"Aşırı uzun ders anlatımlarının öğrenmeyi artırdığı düşünülüyor. Oysa zamanın uzaması tek başına kavramların anlaşılmasını garantilemez. Nitekim kısa aralıklarla yapılan uygulamalar, bazı konularda uzun konuşmalardan daha etkili olabilir." Baskın anlatım ve kullanılan yerel yöntem hangisidir?
- A) Betimleme ve tanık gösterme
- B) Öyküleme ve ayrıntılı tasvir
- C) Açıklama ve bilimsel tanım
- D) Tartışma ve karşılaştırmalı örnek
- E) Tartışma ve yalnız tarih sıralama
Doğru cevap: D
Çözüm: Yazar önce görüşe itiraz ederek tez savunur; uygulama ve konuşma örneğiyle karşılaştırmalı destek kurar.
"Bir kentte 2024 yılında 12, 2025 yılında 18 kültür etkinliği düzenlendi. Aynı yıllarda müze ziyaretçisi de arttı." Bu sayılara dayanarak hangisi kesin olarak söylenemez?
- A) Etkinlik sayısı ikinci yılda daha fazladır.
- B) Etkinlik sayısında altı birimlik artış vardır.
- C) İki yılda etkinlik sayısı eşit değildir.
- D) Müze ziyaretçisi sayısının arttığı belirtilmektedir.
- E) Ziyaretçi artışının tek nedeni etkinlik sayısındaki artıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İki değişken birlikte artmış olsa da tek başına neden–sonuç kanıtı kurulamaz.
"Öyküde yaşlı kadın kapıyı kapattı, penceredeki solmuş çiçeğe baktı. İnce yağmur, sokağın taşlarına sessizce vuruyordu. Kadın eski mektubu açıp okumaya başladı." Hangi yargı en doğrudur?
- A) Bütün metin bir kavramın tanımından oluşur.
- B) Yazar başka bir görüşü doğrudan çürütmektedir.
- C) Alıntılarla bilimsel kanıt sunulmaktadır.
- D) Cümlelerde zaman içinde hiçbir değişim gerçekleşmemektedir.
- E) Olay akışı baskın, tasvir bu akışın içine yerleştirilmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadının üç eylemi öykülemeyi taşır; yağmur ve sokak görünüşü betimleme olarak araya girer.
"Bazı okur grupları, romanların yalnızca eğlendirme amacı taşıdığını savunur. Oysa romanlar kimi zaman tarihsel ve toplumsal soruları görünür kılar; bunu tartışmak edebiyatın etkisini daraltmaz, genişletir." Parçada hangi yöntem en belirgin biçimde kullanılmaktadır?
- A) Bir olayı başlangıcından sonuna anlatma
- B) Görsel ayrıntılarla mekânı canlandırma
- C) Karşı görüşü verip gerekçeli biçimde sınırlandırma
- D) Yalnız teknik bir kavramı tanımlama
- E) Bir bilim insanının sözünü doğrudan dayanak gösterme
Doğru cevap: C
Çözüm: Metin yaygın bir görüşe itiraz edip romanın farklı işlevini savunduğundan tartışmacıdır.
"Bir uzman “Bu yöntemin bütün koşullarda en iyi çözüm olduğunu söyleyemeyiz” demiştir. Yazar bu alıntıyı, yöntem seçiminin bağlama göre yapılması gerektiği savını desteklemek için kullanır." Bu alıntının metindeki işlevi hangisidir?
- A) Olay kişilerinin doğrudan konuşmasını öyküleme
- B) Görüşü dayanaklandıran tanık gösterme
- C) Mekânı canlandırmak için diyalog oluşturma
- D) Somut nesneyi soyut kavrama benzetme
- E) Verilen sayıları oran hâline getirme
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzmanın sözü, yazarın bağlama duyarlı yöntem seçimi savını temellendirmek için aktarılmıştır.
