"Rüzgâr, dar sokaklarda ıslık çalıyor; bakır kapılar solgun ışıkta parlıyordu." Bu cümlede baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Betimleme
- B) Öyküleme
- C) Tartışma
- D) Tanımlama
- E) Kanıtlama
Doğru cevap: A
Çözüm: Ses ve ışık ayrıntılarıyla mekânın görünüşü canlandırılmış, olay zinciri kurulmamıştır.
"Adam paltosunu giydi, merdivenleri indi, durağa koştu ve gelen otobüse bindi." Baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Betimleme
- B) Tanımlama
- C) Tartışma
- D) Öyküleme
- E) Karşılaştırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir kişinin ardışık eylemleri zaman içinde ilerlediğinden öyküleme vardır.
"Sözlü tarih, geçmiş olayları yaşamış kişilerin tanıklıklarını kaydedip inceleyen bir araştırma yaklaşımıdır." Cümlede hangi yol kullanılmıştır?
- A) Karşılaştırma
- B) Tanımlama
- C) Tanık gösterme
- D) Benzetme
- E) Olay anlatma
Doğru cevap: B
Çözüm: Kavramın ayırt edici işlev ve kapsamı açıklanarak tanımı yapılmaktadır.
"Köyün evleri tek katlıyken kıyıdaki yeni binalar dört beş katlıdır." Cümlede hangi düşünceyi geliştirme yolu vardır?
- A) Tanık gösterme
- B) Örneklendirme
- C) Karşılaştırma
- D) Öyküleme
- E) Kişileştirme
Doğru cevap: C
Çözüm: İki yerleşim yapısı kat sayısı ölçütüyle karşılaştırılmaktadır.
"Bazı çalgılar nefesle ses üretir; ney ve kaval bunlardan ikisidir." Bu cümlede hangi yol baskındır?
- A) Örneklendirme
- B) Sayısal kanıtlama
- C) Tanık gösterme
- D) Tartışma
- E) Olay örgüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: Genel bir sınıflandırmaya ney ve kaval özel örnek olarak verilmiştir.
"Çocuk, yağmur başladığında şemsiyesini açtı ve eve döndü." Cümlede hangi özellik öne çıkar?
- A) Duyusal mekân tasviri
- B) Zaman içinde gelişen eylemler
- C) Başka birinin görüşünden kanıt
- D) Kavramın ayırt edici tanımı
- E) Karşı görüşün gerekçelendirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yağmurun başlamasıyla şemsiye açma ve eve dönme eylemleri sıralanır.
"Kısa hikâyenin yüzeysel olduğu söylenir; oysa anlatımın derinliği sayfa sayısıyla ölçülemez." Bu cümle daha çok hangi anlatıma örnektir?
- A) Betimleyici
- B) Tartışmacı
- C) Öyküleyici
- D) Yalnız açıklayıcı
- E) Kronolojik
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaygın görüşe itiraz edilerek karşı sav ortaya konur.
"Mekânın kapısı ağır ağır açıldı. İçeride rutubet kokan, pencereleri çatlamış uzun bir koridor uzanıyordu. Görevli, ışığı yakıp ziyaretçileri içeri aldı." Bu parçada hangi anlatım biçimleri birlikte kullanılmıştır?
- A) Tanımlama ile tartışma
- B) Yalnızca açıklama
- C) Öyküleme ile betimleme
- D) Tanık gösterme ile karşılaştırma
- E) Sadece sayısal kanıtlama
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapının açılması ve görevlinin eylemi öyküleme; koridorun görünüşü ve kokusu betimlemedir.
"Bazı okurlar dijital kitabın basılı kitabı bütünüyle ortadan kaldıracağını savunuyor. Oysa iki ortam farklı ihtiyaçlara karşılık verebilir; biri taşınabilirliği, diğeri kâğıt deneyimini öne çıkarabilir." Parçanın baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Öyküleyici
- B) Tartışmacı
- C) Betimleyici
- D) Yalnız tanımsal
- E) Salt kronolojik
Doğru cevap: B
Çözüm: Karşı görüş aktarılmış ve ona gerekçeli bir alternatif savunulmuştur.
