"Mekânın kapısı ağır ağır açıldı. İçeride rutubet kokan, pencereleri çatlamış uzun bir koridor uzanıyordu. Görevli, ışığı yakıp ziyaretçileri içeri aldı." Bu parçada hangi anlatım biçimleri birlikte kullanılmıştır?
- A) Tanımlama ile tartışma
- B) Yalnızca açıklama
- C) Öyküleme ile betimleme
- D) Tanık gösterme ile karşılaştırma
- E) Sadece sayısal kanıtlama
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapının açılması ve görevlinin eylemi öyküleme; koridorun görünüşü ve kokusu betimlemedir.
"Bazı okurlar dijital kitabın basılı kitabı bütünüyle ortadan kaldıracağını savunuyor. Oysa iki ortam farklı ihtiyaçlara karşılık verebilir; biri taşınabilirliği, diğeri kâğıt deneyimini öne çıkarabilir." Parçanın baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Öyküleyici
- B) Tartışmacı
- C) Betimleyici
- D) Yalnız tanımsal
- E) Salt kronolojik
Doğru cevap: B
Çözüm: Karşı görüş aktarılmış ve ona gerekçeli bir alternatif savunulmuştur.
"Arşivler belgeleri içeriklerine, tarihlerine ve üretildikleri kurumlara göre sınıflandırabilir. Böylece araştırmacılar ilgili kayıtları daha kolay bulur." Parçanın baskın işlevi hangisidir?
- A) Bir olayı kahramanlarla öykülemek
- B) Mekânın renklerini tasvir etmek
- C) Başka bir görüşü alaya almak
- D) İki sanatçıyı değer bakımından kıyaslamak
- E) Bir uygulamanın işleyişi ve yararını açıklamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sınıflandırma yöntemi ve sonucu nesnel bir açıklama çerçevesinde anlatılır.
"Kıyı boyunca evler beyaza boyanmıştı, dar yollar kapıların önünde kıvrılıyordu. Biraz ilerleyince eski bir çeşme gördük ve durduk." Bu metin için hangi değerlendirme uygundur?
- A) Yalnızca bilimsel açıklama yapılmıştır.
- B) Metnin bütünü sayısal sonuçlara dayanır.
- C) Karşı görüşe doğrudan yanıt verilmiştir.
- D) Tanık gösterme baskın yöntem olmuştur.
- E) Betimleyici ayrıntılar öyküleme içinde yer almıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk cümle mekânı tasvir ederken son cümle olayın gelişimini aktarır.
"Eserin uzunluğu, onun derinliğini garanti etmez. Nitekim kısa bir öykü, kapsamlı bir romana göre daha yoğun çağrışımlar yaratabilir." İkinci cümlede hangi iki teknik bir aradadır?
- A) Tanık gösterme ve sayısal veri
- B) Tanımlama ve tarih sıralaması
- C) Örnekleme ve karşılaştırma
- D) Öyküleme ve diyalog
- E) Sınıflandırma ve gözlem raporu
Doğru cevap: C
Çözüm: Kısa öykü ile roman kıyaslanır; bu kıyas ilk görüşe örnek işlevi görür.
"Bir şehirde yürümek, sayfaları tek tek çevrilen bir kitabı okumaya benzer: Her sokak başka bir hikâye anlatır." Bu benzetmenin işlevi hangisidir?
- A) Şehrin ölçülmüş sokak uzunluklarını kanıtlamak
- B) Kent deneyiminin parça parça keşfedildiğini somutlaştırmak
- C) Kentlerin kitaplardan daha kısa ömürlü olduğunu göstermek
- D) Bir kaynağın uzman görüşünü doğrudan aktarmak
- E) Kentleri tarihsel sınıflara ayırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitap okuma ve kentte gezinme, aşamalı keşif bakımından ilişkilendirilir; bir ölçüm veya kesin kanıt sunulmaz.
"Tarihçi A, “Yerel arşivler gündelik hayatın izlerini saklar.” görüşünü savunur. Bu nedenle araştırmacı, yalnız resmî kayıtlarla sınırlı kalmamak gerektiği sonucunu desteklemek için bu tarihçinin görüşünü aktarır." Kullanılan geliştirme yolu hangisidir?
- A) Salt betimleme
- B) Tanık gösterme
- C) Öyküleme
- D) Sayıya dayalı genelleme
- E) Tanım yoluyla sınıflandırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Başkasının görüşü, araştırmacının kaynak çeşitliliği savına dayanak olacak biçimde kullanılır.
