"Sözcük hazinesi, farklı deneyimlerle büyüyen bir bahçe gibidir." Hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Benzetme
- B) Tanık gösterme
- C) Tanımlama
- D) Sayısal açıklama
- E) Kronolojik olay anlatma
Doğru cevap: A
Çözüm: Sözcük hazinesi ile bahçe arasında gelişme özelliği üzerinden benzerlik kurulmuştur.
"Bölgedeki taş köprüler, ahşap köprülerden daha dayanıklı çıkmıştır." Hangi yola başvurulmuştur?
- A) Tanık gösterme
- B) Örneklendirme
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Karşılaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: İki köprü türü dayanıklılık ölçütü üzerinden kıyaslanır.
"Müdür toplantıyı açtı, raporu sundu, ardından katılımcılara söz verdi." Baskın anlatım hangisidir?
- A) Tanımlama
- B) Betimleme
- C) Tartışma
- D) Benzetme
- E) Öyküleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplantıda yapılan işlemler sıralı eylemler olarak verilir.
"Şu masanın üzerinde kırık bir pusula, sararmış defter ve tozlu bir lamba vardı." Baskın anlatım hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Tanık gösterme
- C) Karşılaştırma
- D) Betimleme
- E) Neden–sonuç
Doğru cevap: D
Çözüm: Nesnelerin nitelikleri bir mekân görüntüsü oluşturmaktadır.
"Yazar, “Bu eser çok etkileyicidir” diyor." Bu cümledeki alıntı hangi nedenle tek başına tanık gösterme sayılmaz?
- A) Söz tırnak içine alınmıştır.
- B) Alıntı kısa bir cümledir.
- C) Bir görüşe dayanak işlevi verilmemiştir.
- D) Alıntıda eser sözcüğü geçmektedir.
- E) Yazarın adı bu cümlede bulunmamaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tanık gösterme, başkasının görüşünü ileri sürülen düşüncenin gerekçesi olarak kullanmayı gerektirir; yalnız alıntı yapmak yeterli değildir.
"Yeni sistem önceki sisteme göre daha kısa sürede çalışıyor." Buradaki geliştirme yolu hangisidir?
- A) Örneklendirme
- B) Tanık gösterme
- C) Kişileştirme
- D) Betimleme
- E) Karşılaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: İki sistem çalışma süresi bakımından karşılaştırılır; herhangi bir kişisel görüş alıntılanmaz.
"Bir gezi yazısında yazar sabah yola çıkar; öğleden sonra eski limana varır ve oradaki depoların kırmızı tuğla duvarlarını uzun uzun tasvir eder." Anlatım açısından hangisi söylenebilir?
- A) Olay akışıyla mekân tasviri birlikte kullanılmıştır.
- B) Yalnızca karşıt görüşe itiraz edilmiştir.
- C) Metin tek bir kavramın tanımıdır.
- D) Sayılar ana savın tek kanıtıdır.
- E) Uzman görüşü tanık olarak kullanılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yolculuk olay sırası oluşturur, depoların duvarlarına ilişkin ayrıntı betimlemedir.
"Bir rapor, çalışanların yüzde 62’sinin uzaktan çalışmayı tercih ettiğini belirtirken katılımcıların yalnızca belirli bir kurumdan seçildiğini de açıklıyor." Burada hangi değerlendirme uygundur?
- A) Kurum dışındaki herkesin aynı tercihte olduğu kanıtlanmıştır.
- B) Rapordaki yüzde bütün toplumun kesin tercihini gösterir.
- C) Nicel veri sunulmuş, verinin kapsadığı grup sınırlandırılmıştır.
- D) Metnin baskın amacı tarihsel bir olay anlatmaktır.
- E) Uzaktan çalışma bir sözcük benzetmesiyle tanımlanmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüzde verilse de sonuç belirli kurumun katılımcılarına ilişkindir.
"Eski taş binaların pencereleri dar, tavanları yüksek. Yeni yapılarda ise geniş cam yüzeyler öne çıkıyor." Bu parçada hangi iki yol iç içedir?
- A) Tartışma ve tanık gösterme
- B) Öyküleme ve açıklamalı deney
- C) Tanım ve sayı hesabı
- D) Betimleme ve karşılaştırma
- E) Alıntı ve neden analizi
Doğru cevap: D
Çözüm: Her iki yapı türü nitelikleriyle tasvir edilmiş ve karşı karşıya getirilmiştir.
