“Kutadgu Bilig”in yazarı kimdir?
- A) Yusuf Has Hacip
- B) Kâşgarlı Mahmud
- C) Ahmet Yesevî
- D) Ali Şîr Nevâî
- E) Edip Ahmet Yüknekî
Doğru cevap: A
Çözüm: Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır.
“Dîvânu Lugâti’t-Türk”ün yazarı kimdir?
- A) Yusuf Has Hacip
- B) Şinasi
- C) Fuzûlî
- D) Âşık Veysel
- E) Kâşgarlı Mahmud
Doğru cevap: E
Çözüm: Türk dilinin söz varlığını tanıtan eserin yazarı Kâşgarlı Mahmud’dur.
Ali Şîr Nevâî, Türk edebiyatının hangi tarihî koluyla özellikle ilişkilendirilir?
- A) Göktürk yazıt geleneği
- B) Çağatay edebiyatı
- C) Garip şiiri
- D) Servetifünun romanı
- E) Anonim halk masalı
Doğru cevap: B
Çözüm: Nevâî Çağatay Türkçesinin önemli edebî temsilcisidir.
Nitelikli bir çocuk kitabı seçerken öncelikle hangi ölçüt birlikte gözetilmelidir?
- A) Yalnızca çok sayıda öğüt içermesi
- B) Yetişkinlere özgü ağır terimler kullanması
- C) Gelişim düzeyine uygunluk ve edebî değer
- D) Her sayfada uzun açıklamalar bulunması
- E) Görsellerin metinden bağımsız olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Çocuk edebiyatı hem çocuğa görelik hem sanatsal nitelik gerektirir.
Hayvanların insan özellikleriyle konuşturulabildiği, sonunda bir ders çıkarılabilen anlatı türü hangisidir?
- A) Sone
- B) Mensur şiir
- C) Eleştiri yazısı
- D) Fabl
- E) Günlük
Doğru cevap: D
Çözüm: Fabl, hayvan kahramanlar ve örtük ya da açık öğretici sonuçla tanınır.
“Bir varmış bir yokmuş” gibi belirsiz zamanla başlayan olağanüstü anlatı türü hangisidir?
- A) Biyografi
- B) Gezi yazısı
- C) Masal
- D) Tiyatro eleştirisi
- E) Bilimsel makale
Doğru cevap: C
Çözüm: Masalda yer ve zaman çoğunlukla belirsizdir, olağanüstülük görülebilir.
Resimli çocuk kitaplarında görsellerin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okuma sürecini bütünüyle gereksizleştirmek
- B) Bütün karakterleri birbirine benzetmek
- C) Metindeki olay örgüsünü bozmak
- D) Anlamı metinle birlikte kurmak
- E) Yalnız boş alanları doldurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Görsel ile sözel anlatım birlikte anlam oluşturabilir.
Bir öğretmen “koşma”yı nazım biçimi, “güzelleme”yi ise işlenen konuya göre adlandırma sayar. Bunun gerekçesi nedir?
- A) İkisi de yalnız yazara göre ayrılır
- B) Koşma tiyatro, güzelleme roman türüdür
- C) Güzelleme yalnız serbest ölçüyle yazılır
- D) Koşma yapı, güzelleme içerik ölçütüdür
- E) Koşma mutlaka hiciv içermelidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Nazım biçimi şekilsel, güzelleme ise tematik sınıflamadır.
Âşıkların karşılıklı olarak şiir söyleyip birbirlerini sınadıkları geleneksel uygulama hangisidir?
- A) Münazara metni
- B) Sone dizisi
- C) Mensur hikâye
- D) Tezkire yazımı
- E) Atışma
Doğru cevap: E
Çözüm: Atışma, âşıkların karşılıklı ve çoğu zaman irticalen şiir söylemesidir.
Çocuk romanında her paragrafın doğrudan ders vermeye ayrılması neden edebî açıdan sorunlu görülebilir?
- A) Okurun çıkarım yapmasını artırması
- B) Karakterleri çok yönlü geliştirmesi
- C) Kurmacanın ve okurun yorum alanını daraltması
- D) Estetik etkiyi her zaman güçlendirmesi
- E) Olay örgüsünü doğal olarak zenginleştirmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşırı öğütçülük sanatsal deneyimi tek yönlü öğretime indirebilir.
Halk edebiyatındaki “destan” sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Hem uzun olay anlatıları hem âşık şiirindeki bir nazım türü için kullanılır
- B) Yalnız iki dizelik aşk şiirlerini anlatır
- C) Yalnız tiyatro sahnesi metinlerini belirtir
- D) Sadece Batı edebiyatındaki romanı karşılar
- E) Her zaman mensur ve imzasız bir türdür
Doğru cevap: A
Çözüm: Destan farklı edebî geleneklerde anlatı ve âşık şiiri bağlamında kullanılır.
“Bu olayda kendini Kerem gibi ateşe atıyor” cümlesindeki bilinen hikâyeye gönderme hangi söz sanatıdır?