"Arşivler belgeleri içeriklerine, tarihlerine ve üretildikleri kurumlara göre sınıflandırabilir. Böylece araştırmacılar ilgili kayıtları daha kolay bulur." Parçanın baskın işlevi hangisidir?
- A) Bir olayı kahramanlarla öykülemek
- B) Mekânın renklerini tasvir etmek
- C) Başka bir görüşü alaya almak
- D) İki sanatçıyı değer bakımından kıyaslamak
- E) Bir uygulamanın işleyişi ve yararını açıklamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sınıflandırma yöntemi ve sonucu nesnel bir açıklama çerçevesinde anlatılır.
"Kıyı boyunca evler beyaza boyanmıştı, dar yollar kapıların önünde kıvrılıyordu. Biraz ilerleyince eski bir çeşme gördük ve durduk." Bu metin için hangi değerlendirme uygundur?
- A) Yalnızca bilimsel açıklama yapılmıştır.
- B) Metnin bütünü sayısal sonuçlara dayanır.
- C) Karşı görüşe doğrudan yanıt verilmiştir.
- D) Tanık gösterme baskın yöntem olmuştur.
- E) Betimleyici ayrıntılar öyküleme içinde yer almıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk cümle mekânı tasvir ederken son cümle olayın gelişimini aktarır.
"Eserin uzunluğu, onun derinliğini garanti etmez. Nitekim kısa bir öykü, kapsamlı bir romana göre daha yoğun çağrışımlar yaratabilir." İkinci cümlede hangi iki teknik bir aradadır?
- A) Tanık gösterme ve sayısal veri
- B) Tanımlama ve tarih sıralaması
- C) Örnekleme ve karşılaştırma
- D) Öyküleme ve diyalog
- E) Sınıflandırma ve gözlem raporu
Doğru cevap: C
Çözüm: Kısa öykü ile roman kıyaslanır; bu kıyas ilk görüşe örnek işlevi görür.
"Bir şehirde yürümek, sayfaları tek tek çevrilen bir kitabı okumaya benzer: Her sokak başka bir hikâye anlatır." Bu benzetmenin işlevi hangisidir?
- A) Şehrin ölçülmüş sokak uzunluklarını kanıtlamak
- B) Kent deneyiminin parça parça keşfedildiğini somutlaştırmak
- C) Kentlerin kitaplardan daha kısa ömürlü olduğunu göstermek
- D) Bir kaynağın uzman görüşünü doğrudan aktarmak
- E) Kentleri tarihsel sınıflara ayırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitap okuma ve kentte gezinme, aşamalı keşif bakımından ilişkilendirilir; bir ölçüm veya kesin kanıt sunulmaz.
"Tarihçi A, “Yerel arşivler gündelik hayatın izlerini saklar.” görüşünü savunur. Bu nedenle araştırmacı, yalnız resmî kayıtlarla sınırlı kalmamak gerektiği sonucunu desteklemek için bu tarihçinin görüşünü aktarır." Kullanılan geliştirme yolu hangisidir?
- A) Salt betimleme
- B) Tanık gösterme
- C) Öyküleme
- D) Sayıya dayalı genelleme
- E) Tanım yoluyla sınıflandırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Başkasının görüşü, araştırmacının kaynak çeşitliliği savına dayanak olacak biçimde kullanılır.
"Aşırı uzun ders anlatımlarının öğrenmeyi artırdığı düşünülüyor. Oysa zamanın uzaması tek başına kavramların anlaşılmasını garantilemez. Nitekim kısa aralıklarla yapılan uygulamalar, bazı konularda uzun konuşmalardan daha etkili olabilir." Baskın anlatım ve kullanılan yerel yöntem hangisidir?
- A) Betimleme ve tanık gösterme
- B) Öyküleme ve ayrıntılı tasvir
- C) Açıklama ve bilimsel tanım
- D) Tartışma ve karşılaştırmalı örnek
- E) Tartışma ve yalnız tarih sıralama
Doğru cevap: D
Çözüm: Yazar önce görüşe itiraz ederek tez savunur; uygulama ve konuşma örneğiyle karşılaştırmalı destek kurar.