"Bu yöntemi savunanlara göre uzun sınavlar bilgiyi daha iyi ölçer. Ne var ki soru sayısının artması ölçmenin her koşulda daha güvenilir olduğu anlamına gelmez." Parçanın tartışmacı olmasını sağlayan unsur nedir?
- A) Önce bir savın verilmesi, ardından sınırlayıcı itiraz getirilmesi
- B) Bir kişinin hareketlerinin zaman sırasıyla aktarılması
- C) Nesnelerin duyusal özelliklerinin uzun uzun anlatılması
- D) Bir kavramın kapsamının tarafsız biçimde tanımlanması
- E) İki sayısal verinin hesaplanarak birleştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: "Ne var ki" ile önceki iddianın zorunlu sonucu sorgulanır; bir karşı sav geliştirilir.
"Bir metinde “sözcük” önce tanımlanmış, sonra “ev, kitap, okul” gibi örnekler verilmiş, en sonda bu örneklerin ortak niteliği tartışılmıştır." Hangi sıra kullanılmıştır?
- A) Öyküleme – betimleme – diyalog
- B) Karşıtlık – alıntı – sayısal veri
- C) Tanımlama – örneklendirme – değerlendirme
- D) Yalnızca sınıflandırma – yeniden anlatma – sonuç
- E) Benzetme – mekân tasviri – olay örgüsü
Doğru cevap: C
Çözüm: Önce kavram sınırlandırılır, sonra özel örnekler sunulur ve ortak nitelik yorumlanır.
"Bir köyün kuruluşu için “yüzyıllar önce” denilerek başlayıp evlerin özellikleri sıralandıktan sonra köyün geleceğine ilişkin koruma önerileri sunuluyor." Bu yapı için en uygun açıklama hangisidir?
- A) Tarihsel bilgi, betimleme ve öneri iç içe kullanılmıştır.
- B) Bütünüyle tek bir olay zinciri anlatılmıştır.
- C) Metinde yalnız uzman alıntılarına dayanılmıştır.
- D) Köyün bütün geçmişi sayısal olarak kanıtlanmıştır.
- E) Her cümle birbirinin karşıtıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kısa tarihsel çerçeve, fiziksel görünüş ve geleceğe ilişkin sav/öneri farklı işlevler taşır.
"Örneğin" sözcüğü bulunan her cümlenin bütün paragrafı örnekleme üzerine kurduğunu söylemek neden yanlıştır?
- A) Yerel bir araç, metnin baskın anlatım biçimini tek başına belirlemez.
- B) Örnekler yalnız öyküleyici metinlerde kullanılabilir.
- C) Tanık gösterme ile örnekleme her koşulda aynıdır.
- D) Bir paragrafta birden fazla yöntem bulunamaz.
- E) Anlatım biçimleri yalnız bağlaçlarla belirlenir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir cümlede örneklendirme olması, metnin genel amacının açıklama, tartışma, betimleme veya öyküleme olmasını engellemez.
"Yazar, “Bir okul bir bahçe gibidir” diyor. Ardından “İkisinde de gelişme zaman ve bakım gerektirir” açıklamasını ekliyor." İkinci cümlenin işlevi hangisidir?
- A) Bir istatistiksel sonucu yeni bir örneklemle doğrulamak
- B) Benzetmedeki varlıkların her bakımdan özdeş olduğunu savunmak
- C) Bir kavramı sözlükteki tek anlamına indirgemek
- D) Benzetmenin dayandığı ortak özelliği görünür kılmak
- E) Anlatılan okulun açılış tarihini belirtmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Okul ile bahçe, bakım ve süreç gerektiren gelişme özelliği üzerinden ilişkilendirilir.
"Bir edebî metnin anlatımında hem sokağın uğultusu ve pencerelerin görünüşü aktarılıyor hem de anlatıcı sokaktan ayrılıp eve giriyor." Hangi ölçüt anlatım biçimlerini ayırt etmeye en çok yarar?