"Bir mahallenin kültürel belleği, farklı kuşakların seslerini bir arada saklayan bir koroya benzer." Bu benzetmeden aşağıdakilerden hangisine geçmek doğru değildir?
- A) Mahalle belleğindeki her olayın müzik eseri olduğu sonucuna
- B) Birden fazla kuşağın izinin birlikte bulunabileceği düşüncesine
- C) Belleğin çok sesli yapısının somutlaştırıldığı yorumuna
- D) Farklı deneyimlerin ortak bir yapı oluşturduğu sezgisine
- E) Koro ile toplumsal bellek arasında ortaklık kurulduğu bilgisine
Doğru cevap: A
Çözüm: Analoji, çok seslilik ortaklığını anlatır; mahalledeki tüm olayların gerçek müzik eseri olduğunu kanıtlamaz.
"Yeni kütüphaneyi tanımlayan bölümde “kamusal öğrenme alanı” deniliyor. Sonraki bölümde ise koridorun yüksek pencereleri, açık renk duvarları ve ahşap masaları tasvir ediliyor." İki bölümün işlevleri sırasıyla hangisidir?
- A) Öyküleme ve tartışma
- B) Tanımlama ve betimleme
- C) Benzetme ve sayısal veri
- D) Tanık gösterme ve tarih sıralama
- E) Karşıtlık ve neden–sonuç
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk bölüm kavramın niteliğini, ikinci fiziksel görünüşü aktarıyor.
"Yazar, “Bu yeni düzenleme kusursuz” diyenleri eleştirirken düzenlemenin erişimi kolaylaştırdığını kabul ediyor; ancak bakım maliyetlerinin de dikkate alınmasını istiyor." Yazarın tartışma stratejisi hangisidir?
- A) Düzenlemenin hiçbir yararını kabul etmemek
- B) Karşı görüşe hiçbir gerekçe sunmadan katılmak
- C) Yararını teslim edip mutlak olumlu değerlendirmeyi sınırlandırmak
- D) Erişim ve maliyet arasında hiçbir ilişki kurmamak
- E) Bütün değerlendirmeleri yalnız bir sayıyla kanıtlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazar yararı yok saymaz; maliyet gerekçesiyle kusursuzluk iddiasını tartışmaya açar.
"İlk deneyde 30, ikinci deneyde 60 denek kullanılmış; ancak ikinci deneyde ölçüm aracının güvenilirliği belirtilmemiş." Bu parçadaki nicel verilerin yorumlanmasına ilişkin en sağlam yargı hangisidir?
- A) İkinci deneyin sonuçları kesinlikle iki kat doğrudur.
- B) İlk deneyde kullanılan araç zorunlu olarak geçersizdir.
- C) Denek sayısı yüksekse ölçüm hatası hiç oluşmaz.
- D) İki deney aynı ölçüm aracını mutlaka kullanmıştır.
- E) Denek sayısının artışı tek başına daha güvenilir sonuç garantilemez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Örneklem büyüklüğü önemlidir ancak ölçüm aracına ilişkin belirsizlik varken güvenilirlik kesinleştirilemez.
"Bir araştırmacı “Anket, insanların söylediğini kaydeder; davranışı doğrudan göstermez” ifadesini kullanıyor. Ardından görüşme ve gözlemin birlikte yapılmasını öneriyor." Alıntı ile öneri arasındaki ilişki hangisidir?
- A) İlk ifade veri yönteminin sınırını belirtir, öneri bunu tamamlamaya yöneliktir.
- B) Alıntı, bütün anket sonuçlarının yanlış olduğunu kesinleştirir.
- C) Öneri, görüşme yapmanın bütün gözlemleri geçersiz kıldığını savunur.
- D) İlk ifade yalnız mekânın fiziksel özelliklerini betimler.
- E) İki cümle arasında herhangi bir gerekçe ilişkisi yoktur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Anketin beyana dayalı sınırı, diğer yöntemlerle veri çeşitlendirme önerisinin gerekçesidir.
