"Eleştirmenin bu kitaba da mesafeli yaklaşması kimseyi şaşırtmadı." cümlesindeki önvarsayım için en uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Eleştirmenin bütün kitapları daha önce değerlendirdiği kanıtlanır.
- B) Kitap hakkında herkesin aynı düşüncede olduğu kesinleşir.
- C) Eleştirmenin başka bir kitaba da benzer tavır göstermiş olabileceği ima edilir.
- D) Eleştirmenin kitabı mutlaka okumadığı belirtilir.
- E) Eleştirmenin yaklaşımının hiç tartışılmadığı anlaşılır.
Doğru cevap: C
Çözüm: "Da" ekleme işleviyle önceki benzer tavrı hatırlatabilir; ancak bütün kitaplara yaymak kesin çıkarım değildir.
“Mert bana yarın gelip gelmeyeceğini sordu?” cümlesinin sonundaki noktalama yanlışının gerekçesi hangisidir?
- A) Soru kökü “gelip” olduğu için iki nokta gerekir.
- B) Cümlede alıntı bulunduğu için üç nokta gerekir.
- C) Ana yargı bildirme niteliğindedir; soru işareti yerine nokta gerekir.
- D) Özne özel ad olduğu için ünlem gerekir.
- E) Fiil geçmiş zamanlı olduğu için noktalı virgül gerekir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dolaylı soru içeren bildirme cümlesi sonunda soru işareti kullanılmaz.
Bir şiirde sekizli hece ölçüsü, dörtlükler ve yiğitçe bir sesleniş görülüyor. Bu gözlemlerle ilgili en dikkatli çıkarım hangisidir?
- A) Şiirin kesinlikle mesnevi olduğunu kanıtlar
- B) Şiirin aruzla yazılmış bir gazel olduğunu gösterir
- C) Yalnızca yedi heceli mani olabileceğini ispatlar
- D) Şiirin mutlaka düz yazı fabl olduğunu ortaya koyar
- E) Varsağı olasılığını güçlendirir; kesin tür tanısı için başka özellikler de aranmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Varsağıda sekizli hece ve yiğitçe söyleyiş görülebilir; tek özellik kesin sınıflama sağlamaz.
"Bir müzenin sergileme biçimi, nesnelerin geçmişini anlatmanın yanında ziyaretçinin sorularını da yönlendirebilir. Aynı nesne, farklı açıklama panolarıyla farklı sorunlar etrafında düşünülebilir." Parçada asıl vurgulanan nedir?
- A) Müzelerdeki bütün nesnelerin aynı çağdan geldiği
- B) Sergi panolarının nesnelerin fiziksel yapısını değiştirdiği
- C) Bir nesnenin yalnızca tek bir doğru açıklamayla sunulabileceği
- D) Sergileme düzeninin nesnelerin yorumlanışını etkileyebildiği
- E) Ziyaretçinin kendi sorularını hiçbir biçimde değiştiremediği
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı nesnenin açıklama bağlamına göre farklı düşünce yolları açabildiği ifade edilir.
“Beni görünce durdu ve selam verdi.” cümlesindeki temel çekimli yüklemlerin sayısı ve aralarındaki ilişki hangisidir?
- A) İki yüklem – bağlaçla bağlı yargılar
- B) Bir yüklem – basit cümle
- C) Üç yüklem – bağımsız sıralı
- D) İki yüklem – yalnız virgülle sıralı
- E) Hiç yüklem – eksiltili cümle
Doğru cevap: A
Çözüm: “Görünce” zarf-fiildir; “durdu” ve “selam verdi” çekimli yüklemli yargılar “ve” ile bağlanır.
"Çoğu araştırmacı yeni yöntemi kullandı; kullananların bir kısmı sonuçları yayımladı." ifadesinden hangisi kesin olarak söylenebilir?
- A) Yeni yöntemi kullanan ve sonuç yayımlayan araştırmacılar vardır.
- B) Yeni yöntemi kullanan herkes sonuçlarını yayımlamıştır.
- C) Yöntemi kullanmayanlar kesinlikle azınlıkta değildir.
- D) Sonuç yayımlayanlar yalnızca eski yöntemi kullananlardır.
- E) Yeni yöntemi kullanan araştırmacıların hiçbiri sonuç yayımlamamıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Kullananların bir kısmı" yöntem kullananların içinde sonuç yayımlayan en az bir araştırmacının bulunduğunu kesinleştirir.
"Yeni kütüphaneyi tanımlayan bölümde “kamusal öğrenme alanı” deniliyor. Sonraki bölümde ise koridorun yüksek pencereleri, açık renk duvarları ve ahşap masaları tasvir ediliyor." İki bölümün işlevleri sırasıyla hangisidir?
