“Sınıfa geç gelen öğrencilerin hazırladığı ayrıntılı rapor beğenildi.” cümlesinin sözde öznesi hangisidir?
- A) Sınıfa geç gelen öğrenciler
- B) Ayrıntılı rapor beğenildi
- C) Hazırladığı ayrıntılı
- D) Beğenildi
- E) Sınıfa geç gelen öğrencilerin hazırladığı ayrıntılı rapor
Doğru cevap: E
Çözüm: Edilgen “beğenildi” yükleminin etkilediği bütün rapor grubu sözde özne olur.
“Dün sergide gösterilen eserler bugün müzeye taşındı.” cümlesinde öznenin türü ve yer tamlayıcısı sırasıyla hangisidir?
- A) Gerçek özne – bugün
- B) Gizli özne – sergide gösterilen
- C) Özne yok – dün
- D) Sözde özne – müzeye
- E) Gerçek özne – eserler
Doğru cevap: D
Çözüm: “Taşındı” edilgendir; “eserler” sözde özne, “müzeye” yönelme bildiren yer tamlayıcısıdır.
“Mimar kapıyı açtı.” ve “Kapı mimar tarafından açıldı.” cümleleri karşılaştırılırsa “kapı” sözcüğü hangi görevlerdedir?
- A) İlkinde özne, ikincisinde zarf tümleci
- B) İki cümlede de gerçek özne
- C) İlkinde yer tamlayıcısı, ikincisinde belirtili nesne
- D) İki cümlede de yüklem
- E) İlkinde belirtili nesne, ikincisinde sözde özne
Doğru cevap: E
Çözüm: Etken cümlede “kapıyı” nesnedir; edilgen cümlede “kapı” sözde özneye dönüşür.
“Sabahı bekledi.” ve “Sabah bekledi.” cümlelerinde “sabahı” ile “sabah” hangi görevlerdedir?
- A) İki zaman zarfı
- B) Gerçek özne – sözde özne
- C) Belirtili nesne – zaman zarfı
- D) Yer tamlayıcısı – belirtili nesne
- E) İki belirtili nesne
Doğru cevap: C
Çözüm: İlkinde beklenen zaman dilimi nesne yapılmış; ikincisinde bekleme eyleminin zamanı bildirilmiştir.
“Yorgun olduğu için toplantıya katılmadı.” cümlesinde “yorgun olduğu için” grubunun görevi ve anlamı nedir?
- A) Belirtili nesne – nesne adı
- B) Özne – yapan kişi
- C) Yer tamlayıcısı – ayrılma
- D) Yüklem – olumsuzluk
- E) Zarf tümleci – neden
Doğru cevap: E
Çözüm: Grup “niçin katılmadı?” sorusunu yanıtlayan neden bildiren zarf tümlecidir.
“Sınava hazırlanırken yeni soruları dikkatle inceledi.” cümlesinde kaç ayrı zarf tümleci vardır?
- A) Bir
- B) Üç
- C) İki
- D) Dört
- E) Hiç
Doğru cevap: C
Çözüm: “Sınava hazırlanırken” zaman/koşul ilişkili, “dikkatle” durum bildiren iki ayrı zarf tümlecidir.
“Güneş batmadan köyün dışındaki tepeye ulaştık.” cümlesindeki “güneş batmadan” grubu hangi ögedir?
- A) Belirtisiz nesne
- B) Zaman bildiren zarf tümleci
- C) Yüklem
- D) Gerçek özne
- E) Cümle dışı unsur
Doğru cevap: B
Çözüm: “-madan” zarf-fiil eki, ulaşma eyleminin zaman sınırını bildirir.
“Çocukları yarın sabah okulun önünde bekleyeceğiz.” cümlesindeki yer tamlayıcısı hangisidir?
- A) Çocukları
- B) Yarın sabah
- C) Okulun önünde
- D) Bekleyeceğiz
- E) Yarın sabah okulun
Doğru cevap: C
Çözüm: “Nerede bekleyeceğiz?” sorusuna ad tamlaması “okulun önünde” cevap verir.
“Annemin yıllar önce aldığı kırmızı elbiseyi bugün giydim.” cümlesinin belirtili nesnesi hangisidir?
- A) Kırmızı elbiseyi bugün
- B) Yıllar önce
- C) Bugün
- D) Annemin yıllar önce aldığı kırmızı elbiseyi
- E) Giydim
Doğru cevap: D
Çözüm: Tüm sıfat-fiil grubu ve sıfatlar “elbiseyi” adını niteleyerek nesne bütününü oluşturur.
“Yolcular perona ulaştı, tren hareket etti.” cümlesinin yapısına ilişkin hangisi doğrudur?
- A) Bağımlı sıralı cümledir.
- B) Şartlı birleşik cümledir.
- C) Tek yüklemli basit cümledir.
- D) Bir bağlaçla kurulmuş bağlı cümledir.
- E) Ortak ögesi bulunmayan bağımsız sıralı cümledir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Ulaştı” ve “hareket etti” iki yargıdır; özneleri ve öteki ögeleri ayrı, bağlaç yoktur.