"Bir gazete yazısında sokak hayvanlarının mevcut koşulları anlatıldıktan sonra tek başına yasakların çözüm olamayacağı savunuluyor ve bakım/denetim önerileri sıralanıyor." Bu yazı için hangisi daha doğrudur?
- A) Yazı bütünüyle bir kişinin günlük hareketlerini sıralamaktadır.
- B) Yazı yalnızca mekân tasviriyle sınırlıdır.
- C) İleri sürülen önerilerin tümü sayısal deneyle kanıtlanmıştır.
- D) Açıklayıcı bilgiler tartışmacı bir savı hazırlamak için kullanılmıştır.
- E) Metinde herhangi bir görüş savunulmamıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Koşul açıklaması, ardından yasağa itiraz ve öneri savunusu bulunduğundan tartışmacı amaç baskındır.
"Dijital sözlükler basılı sözlüklere göre daha hızlı güncellenebilir. Buna karşılık basılı sözlükler belirli bir dönemin dil kullanımını sabit biçimde gösterir." Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İki sözlük türü farklı güçlü yönleriyle karşılaştırılmaktadır.
- B) Dijital sözlüklerin hiçbir tarihsel değeri olmadığı kanıtlanmaktadır.
- C) Basılı sözlüklerin artık kullanılamadığı sonucuna varılmaktadır.
- D) Bir uzmanın sözüyle tartışma kesin olarak kapatılmaktadır.
- E) İki sözlük türünün içeriklerinin daima özdeş olduğu söylenmektedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Metin hız ve dönemsel kayıt özelliği olmak üzere iki ölçütte karşılaştırma yapar; türlerden birini tümüyle dışlamaz.
"Bir kitap değerlendirmesinde “Kapak mavi, cilt 240 sayfa” ifadesinden sonra “Yazarın dili benzersiz bir derinlik taşıyor” deniyor." Bu iki ifadenin anlatım niteliği sırasıyla hangisidir?
- A) Öznel yargı – yalnızca sayısal kanıt
- B) Tartışmacı tez – zamansal olay akışı
- C) Tanık gösterme – nesnel tanım
- D) Öyküleme – doğrudan diyalog
- E) Doğrulanabilir betimleyici bilgi – öznel değerlendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Renk ve sayfa sayısı doğrulanabilir; “benzersiz derinlik” kişisel değerlendirmedir.
"Yazar, “Bir okul bir bahçe gibidir” diyor. Ardından “İkisinde de gelişme zaman ve bakım gerektirir” açıklamasını ekliyor." İkinci cümlenin işlevi hangisidir?
- A) Bir istatistiksel sonucu yeni bir örneklemle doğrulamak
- B) Benzetmedeki varlıkların her bakımdan özdeş olduğunu savunmak
- C) Bir kavramı sözlükteki tek anlamına indirgemek
- D) Benzetmenin dayandığı ortak özelliği görünür kılmak
- E) Anlatılan okulun açılış tarihini belirtmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Okul ile bahçe, bakım ve süreç gerektiren gelişme özelliği üzerinden ilişkilendirilir.
"Bir edebî metnin anlatımında hem sokağın uğultusu ve pencerelerin görünüşü aktarılıyor hem de anlatıcı sokaktan ayrılıp eve giriyor." Hangi ölçüt anlatım biçimlerini ayırt etmeye en çok yarar?
- A) Cümlelerin toplam sözcük sayısının aynı olması
- B) Bütün fiillerin geçmiş zamanda çekimlenmesi
- C) Mekân adlarının özel ad olup olmaması
- D) Duyusal özelliklerin canlandırılması ile olayların ilerleyişinin ayrılması
- E) Metnin cümlelerinin uzunluğunun karşılaştırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Betimlemenin işlevi görünüşü canlandırmak, öykülemenin işlevi olayların zaman içindeki değişimini aktarmaktır.