- A) Öyküleme ve tartışma
- B) Tanımlama ve betimleme
- C) Benzetme ve sayısal veri
- D) Tanık gösterme ve tarih sıralama
- E) Karşıtlık ve neden–sonuç
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk bölüm kavramın niteliğini, ikinci fiziksel görünüşü aktarıyor.
“Öğrenciler beşer kitap seçti.” cümlesindeki “beşer” sözcüğünün işlevi nedir?
- A) Asıl sayı zarfı
- B) Soru zamiri
- C) Üleştirme sayı sıfatı
- D) İşaret sıfatı
- E) Bağlaç
Doğru cevap: C
Çözüm: “Beşer” kitapların kişi başına beş tane dağıtılmasını belirtir ve adı etkileyen üleştirme sayı sıfatıdır.
“Şu küçük çanta benim; şu ise kardeşimin.” cümlesinde aynı biçimde yazılan “şu” sözcüklerinin görevleri sırasıyla nedir?
- A) İşaret sıfatı – işaret zamiri
- B) İşaret zamiri – işaret sıfatı
- C) İki ayrı işaret sıfatı
- D) İki ayrı soru zamiri
- E) İşaret sıfatı – bağlaç
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk “şu” çanta adını belirler; ikincisi belirtilmeyen çantanın yerine geçer.
Bir eleştiri yazısında "Bu anlatım anlaşılır fakat bütün ayrıntıları açıklamıyor." denmiştir. Aynı anlamı koruyan seçenek hangisidir?
- A) Anlatımın anlaşılmazlığı ayrıntıların sayısını artırıyor.
- B) Anlatım bütün ayrıntıları açıkladığı için anlaşılırdır.
- C) Ayrıntıların eksikliği anlatımı bütünüyle anlaşılmaz kılıyor.
- D) Anlatımın açıklığı, kapsadığı ayrıntıların eksik olmasını engellemiyor.
- E) Anlatım anlaşılır değilse hiçbir ayrıntı açıklanamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk yargı açıklığı, ikinci yargı kapsam eksikliğini bildirir; bağlaç bunların birlikte bulunmasını vurgular.
“Benimde belgeleri geri iade etmem gerekiyor.” cümlesindeki iki bağımsız sorun hangileridir?
- A) Soru ekinin bitişik yazılması ve özne eksikliği.
- B) Bağlaç de’nin bitişik yazılması ve gereksiz sözcük kullanılması.
- C) Kurum adında kesme kullanılması ve yüklem düşüklüğü.
- D) Dolaylı soruda soru işareti kullanılması ve çatı uyumsuzluğu.
- E) Noktalı virgülün eksikliği ve tamlayan eki yokluğu.
Doğru cevap: B
Çözüm: Benim de ayrı yazılmalı; iade etmem ifadesinde geri sözcüğü gereksizdir.
“Sabahı bekledi.” ve “Sabah bekledi.” cümlelerinde “sabahı” ile “sabah” hangi görevlerdedir?
- A) İki zaman zarfı
- B) Gerçek özne – sözde özne
- C) Belirtili nesne – zaman zarfı
- D) Yer tamlayıcısı – belirtili nesne
- E) İki belirtili nesne
Doğru cevap: C
Çözüm: İlkinde beklenen zaman dilimi nesne yapılmış; ikincisinde bekleme eyleminin zamanı bildirilmiştir.
Öğrenci, kapısı açık sınıfta “Kapı açık kalmış” diyen öğretmeninin sözünü işitince kapıyı kapatıyor. Öğretmenin örtük isteğinin çözümünde öncelikle ne etkilidir?
- A) Sözcükteki ünlülerin dizilişi
- B) Fiilin çekim eki sayısı
- C) Cümledeki tüm seslerin frekansı
- D) Sözün bağlam ve iletişim amacı
- E) Yazının harf biçimlerinin simetrisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Örtük söz edimi, söylenenin iletişim bağlamındaki işleviyle yorumlanır.
"Metnin ilk bölümünde bir sorunun belirtileri sıralanmış, ikinci bölümünde bu belirtileri azaltmaya yönelik yöntemler karşılaştırılmış, son bölümünde ise yöntem seçiminin bağlama bağlı olduğu sonucuna varılmıştır." Yapı nasıl özetlenebilir?
