“Halk arasında kullanılan biçim budur” diyen dilci, bir kullanımın doğru olup olmadığını buyurmak yerine gözlem yapıyorsa hangi yaklaşımı benimser?
- A) Betimleyici dil bilgisi
- B) Kural koyucu dil bilgisi
- C) Normatif yazım denetimi
- D) Düzeltici editörlük
- E) Yaptırıma dayalı dil öğretimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Betimleyici yaklaşım, dilin gerçekte nasıl kullanıldığını tanımlar.
“Ayşe kitabı getirdi. Onu masaya koydu.” cümlelerindeki “onu” sözcüğünün önceki cümleye gönderimi öncelikle hangi metin özelliğini sağlar?
- A) Özgün tema
- B) Örtük çatışma
- C) Sözlü gelenek
- D) Bağdaşıklık
- E) Anlatıcı değişimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Gönderim yoluyla kurulan yüzey bağlantısı bağdaşıklıktır.
Bir araştırmacı /k/ sesinin ağız içinde nasıl üretildiğini ölçüyor; diğeri /k/ ile /g/ karşıtlığının anlam ayırıp ayırmadığını araştırıyor. İkinci araştırmanın alanı hangisidir?
- A) Ses bilimi (fonetik)
- B) Yazı bilimi (grafoloji)
- C) Ses bilgisi (fonoloji)
- D) Toplum dil bilimi
- E) Anlam bilimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fonoloji, seslerin dil sistemindeki ayırt edici görevine odaklanır.
Göktürk Türkçesinden sonra tarihî Türk yazı dili evreleri içinde Uygur metinleriyle belirginleşen dönem hangisidir?
- A) Osmanlı Türkçesi
- B) Kıpçak Türkçesi
- C) Çağdaş Türkiye Türkçesi
- D) Batı Oğuz Türkçesi
- E) Eski Uygur Türkçesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Eski Uygur Türkçesi, Eski Türkçe döneminin önemli yazı dili evrelerindendir.
Oğuz Türkçesinin Anadolu’da yazı dili olarak belirginleştiği tarihî dönem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karahanlı Türkçesi
- B) Eski Anadolu Türkçesi
- C) Göktürk Türkçesi
- D) Çağatay Türkçesi
- E) Eski Uygur Türkçesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Eski Anadolu Türkçesi, Oğuz Türkçesinin tarihî yazı dili evresidir.
Aynı dilde tek bir kişinin kendine özgü sözcük ve söyleyiş alışkanlıkları hangi terimle adlandırılır?
- A) Ağız (yerel varyant)
- B) Lehçe (tarihsel kol)
- C) Bireydil (idiolekt)
- D) Ölçünlü dil
- E) Argo söz varlığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Bireydil, bir konuşurun kişisel dil kullanım özellikleridir.
Tekke geleneğinde dinî-tasavvufî düşüncenin işlendiği şiirler hangi edebiyat kolunda değerlendirilir?
- A) Dinî-tasavvufî halk edebiyatı
- B) Anonim halk tiyatrosu
- C) Servetifünun şiiri
- D) İkinci Yeni şiiri
- E) Divan nesri
Doğru cevap: A
Çözüm: Yunus Emre gibi şairler tekke-tasavvuf geleneğinin başlıca örneklerindendir.
Bir öğretmen “koşma”yı nazım biçimi, “güzelleme”yi ise işlenen konuya göre adlandırma sayar. Bunun gerekçesi nedir?
- A) İkisi de yalnız yazara göre ayrılır
- B) Koşma tiyatro, güzelleme roman türüdür
- C) Güzelleme yalnız serbest ölçüyle yazılır
- D) Koşma yapı, güzelleme içerik ölçütüdür
- E) Koşma mutlaka hiciv içermelidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Nazım biçimi şekilsel, güzelleme ise tematik sınıflamadır.
Âşıkların karşılıklı olarak şiir söyleyip birbirlerini sınadıkları geleneksel uygulama hangisidir?
- A) Münazara metni
- B) Sone dizisi
- C) Mensur hikâye
- D) Tezkire yazımı
- E) Atışma
Doğru cevap: E
Çözüm: Atışma, âşıkların karşılıklı ve çoğu zaman irticalen şiir söylemesidir.
Çocuk romanında her paragrafın doğrudan ders vermeye ayrılması neden edebî açıdan sorunlu görülebilir?
