Güneş ve ay tutulması
Doğru cevap: D
Çözüm: Halit Ziya’nın Mai ve Siyah romanında mavi umut ve hayalleri, siyah ise yıkılışı ve ümitsizliği çağrıştırır; eser sanatçı bireyi konu edinir.
Tevfik Fikret’in Sis şiiri üzerine yapılacak bir incelemede öncelikle hangi bağlam değerlendirilmelidir?
- A) Divan şiirinde kasidenin dua bölümü
- B) Anonim türkü varyantlarının ezgisi
- C) Dede Korkut’un dil özellikleri
- D) Beş Hececilerin ortak manifesto metni
- E) İstanbul’un karamsar bir toplumsal ve siyasal imge olarak sunuluşu
Doğru cevap: E
Çözüm: Sis şiirindeki İstanbul tasviri, yalnız meteorolojik bir gözlem değildir; Tevfik Fikret’in dönemine yönelik eleştirel ve karamsar bakışıyla ilişkilidir.
Elhân-ı Şitâ şiiriyle tanınan Servetifünun şairi kimdir?
- A) Cenap Şahabettin
- B) Refik Halit Karay
- C) Faruk Nafiz Çamlıbel
- D) Ahmet Mithat Efendi
- E) Necip Fazıl Kısakürek
Doğru cevap: A
Çözüm: Cenap Şahabettin’in Elhân-ı Şitâ’sı kar ve kış imgeleri etrafında ses ve görselliği önemseyen bir Servetifünun şiiri örneğidir.
Ahmet Haşim’in Merdiven şiirinin sembolist şiire yakınlığını en iyi açıklayan özellik hangisidir?
- A) Tarihî olayı kronolojik belge olarak sunması
- B) Açık mesajdan çok çağrışım, renk ve duygu etkisi oluşturması
- C) Sadece çocuk masalı kalıpları kullanması
- D) Bilimsel yöntemi ölçülü biçimde açıklaması
- E) Tek bir siyasal sloganı tekrar etmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Merdiven şiirinde renkler ve akşam imgeleri doğrudan öğretici bir açıklama vermekten çok sezdirmeye dayalı bir duygu atmosferi kurar.
Genç Kalemler çevresinin Yeni Lisan anlayışında aşağıdakilerden hangisi öne çıkar?
- A) Arapça ve Farsça tamlamaları zorunlu artırma
- B) Yalnız Fransızca roman yazma
- C) Konuşulan Türkçeye yaklaşan yalın bir yazı dili
- D) Bütün Türkçe sözcükleri terk etme
- E) Hece ölçüsünü bütünüyle yasaklama
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeni Lisan hareketi, edebî dilin konuşulan Türkçeye yaklaşmasını ve yapay dil özelliklerinden uzaklaşmasını amaçlar; dilde sadeleşmeyle ilişkilidir.
Ömer Seyfettin’in Kaşağı hikâyesinin merkezindeki ahlaki çatışma hangisidir?
- A) Köyde toprak reformu
- B) Bürokratik saat düzeni
- C) Sarayda kaside sunma
- D) Suçluluk ve vicdan azabı
- E) Büyük kentte sınıf mücadelesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaşağı, çocukluk ve aile ortamındaki bir haksız suçlamanın vicdani sonuçlarına odaklanır; olay örgüsü psikolojik ve ahlaki çatışma kurar.
Yakup Kadri’nin Kiralık Konak romanında temel çatışma hangisidir?
- A) Yalnız aşkın tasavvufi aşamaları
- B) Karagöz ile Hacivat’ın atışması
- C) Avcının doğadaki mücadelesi
- D) Destan kahramanının yolculuğu
- E) Kuşaklar arasındaki değer ve yaşam anlayışı farkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kiralık Konak, farklı kuşakların değerlerini bir aile ve konak çevresinde karşılaştırır; toplumsal değişimin aileye yansımasını gösterir.
Yaban romanındaki aydın ile köylü arasındaki mesafe hangi yazarın temel sorgulamasıdır?
- A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- B) Halit Ziya Uşaklıgil
- C) Ahmet Haşim
- D) Orhan Veli Kanık
- E) Recaizade Mahmut Ekrem
Doğru cevap: A
Çözüm: Yakup Kadri’nin Yaban romanı, Millî Mücadele yılları bağlamında aydın ve halk arasındaki karşılıklı yabancılaşmayı ele alır.
Çalıkuşu romanında Anadolu’da öğretmenlik yapan Feride karakterini oluşturan yazar kimdir?