“Beni görünce durdu ve selam verdi.” cümlesindeki temel çekimli yüklemlerin sayısı ve aralarındaki ilişki hangisidir?
- A) İki yüklem – bağlaçla bağlı yargılar
- B) Bir yüklem – basit cümle
- C) Üç yüklem – bağımsız sıralı
- D) İki yüklem – yalnız virgülle sıralı
- E) Hiç yüklem – eksiltili cümle
Doğru cevap: A
Çözüm: “Görünce” zarf-fiildir; “durdu” ve “selam verdi” çekimli yüklemli yargılar “ve” ile bağlanır.
“Ali gelmedi ama Ayşe toplantıyı yönetti.” cümlesinin yapı bakımından özelliği nedir?
- A) Bağlı cümle; iki yargı “ama” ile ilişkilendirilmiştir.
- B) Tek yüklemli basit cümle
- C) İki yargılı bağımsız sıralı cümle; bağlaç yoktur.
- D) Şartlı birleşik cümle
- E) Eksiltili bir söz grubu
Doğru cevap: A
Çözüm: “Gelmedi” ve “yönetti” iki yüklem olup aralarında “ama” bağlacı bulunur.
“Bu sonucu açıklamak istiyorum.” cümlesinde “bu sonucu açıklamak” grubunun görevi nedir?
- A) Zarf tümleci
- B) Yer tamlayıcısı
- C) Gizli özne
- D) Belirtisiz nesne
- E) Cümle dışı unsur
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ne istiyorum?” sorusuna yanıt veren isim-fiil grubu belirtisiz nesne görevindedir.
“Salondaki bütün kapılar akşam kilitlendi.” cümlesinde özne ve zarf tümleci hangileridir?
- A) Salondaki bütün kapılar – akşam
- B) Salondaki – kapılar
- C) Bütün kapılar – kilitlendi
- D) Akşam – salondaki
- E) Gizli özne – akşam kilitlendi
Doğru cevap: A
Çözüm: Edilgen yüklemde kapılar grubu sözde özne, “akşam” zaman zarf tümlecidir.
“Kitap okumak çocuklar için yararlıdır.” cümlesinin yüklemi bakımından türü hangisidir?
- A) Fiil cümlesi
- B) Sıralı fiil cümlesi
- C) Bağlı cümle
- D) İsim cümlesi
- E) Yüklemsiz cümle
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümlenin yüklemi “yararlıdır” ad soyludur; “okumak” isim-fiil olarak özne grubunda yer alır.
“Beni çağırdılar, fakat seslerini duymadım.” cümlesindeki ikinci yargının gizli öznesi hangisidir?
- A) Onlar
- B) Ben
- C) Sen
- D) Biz
- E) Siz
Doğru cevap: B
Çözüm: “Duymadım” yükleminin birinci tekil kişi eki “ben” gizli öznesini gösterir.
“Akşam kütüphaneden getirilen eski kitaplar masaya bırakıldı.” cümlesinin sözde öznesi hangisidir?
- A) Kütüphaneden
- B) Masaya
- C) Akşam kütüphaneden getirilen eski kitaplar
- D) Bırakıldı
- E) Eski kitaplar masaya
Doğru cevap: C
Çözüm: “Bırakıldı” edilgen fiildir; “kitaplar” sıfat-fiil grubuyla birlikte sözde özneyi oluşturur.
“Uzun bir aradan sonra yeni sezonun ilk gösterimi başladı.” cümlesinde “uzun bir aradan sonra” grubunun görevi nedir?
- A) Belirtisiz nesne
- B) Zaman bildiren zarf tümleci
- C) Gerçek özne
- D) Belirtili nesne
- E) Yüklem
Doğru cevap: B
Çözüm: “Ne zaman başladı?” sorusuna zaman ilişkisiyle yanıt veren bütün söz grubu zarf tümlecidir.
“Günlerdir beklediğimiz sonuçlar açıklanınca herkes rahatladı.” cümlesindeki temel yüklem hangisidir?
- A) Rahatladı
- B) Beklediğimiz
- C) Açıklanınca
- D) Sonuçlar
- E) Herkes
Doğru cevap: A
Çözüm: “Beklediğimiz” sıfat-fiil, “açıklanınca” zarf-fiildir; ana yargının çekimli yüklemi “rahatladı”dır.
“Öğretmen bugün öğrencilerin yazdığı metinleri dikkatle değerlendirdi.” cümlesinin öge dizilişi hangisidir?
- A) Özne – belirtili nesne – yer tamlayıcısı – yüklem
- B) Özne – zarf tümleci – belirtili nesne – zarf tümleci – yüklem
- C) Zarf tümleci – özne – yer tamlayıcısı – nesne – yüklem
- D) Özne – iki yer tamlayıcısı – yüklem
- E) Belirtisiz nesne – özne – zarf – yüklem
Doğru cevap: B
Çözüm: Öğretmen özne; bugün zaman zarfı; öğrencilerin yazdığı metinleri belirtili nesne; dikkatle durum zarfı; değerlendirdi yüklemdir.