"Bir çalışmada 100 kişinin 70’i yöntemi yararlı buldu. Yazar, yöntemi bütün toplumun benimsediğini söylemek yerine örneklemde olumlu görüşün baskın olduğunu belirtti." Bu yorum neden daha uygundur?
- A) Sayıyı bütün insanlara genelleyerek kanıtı güçlendirmektedir.
- B) Örneklemden söz etmek her durumda geçersiz bir yöntemdir.
- C) Verinin geçerli olduğu grubu aşmadan çıkarım yapmaktadır.
- D) Olumlu görüş bildirmeyenlerin bulunmadığını ileri sürmektedir.
- E) Sayısal verinin hiçbir açıklayıcı işlevi olmadığını varsaymaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sonuç örneklemle sınırlanmıştır; bütün toplumun tutumuna ilişkin iddia kurulmamıştır.
"İlk cümlede sözlü tarih “tanıklık temelli araştırma yaklaşımı” olarak tanımlanıyor. İkinci cümlede bir mahalle sakininin anısı aktarılıyor. Üçüncü cümlede bu tür anıların tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor." Geliştirme yolları sırasıyla hangisidir?
- A) Öyküleme – betimleme – alıntı
- B) Tanımlama – örneklendirme – sınırlayıcı değerlendirme
- C) Karşılaştırma – sayısal veri – tanık
- D) Benzetme – olay dizisi – tanımlama
- E) Sayısal kanıt – karşıtlık – diyalog
Doğru cevap: B
Çözüm: Kavram açıklanır, somut tanıklık örneği verilir, ardından yöntemin sınırına ilişkin yargı kurulur.
"Bir yazar, toplumda değişen okuma alışkanlıklarını tartışırken “Her yeni araç, eski alışkanlığı tümüyle yok eder” savını aktarıyor; ardından el yazısı ile dijital not alma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı örnekler veriyor." Örnekler hangi işlevi üstlenir?
- A) Mutlak yok oluş savına karşı karşı örnek oluşturmak
- B) Savın bütün koşullarda doğru olduğunu doğrulamak
- C) Yöntemleri yalnız tarih sırasına dizmek
- D) Eserlerin görünüşünü betimlemek
- E) Bir kişinin görüşünü tanık olarak aktarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Birlikte kullanma örnekleri, yeni aracın eskiyi daima yok ettiği tümel yargısına karşı çıkmak için kullanılır.
"Bir çözüm önerisini açıklayan metinde “yeni yöntem daha ucuz” yargısı ileri sürülüyor. Ancak hangi maliyetlerin hesaba katıldığı belirtilmiyor." İleri sürülen karşılaştırmanın temel eksikliği nedir?
- A) Yöntemlerin her birinin adı aynı uzunlukta olmaması
- B) Yargının geçmiş zamanla kurulmaması
- C) Karşılaştırma ölçütünün kapsamının açıklanmaması
- D) Metnin bir kişiyi doğrudan anlatmaması
- E) Karşı görüşün tırnak işaretiyle verilmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: “Daha ucuz” sonucunun neye göre, hangi maliyet kalemlerini kapsayarak verildiği belirsizdir.
"Bu romanın kişileri daha canlı” değerlendirmesiyle “Roman 280 sayfadır” ifadesini yan yana kullanan eleştirmen, okuyucuda aynı türden iki kanıt yarattığını ileri sürüyor." Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Her iki ifade de yalnızca fiziksel ölçüm sonucudur.
- B) Birincisi öznel yorum, ikincisi denetlenebilir nicel bilgi olduğundan eşdeğer kanıt türü değildir.
- C) Her iki ifade de aynı ölçüde kişisel beğeni içerir.
- D) İlk ifade romanın sayfa sayısını kesinleştirir.
- E) İkinci ifade kişilerin canlılığını zorunlu olarak açıklar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Canlılık değerlendirmesi kişisel izlenim, sayfa sayısı ise sayılabilir özelliktir; kanıtlama işlevleri ayrıdır.