- A) Tezat
- B) Telmih
- C) Tariz
- D) Seci
- E) Aliterasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Kerem hikâyesini anıştırmak telmihtir.
“Yorgun ağaç, bana ‘Gitme’ dedi.” cümlesinde insan dışı varlık konuşturulduğu için hangi sanat vardır?
- A) İstifham
- B) Kinaye
- C) Hüsnütalil
- D) İntak
- E) Mübalağa
Doğru cevap: D
Çözüm: Konuşturma intaktır; kişileştirme de barındırabilir.
Türk yazı dillerini karşılaştıran araştırmacı, Ali Şîr Nevâî’nin “Muhakemetü’l-Lugateyn” adlı eserini inceliyor. Eser öncelikle hangi edebî-dilsel çevreye yerleştirilmelidir?
- A) Göktürk yazıtları çevresine
- B) Tanzimat tiyatrosu çevresine
- C) Çağatay Türkçesi çevresine
- D) Cumhuriyet Garip şiiri çevresine
- E) Batı Anadolu ağızları sözlü geleneğine
Doğru cevap: C
Çözüm: Nevâî, Çağatay Türkçesinin klasik edebî temsilcilerindendir.
“Keloğlan anlatısı”, “Karacaoğlan koşması” ve “Yunus Emre ilahisi” sırasıyla hangi üç geleneği örnekler?
- A) Âşık, anonim halk, Fecriati
- B) Dinî-tasavvufî, divan, anonim halk
- C) Servetifünun, âşık, Garip
- D) Divan, Tanzimat, Millî Edebiyat
- E) Anonim halk, âşık, dinî-tasavvufî halk
Doğru cevap: E
Çözüm: Keloğlan masal geleneği; Karacaoğlan âşık; Yunus Emre tasavvuf çevresindedir.
Bir şiirde sekizli hece ölçüsü, dörtlükler ve yiğitçe bir sesleniş görülüyor. Bu gözlemlerle ilgili en dikkatli çıkarım hangisidir?
- A) Şiirin kesinlikle mesnevi olduğunu kanıtlar
- B) Şiirin aruzla yazılmış bir gazel olduğunu gösterir
- C) Yalnızca yedi heceli mani olabileceğini ispatlar
- D) Şiirin mutlaka düz yazı fabl olduğunu ortaya koyar
- E) Varsağı olasılığını güçlendirir; kesin tür tanısı için başka özellikler de aranmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Varsağıda sekizli hece ve yiğitçe söyleyiş görülebilir; tek özellik kesin sınıflama sağlamaz.
“Yol kenarındaki söğüt bana ‘Bekle, daha gitme’ diye seslendi” cümlesinde intak sanatının bulunduğunu gösteren kanıt hangisidir?
- A) Söğütün yol kenarında olduğunun söylenmesi
- B) Cümlede bir yer tamlayıcısı bulunması
- C) Fiilin geçmiş zamanla çekimlenmesi
- D) İnsan dışı söğütün doğrudan konuşturulması
- E) Yol sözcüğünün somut anlam taşıması
Doğru cevap: D
Çözüm: İntak için kişileştirmeden öte, insan dışı varlığa söz söyletilmesi gerekir.
Bir divan şairi uzun bir aşk hikâyesini her beyiti kendi içinde uyaklı dizelerle anlatıyor: aa, bb, cc, dd. Bu tercihin biçimsel gerekçesi hangisidir?
- A) Gazelin bütün beyitlerinde tek ses tekrarının zorunlu olması
- B) Rubainin yüzlerce beyitten kurulabilmesi
- C) Mesnevi uyak örgüsünün uzun olay anlatısını kolaylaştırması
- D) Maninin dörtlük yerine beyitle yazılması
- E) Sonenin geleneksel Türkçe aruzla oluşturulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Mesnevinin bağımsız beyit kafiyeleri uzun metin kurmayı kolaylaştırır.
“Ferhat’ın deldiği dağlar gibi önümüzde engeller var” sözündeki edebî göndermenin temel niteliği hangisidir?
- A) Birbirine zıt sözcükleri sıraladığı için tezat
- B) İnsan dışı varlığa konuşma verdiği için intak
- C) Bilinen bir anlatıyı hatırlatması nedeniyle telmih
- D) Sözcükleri ses bakımından yinelediği için aliterasyon
- E) Gerçekte olmayan neden uydurduğu için hüsnütalil
Doğru cevap: C
Çözüm: Ferhat ile Şirin anlatısına gönderme telmih örneğidir.
Aşağıdaki yazar-eser-tür eşleştirmelerinden hangisi tümüyle doğrudur?
- A) Namık Kemal — Aşk-ı Memnu — roman
- B) Şinasi — Şair Evlenmesi — tiyatro
- C) Halit Ziya — Araba Sevdası — hikâye
- D) Recaizade Mahmut Ekrem — Kutadgu Bilig — öğüt kitabı
- E) Ömer Seyfettin — Dîvânu Lugâti’t-Türk — sözlük
Doğru cevap: B
Çözüm: Şinasi’nin Şair Evlenmesi tiyatro türünde bir eserdir.