"Bir kentte 2024 yılında 12, 2025 yılında 18 kültür etkinliği düzenlendi. Aynı yıllarda müze ziyaretçisi de arttı." Bu sayılara dayanarak hangisi kesin olarak söylenemez?
- A) Etkinlik sayısı ikinci yılda daha fazladır.
- B) Etkinlik sayısında altı birimlik artış vardır.
- C) İki yılda etkinlik sayısı eşit değildir.
- D) Müze ziyaretçisi sayısının arttığı belirtilmektedir.
- E) Ziyaretçi artışının tek nedeni etkinlik sayısındaki artıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İki değişken birlikte artmış olsa da tek başına neden–sonuç kanıtı kurulamaz.
"Öyküde yaşlı kadın kapıyı kapattı, penceredeki solmuş çiçeğe baktı. İnce yağmur, sokağın taşlarına sessizce vuruyordu. Kadın eski mektubu açıp okumaya başladı." Hangi yargı en doğrudur?
- A) Bütün metin bir kavramın tanımından oluşur.
- B) Yazar başka bir görüşü doğrudan çürütmektedir.
- C) Alıntılarla bilimsel kanıt sunulmaktadır.
- D) Cümlelerde zaman içinde hiçbir değişim gerçekleşmemektedir.
- E) Olay akışı baskın, tasvir bu akışın içine yerleştirilmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadının üç eylemi öykülemeyi taşır; yağmur ve sokak görünüşü betimleme olarak araya girer.
"Bazı okur grupları, romanların yalnızca eğlendirme amacı taşıdığını savunur. Oysa romanlar kimi zaman tarihsel ve toplumsal soruları görünür kılar; bunu tartışmak edebiyatın etkisini daraltmaz, genişletir." Parçada hangi yöntem en belirgin biçimde kullanılmaktadır?
- A) Bir olayı başlangıcından sonuna anlatma
- B) Görsel ayrıntılarla mekânı canlandırma
- C) Karşı görüşü verip gerekçeli biçimde sınırlandırma
- D) Yalnız teknik bir kavramı tanımlama
- E) Bir bilim insanının sözünü doğrudan dayanak gösterme
Doğru cevap: C
Çözüm: Metin yaygın bir görüşe itiraz edip romanın farklı işlevini savunduğundan tartışmacıdır.
"Bir uzman “Bu yöntemin bütün koşullarda en iyi çözüm olduğunu söyleyemeyiz” demiştir. Yazar bu alıntıyı, yöntem seçiminin bağlama göre yapılması gerektiği savını desteklemek için kullanır." Bu alıntının metindeki işlevi hangisidir?
- A) Olay kişilerinin doğrudan konuşmasını öyküleme
- B) Görüşü dayanaklandıran tanık gösterme
- C) Mekânı canlandırmak için diyalog oluşturma
- D) Somut nesneyi soyut kavrama benzetme
- E) Verilen sayıları oran hâline getirme
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzmanın sözü, yazarın bağlama duyarlı yöntem seçimi savını temellendirmek için aktarılmıştır.
"Bir mahallenin kültürel belleği, farklı kuşakların seslerini bir arada saklayan bir koroya benzer." Bu benzetmeden aşağıdakilerden hangisine geçmek doğru değildir?
- A) Mahalle belleğindeki her olayın müzik eseri olduğu sonucuna
- B) Birden fazla kuşağın izinin birlikte bulunabileceği düşüncesine
- C) Belleğin çok sesli yapısının somutlaştırıldığı yorumuna
- D) Farklı deneyimlerin ortak bir yapı oluşturduğu sezgisine
- E) Koro ile toplumsal bellek arasında ortaklık kurulduğu bilgisine
Doğru cevap: A
Çözüm: Analoji, çok seslilik ortaklığını anlatır; mahalledeki tüm olayların gerçek müzik eseri olduğunu kanıtlamaz.