- A) Karşı görüşü aktarma – olayı öyküleme – tanık gösterme
- B) Örneği sunma – kavramı reddetme – zamanı sıralama
- C) Sorunu tanıtma – seçenekleri tartma – koşullu sonuca ulaşma
- D) Sonucu bildirme – sorunu gizleme – görüşü değiştirme
- E) Kronoloji kurma – mekân betimleme – kaynağı sıralama
Doğru cevap: C
Çözüm: Verilen üç bölüm sırasıyla problemi ortaya koyma, çözümleri karşılaştırma ve bağlama bağlı sonuçtur.
"Bu romanın kişileri daha canlı” değerlendirmesiyle “Roman 280 sayfadır” ifadesini yan yana kullanan eleştirmen, okuyucuda aynı türden iki kanıt yarattığını ileri sürüyor." Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Her iki ifade de yalnızca fiziksel ölçüm sonucudur.
- B) Birincisi öznel yorum, ikincisi denetlenebilir nicel bilgi olduğundan eşdeğer kanıt türü değildir.
- C) Her iki ifade de aynı ölçüde kişisel beğeni içerir.
- D) İlk ifade romanın sayfa sayısını kesinleştirir.
- E) İkinci ifade kişilerin canlılığını zorunlu olarak açıklar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Canlılık değerlendirmesi kişisel izlenim, sayfa sayısı ise sayılabilir özelliktir; kanıtlama işlevleri ayrıdır.
“Türk Dil Kurumu’nda toplantı vardı; İzmir’de konferans düzenlendi.” cümlesindeki yazım yanlışı için hangisi doğrudur?
- A) Kurum adındaki ek kesmesiz “Kurumunda” yazılmalıdır.
- B) Yer adındaki ek “İzmirde” yazılmalıdır.
- C) Her iki ek boşlukla ayrılmalıdır.
- D) “Kurumunda” sözcüğü kısa çizgiyle yazılmalıdır.
- E) “İzmir’de” sözcüğünün ilk harfi küçültülmelidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurum adı ekinde kesme kullanılmaz; özel yer adına gelen durum eki kesmeyle ayrılır.
"İlk cümlede sözlü tarih “tanıklık temelli araştırma yaklaşımı” olarak tanımlanıyor. İkinci cümlede bir mahalle sakininin anısı aktarılıyor. Üçüncü cümlede bu tür anıların tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor." Geliştirme yolları sırasıyla hangisidir?
- A) Öyküleme – betimleme – alıntı
- B) Tanımlama – örneklendirme – sınırlayıcı değerlendirme
- C) Karşılaştırma – sayısal veri – tanık
- D) Benzetme – olay dizisi – tanımlama
- E) Sayısal kanıt – karşıtlık – diyalog
Doğru cevap: B
Çözüm: Kavram açıklanır, somut tanıklık örneği verilir, ardından yöntemin sınırına ilişkin yargı kurulur.
Bir çocuk kitabı için “Dili yaşa uygun ama görseller öyküyle çelişiyor ve olaylar sadece öğüt vermek için kesiliyor” değerlendirmesi yapılıyor. En uygun iyileştirme hangisidir?
- A) Bütün karakterleri kaldırıp sayfaları kural listesine dönüştürmek
- B) Görsel-metin uyumunu ve anlatının estetik bütünlüğünü güçlendirmek
- C) Metindeki tüm olay bağlantılarını koparmak
- D) Görselleri rastgele sayfalara dağıtmak
- E) Yalnız kapak fiyatını artırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaşa uygun dil gerekli olsa da nitelikli çocuk edebiyatı çok boyutludur.
"Bir araştırmada 80 katılımcının 50’si yeni uygulamayı yararlı buldu. Araştırmacı, bu bulgunun örneklem için anlamlı olduğunu, bütün ülke içinse tek başına yeterli olmadığını belirtti." Hangisi metne uygundur?
- A) Araştırmacı uygulamayı ülkenin tamamında yararlı bulmuştur.
- B) Veri örneklem düzeyinde yorumlanmış, ülke geneline kesinleştirilmemiştir.
- C) Uygulamayı yararlı bulmayan katılımcı bulunmamaktadır.
- D) Katılımcıların hepsinin aynı gerekçeyi sunduğu belirtilmiştir.
- E) Örneklemin bütün nüfusu kusursuz temsil ettiği kanıtlanmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 50/80 sonucu katılımcılarla sınırlıdır; araştırmacı genellemeyi özellikle kısıtlamıştır.
“Güneş batmadan köyün dışındaki tepeye ulaştık.” cümlesindeki “güneş batmadan” grubu hangi ögedir?
- A) Belirtisiz nesne
- B) Zaman bildiren zarf tümleci
- C) Yüklem
- D) Gerçek özne
- E) Cümle dışı unsur
Doğru cevap: B
Çözüm: “-madan” zarf-fiil eki, ulaşma eyleminin zaman sınırını bildirir.