"İlk saha çalışmasında 45, ikinci çalışmada 60 katılımcı vardı. Ancak iki grubun aynı biçimde seçilip seçilmediği bilinmiyor." Metindeki sayılardan hangi sonuç güvenle çıkarılabilir?
- A) İkinci çalışma kesinlikle daha güvenilirdir.
- B) İlk çalışmanın bütün sonuçları yanlıştır.
- C) Gruplar aynı evreni kusursuz temsil eder.
- D) Katılımcılar iki çalışmada birebir aynıdır.
- E) İkinci çalışmanın katılımcı sayısı daha fazladır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Sayılardan yalnız nicel büyüklük karşılaştırması kesindir; örnekleme yöntemi bilinmeden güvenilirlik yargısı kurulamaz.
"Bir öğretmen, öğrencinin yaptığı hatayı göstermek için yanlış bir çözümü tahtaya yazdı; ardından doğru adımı açıklayıp iki yöntemi karşılaştırdı." Bu açıklamada hangi işlev öne çıkar?
- A) Kişisel anıları yalnız kronolojik anlatma
- B) Bir nesnenin görünüşünü betimleme
- C) Bir kişiyi bilimsel tanık olarak gösterme
- D) Hata örneği üzerinden doğru yöntemi açıklama
- E) Öznel beğeniyi sayı ile kanıtlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Yanlış çözüm örnek olarak kullanılır; doğrusu karşılaştırma yardımıyla açıklanır.
"Yazar başlangıçta “Bütün araştırmalar gereksizdir.” yargısını aktarır; ardından üç araştırmanın sağladığı somut katkıyı açıklayıp bu görüşü reddeder." Burada baskın anlatım ve yerel yöntem sırasıyla hangisidir?
- A) Betimleme – tanık gösterme
- B) Öyküleme – benzetme
- C) Açıklama – örtmece
- D) Tanımlama – kronoloji
- E) Tartışma – örneklendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşı görüş çürütüldüğünden tartışma; üç araştırmayla somut destek kurulduğundan örneklendirme vardır.
"Şair, kendi poetikasını anlatırken şiiri bir kapıya benzetiyor; okurun bu kapıyı farklı anahtarlarla açabileceğini söylüyor." Hangi yorum doğrudur?
- A) Sayılar, okur yorumunu kesin olarak ölçmektedir.
- B) Bir uzmanın görüşü bilimsel kanıt olarak aktarılmaktadır.
- C) Şiirin tek doğru yorumunun bulunduğu ileri sürülmektedir.
- D) Benzetme, yorum çeşitliliğini somutlaştırmak için kullanılmıştır.
- E) Anlatım tamamen zamansal bir olay dizisidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapı ve anahtar imgeleri, şiirin birden çok yorumla açılabileceği düşüncesini görünür kılar.
"Bu bitkinin yaprakları geniştir. Yaprak yüzeyi arttığında ışıkla temas alanı da büyür. Böylece fotosentez için gerekli ışığın tutulması kolaylaşabilir." Parçada baskın anlatım hangisidir?
- A) Tartışmacı
- B) Öyküleyici
- C) Yalnız betimleyici
- D) Açıklayıcı
- E) Diyalog temelli
Doğru cevap: D
Çözüm: Bitkinin yaprak özelliği ile olası işlevi arasında açıklayıcı bir ilişki kurulur; olay anlatımı veya karşı sav yoktur.
"Yazar, çalışma disiplinini bir merdivene benzetiyor: Basamaklar atlandığında ilerleyiş zorlaşıyor." Benzetmede ortaklaştırılan özellik hangisidir?
- A) Merdivenin malzemesi ile işin maliyeti
- B) Aşamalı ilerleyiş ve basamakların birbirine bağlılığı
- C) Disiplinin yalnızca fiziksel yükseklik olması
- D) İlerlemenin daima tek seferde tamamlanması
- E) Her çalışmanın aynı sürede sonuç vermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Disiplin ve merdiven, düzenli basamaklarla ilerleme özelliği üzerinden karşılaştırılır.
"Bir gezi yazısında yazar sabah yola çıkar; öğleden sonra eski limana varır ve oradaki depoların kırmızı tuğla duvarlarını uzun uzun tasvir eder." Anlatım açısından hangisi söylenebilir?
- A) Olay akışıyla mekân tasviri birlikte kullanılmıştır.
- B) Yalnızca karşıt görüşe itiraz edilmiştir.
- C) Metin tek bir kavramın tanımıdır.