- A) Halide Edip Adıvar
- B) Reşat Nuri Güntekin
- C) Samipaşazade Sezai
- D) Peyami Safa
- E) Oğuz Atay
Doğru cevap: B
Çözüm: Çalıkuşu, Reşat Nuri’nin romanıdır; Feride’nin öğretmenlik deneyimleri bireysel olayları Anadolu’nun sosyal çevresiyle birleştirir.
Ateşten Gömlek romanında Millî Mücadele ve bireysel fedakârlığı işleyen yazar kimdir?
- A) Refik Halit Karay
- B) Ahmet Mithat Efendi
- C) Halide Edip Adıvar
- D) Mehmet Rauf
- E) Ahmet Hamdi Tanpınar
Doğru cevap: C
Çözüm: Halide Edip’in Ateşten Gömlek romanı Kurtuluş Savaşı atmosferinde bireysel ilişkileri ve mücadeleyi bir arada ele alır.
Garip şiirinin ilk dönem için ayırt edici eğilimi hangisidir?
- A) Gazel nazım biçimini zorunlu tutması
- B) Sadece ağır sanatlı söz varlığı kullanması
- C) Mısra sayısını on birle sınırlaması
- D) Gündelik konuşma dili ve sıradan insanı şiire taşıması
- E) Klasik kaside bölümlerini sürdürmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Garip şairleri, şiirin gündelik hayatla ilişkisini güçlendirirken geleneksel ölçü ve kafiyenin zorunlu kabul edilmesine karşı çıkmışlardır.
Garip ile İkinci Yeni şiirini karşılaştıran biri İkinci Yeni’de hangi yönü daha baskın bulur?
- A) Yalnız açık öğretici sonuç cümleleri
- B) Mutlaka on birli hece
- C) Sadece tarihî belgelerin özeti
- D) Anonim mani düzeninin zorunluluğu
- E) Alışılmadık bağdaştırmalar ve yoğun imgesellik
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci Yeni’de dilin alışılmadık kullanımı, soyut imge ve çok katmanlı çağrışım belirgindir; Garip’in ilk dönem yalınlığından ayrılır.
Üvercinka adlı şiir kitabının yazarı kimdir?
- A) Cemal Süreya
- B) Orhan Veli Kanık
- C) Melih Cevdet Anday
- D) Attilâ İlhan
- E) Tevfik Fikret
Doğru cevap: A
Çözüm: Üvercinka, İkinci Yeni’nin önemli şairlerinden Cemal Süreya’nın şiir kitabıdır; çağrışımlı dil ve özgün imgeleriyle tanınır.
Dünyanın En Güzel Arabistanı adlı şiir kitabı kime aittir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Turgut Uyar
- C) Oktay Rifat
- D) Yahya Kemal Beyatlı
- E) Ziya Gökalp
Doğru cevap: B
Çözüm: Turgut Uyar’ın Dünyanın En Güzel Arabistanı kitabı, şairin İkinci Yeni’ye yakınlaşan imgeli ve deneysel şiirine örnektir.
Yerçekimli Karanfil adlı şiir kitabının yazarı kimdir?
- A) Mehmet Âkif Ersoy
- B) Faruk Nafiz Çamlıbel
- C) Edip Cansever
- D) Namık Kemal
- E) Şinasi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yerçekimli Karanfil, Edip Cansever’in kitabıdır; şair İkinci Yeni çevresinde anılır, dramatik söyleyiş ve yoğun çağrışımı kullanır.
Nazım Hikmet’in Cumhuriyet şiirindeki belirgin yeniliği hangisidir?
- A) Yalnız mesnevi yazması
- B) Halk masallarını hiç değiştirmeden derlemesi
- C) Bütün şiirlerini rubaiyle sınırlaması
- D) Serbest nazımla toplumcu bir şiir dilini geliştirmesi
- E) Türkçeye ilk özel gazeteyi kazandırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Nazım Hikmet, serbest nazmı kendine özgü ritim ve kurgu içinde kullanmış, şiirinde toplumsal meseleleri güçlü biçimde işlemiştir.
Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde zaman, kurum ve insan ilişkileri nasıl işlenir?
- A) Masaldaki kalıplaşmış üçleme yöntemiyle
- B) Sadece destan kahramanlarının savaşlarıyla
- C) Aruzun açık kapalı heceleri sayılarak
- D) Halk türküsünün varyantları derlenerek
- E) Modernleşme deneyiminin ironik eleştirisiyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanpınar, bu romanda kurum ve zaman düzenlemelerini bireyin toplumsal değişim karşısındaki durumunu sorgulamak için ironik biçimde kullanır.