- A) Okurun çıkarım yapmasını artırması
- B) Karakterleri çok yönlü geliştirmesi
- C) Kurmacanın ve okurun yorum alanını daraltması
- D) Estetik etkiyi her zaman güçlendirmesi
- E) Olay örgüsünü doğal olarak zenginleştirmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşırı öğütçülük sanatsal deneyimi tek yönlü öğretime indirebilir.
Halk edebiyatındaki “destan” sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Hem uzun olay anlatıları hem âşık şiirindeki bir nazım türü için kullanılır
- B) Yalnız iki dizelik aşk şiirlerini anlatır
- C) Yalnız tiyatro sahnesi metinlerini belirtir
- D) Sadece Batı edebiyatındaki romanı karşılar
- E) Her zaman mensur ve imzasız bir türdür
Doğru cevap: A
Çözüm: Destan farklı edebî geleneklerde anlatı ve âşık şiiri bağlamında kullanılır.
“Bu olayda kendini Kerem gibi ateşe atıyor” cümlesindeki bilinen hikâyeye gönderme hangi söz sanatıdır?
- A) Tezat
- B) Telmih
- C) Tariz
- D) Seci
- E) Aliterasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Kerem hikâyesini anıştırmak telmihtir.
“Yorgun ağaç, bana ‘Gitme’ dedi.” cümlesinde insan dışı varlık konuşturulduğu için hangi sanat vardır?
- A) İstifham
- B) Kinaye
- C) Hüsnütalil
- D) İntak
- E) Mübalağa
Doğru cevap: D
Çözüm: Konuşturma intaktır; kişileştirme de barındırabilir.
Divan edebiyatında sevgili, aşk, ayrılık konuları etrafında kurulan ve ilk beyiti kendi içinde uyaklı olan nazım biçimi hangisidir?
- A) Mesnevi
- B) Rubai
- C) Gazel
- D) Terkibibent
- E) Murabba
Doğru cevap: C
Çözüm: Gazel, matla beyti genellikle aa uyaklı lirik bir nazım biçimidir.
Aruzla yazılan, dört dizeden oluşan ve belirli uyak düzenleri kullanabilen klasik nazım biçimi hangisidir?
- A) Rubai
- B) Koşma
- C) Mani
- D) Semai
- E) Varsağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Rubai klasik şiirin dört dizelik biçimidir.
“Araba Sevdası” romanının yazarı kimdir?
- A) Ahmet Mithat Efendi
- B) Recaizade Mahmut Ekrem
- C) Hüseyin Rahmi Gürpınar
- D) Halit Ziya Uşaklıgil
- E) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Doğru cevap: B
Çözüm: Araba Sevdası, Recaizade Mahmut Ekrem’e aittir.
“Aşk-ı Memnu” romanının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Samipaşazade Sezai
- B) Halit Ziya Uşaklıgil
- C) Refik Halit Karay
- D) Orhan Kemal
- E) Peyami Safa
Doğru cevap: B
Çözüm: Aşk-ı Memnu, Halit Ziya Uşaklıgil’in romanıdır.
“Sanat şahsi ve muhteremdir” anlayışı hangi edebî toplulukla özdeşleşmiştir?
- A) Garip
- B) Beş Hececiler
- C) Yedi Meşaleciler
- D) Fecriati
- E) İkinci Yeni
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu söz Fecriati topluluğunun edebiyat bildirisiyle ilişkilidir.
1911’de “Yeni Lisan” hareketinin savunduğu temel yönelim hangisidir?
- A) Arapça tamlamaları zorunlu kılmak
- B) Bütün şiirleri aruzla yazmak
- C) Yalnız saray çevresine seslenmek
- D) Halk söyleyişini edebiyattan dışlamak
- E) Yazı dilini konuşma diline yaklaştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni Lisan, sade Türkçe ve yaşayan dile yakın anlatımı öne çıkarır.
Garip hareketini başlatan üç şair hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif
- B) Fuzûlî, Bâkî, Nefî
- C) Yahya Kemal, Ahmet Haşim, Mehmet Âkif
- D) Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar
- E) Orhan Veli, Oktay Rifat, Melih Cevdet
Doğru cevap: E
Çözüm: Garip kitabının üç şairi Orhan Veli, Oktay Rifat ve Melih Cevdet’tir.