- D) Sayılar ana savın tek kanıtıdır.
- E) Uzman görüşü tanık olarak kullanılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yolculuk olay sırası oluşturur, depoların duvarlarına ilişkin ayrıntı betimlemedir.
"Bir rapor, çalışanların yüzde 62’sinin uzaktan çalışmayı tercih ettiğini belirtirken katılımcıların yalnızca belirli bir kurumdan seçildiğini de açıklıyor." Burada hangi değerlendirme uygundur?
- A) Kurum dışındaki herkesin aynı tercihte olduğu kanıtlanmıştır.
- B) Rapordaki yüzde bütün toplumun kesin tercihini gösterir.
- C) Nicel veri sunulmuş, verinin kapsadığı grup sınırlandırılmıştır.
- D) Metnin baskın amacı tarihsel bir olay anlatmaktır.
- E) Uzaktan çalışma bir sözcük benzetmesiyle tanımlanmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüzde verilse de sonuç belirli kurumun katılımcılarına ilişkindir.
"Eski taş binaların pencereleri dar, tavanları yüksek. Yeni yapılarda ise geniş cam yüzeyler öne çıkıyor." Bu parçada hangi iki yol iç içedir?
- A) Tartışma ve tanık gösterme
- B) Öyküleme ve açıklamalı deney
- C) Tanım ve sayı hesabı
- D) Betimleme ve karşılaştırma
- E) Alıntı ve neden analizi
Doğru cevap: D
Çözüm: Her iki yapı türü nitelikleriyle tasvir edilmiş ve karşı karşıya getirilmiştir.
"Bu yöntemi savunanlara göre uzun sınavlar bilgiyi daha iyi ölçer. Ne var ki soru sayısının artması ölçmenin her koşulda daha güvenilir olduğu anlamına gelmez." Parçanın tartışmacı olmasını sağlayan unsur nedir?
- A) Önce bir savın verilmesi, ardından sınırlayıcı itiraz getirilmesi
- B) Bir kişinin hareketlerinin zaman sırasıyla aktarılması
- C) Nesnelerin duyusal özelliklerinin uzun uzun anlatılması
- D) Bir kavramın kapsamının tarafsız biçimde tanımlanması
- E) İki sayısal verinin hesaplanarak birleştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: "Ne var ki" ile önceki iddianın zorunlu sonucu sorgulanır; bir karşı sav geliştirilir.
"Bir metinde “sözcük” önce tanımlanmış, sonra “ev, kitap, okul” gibi örnekler verilmiş, en sonda bu örneklerin ortak niteliği tartışılmıştır." Hangi sıra kullanılmıştır?
- A) Öyküleme – betimleme – diyalog
- B) Karşıtlık – alıntı – sayısal veri
- C) Tanımlama – örneklendirme – değerlendirme
- D) Yalnızca sınıflandırma – yeniden anlatma – sonuç
- E) Benzetme – mekân tasviri – olay örgüsü
Doğru cevap: C
Çözüm: Önce kavram sınırlandırılır, sonra özel örnekler sunulur ve ortak nitelik yorumlanır.
"Bir köyün kuruluşu için “yüzyıllar önce” denilerek başlayıp evlerin özellikleri sıralandıktan sonra köyün geleceğine ilişkin koruma önerileri sunuluyor." Bu yapı için en uygun açıklama hangisidir?
- A) Tarihsel bilgi, betimleme ve öneri iç içe kullanılmıştır.
- B) Bütünüyle tek bir olay zinciri anlatılmıştır.
- C) Metinde yalnız uzman alıntılarına dayanılmıştır.
- D) Köyün bütün geçmişi sayısal olarak kanıtlanmıştır.
- E) Her cümle birbirinin karşıtıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kısa tarihsel çerçeve, fiziksel görünüş ve geleceğe ilişkin sav/öneri farklı işlevler taşır.
"Örneğin" sözcüğü bulunan her cümlenin bütün paragrafı örnekleme üzerine kurduğunu söylemek neden yanlıştır?
- A) Yerel bir araç, metnin baskın anlatım biçimini tek başına belirlemez.
- B) Örnekler yalnız öyküleyici metinlerde kullanılabilir.
- C) Tanık gösterme ile örnekleme her koşulda aynıdır.
- D) Bir paragrafta birden fazla yöntem bulunamaz.
- E) Anlatım biçimleri yalnız bağlaçlarla belirlenir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir cümlede örneklendirme olması, metnin genel amacının açıklama, tartışma, betimleme veya öyküleme olmasını engellemez.