- A) Cümlelerin toplam sözcük sayısının aynı olması
- B) Bütün fiillerin geçmiş zamanda çekimlenmesi
- C) Mekân adlarının özel ad olup olmaması
- D) Duyusal özelliklerin canlandırılması ile olayların ilerleyişinin ayrılması
- E) Metnin cümlelerinin uzunluğunun karşılaştırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Betimlemenin işlevi görünüşü canlandırmak, öykülemenin işlevi olayların zaman içindeki değişimini aktarmaktır.
"Bir çalışmada 100 kişinin 70’i yöntemi yararlı buldu. Yazar, yöntemi bütün toplumun benimsediğini söylemek yerine örneklemde olumlu görüşün baskın olduğunu belirtti." Bu yorum neden daha uygundur?
- A) Sayıyı bütün insanlara genelleyerek kanıtı güçlendirmektedir.
- B) Örneklemden söz etmek her durumda geçersiz bir yöntemdir.
- C) Verinin geçerli olduğu grubu aşmadan çıkarım yapmaktadır.
- D) Olumlu görüş bildirmeyenlerin bulunmadığını ileri sürmektedir.
- E) Sayısal verinin hiçbir açıklayıcı işlevi olmadığını varsaymaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sonuç örneklemle sınırlanmıştır; bütün toplumun tutumuna ilişkin iddia kurulmamıştır.
"İlk cümlede sözlü tarih “tanıklık temelli araştırma yaklaşımı” olarak tanımlanıyor. İkinci cümlede bir mahalle sakininin anısı aktarılıyor. Üçüncü cümlede bu tür anıların tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor." Geliştirme yolları sırasıyla hangisidir?
- A) Öyküleme – betimleme – alıntı
- B) Tanımlama – örneklendirme – sınırlayıcı değerlendirme
- C) Karşılaştırma – sayısal veri – tanık
- D) Benzetme – olay dizisi – tanımlama
- E) Sayısal kanıt – karşıtlık – diyalog
Doğru cevap: B
Çözüm: Kavram açıklanır, somut tanıklık örneği verilir, ardından yöntemin sınırına ilişkin yargı kurulur.
"Bir yazar, toplumda değişen okuma alışkanlıklarını tartışırken “Her yeni araç, eski alışkanlığı tümüyle yok eder” savını aktarıyor; ardından el yazısı ile dijital not alma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı örnekler veriyor." Örnekler hangi işlevi üstlenir?
- A) Mutlak yok oluş savına karşı karşı örnek oluşturmak
- B) Savın bütün koşullarda doğru olduğunu doğrulamak
- C) Yöntemleri yalnız tarih sırasına dizmek
- D) Eserlerin görünüşünü betimlemek
- E) Bir kişinin görüşünü tanık olarak aktarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Birlikte kullanma örnekleri, yeni aracın eskiyi daima yok ettiği tümel yargısına karşı çıkmak için kullanılır.
"Bir çözüm önerisini açıklayan metinde “yeni yöntem daha ucuz” yargısı ileri sürülüyor. Ancak hangi maliyetlerin hesaba katıldığı belirtilmiyor." İleri sürülen karşılaştırmanın temel eksikliği nedir?
- A) Yöntemlerin her birinin adı aynı uzunlukta olmaması
- B) Yargının geçmiş zamanla kurulmaması
- C) Karşılaştırma ölçütünün kapsamının açıklanmaması
- D) Metnin bir kişiyi doğrudan anlatmaması
- E) Karşı görüşün tırnak işaretiyle verilmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: “Daha ucuz” sonucunun neye göre, hangi maliyet kalemlerini kapsayarak verildiği belirsizdir.
"Bu romanın kişileri daha canlı” değerlendirmesiyle “Roman 280 sayfadır” ifadesini yan yana kullanan eleştirmen, okuyucuda aynı türden iki kanıt yarattığını ileri sürüyor." Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Her iki ifade de yalnızca fiziksel ölçüm sonucudur.
- B) Birincisi öznel yorum, ikincisi denetlenebilir nicel bilgi olduğundan eşdeğer kanıt türü değildir.
- C) Her iki ifade de aynı ölçüde kişisel beğeni içerir.
- D) İlk ifade romanın sayfa sayısını kesinleştirir.
- E) İkinci ifade kişilerin canlılığını zorunlu olarak açıklar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Canlılık değerlendirmesi kişisel izlenim, sayfa sayısı ise sayılabilir özelliktir; kanıtlama işlevleri ayrıdır.