(I) Bu durum, yalnızca kitap ödünç alma ihtiyacıyla açıklanamaz. (II) Son yıllarda ilçe kütüphanesine başvurular arttı. (III) Çünkü yeni atölyeler farklı yaş gruplarını da buraya çekti. (IV) Böylece kütüphane daha geniş bir buluşma alanına dönüştü. Cümlelerin anlamlı sıralaması hangisidir?
- A) I – II – III – IV
- B) II – III – I – IV
- C) III – II – IV – I
- D) II – I – III – IV
- E) IV – II – I – III
Doğru cevap: D
Çözüm: İkinci cümle artış olgusunu sunar, birinci bu duruma gönderir, üçüncü gerekçelendirir, dördüncü sonucu toparlar.
(I) Gündelik konuşmalar, bir toplumun değişen dil kullanımını gösterir. (II) Yeni sözcükler çoğu kez önce bu konuşmalarda yaygınlaşır. (III) Sözlükler ise bu değişimleri belirli aralıklarla kayıt altına alır. (IV) Sözlük hazırlamak uzmanlık ve kaynak taraması gerektirir. (V) Sözlükçüler tanıkları karşılaştırarak madde başlarını düzenler. Bu parça iki paragrafa ayrılacaksa ikinci paragraf hangi cümleyle başlamalıdır?
Doğru cevap: A
Çözüm: I–III dildeki değişim ve sözlüğe yansımasını, IV–V sözlük hazırlama sürecini anlatır; dördüncü cümlede odak değişir.
"Saha gözlemi farklı kişilerden veri toplama imkânı sunar. Ancak tek bir mahallede yapılan gözlemi bütün kentin davranışı olarak yorumlamak doğru değildir. ___" Sonuç cümlesi için hangisi en uygundur?
- A) Demek ki tek mahallede toplanan veriler bütün kent için kesin kanıttır.
- B) Bu nedenle bulgular, toplandıkları çevrenin sınırları belirtilerek değerlendirilmelidir.
- C) Bu yüzden bütün saha çalışmaları yöntem dışı kabul edilmelidir.
- D) O hâlde farklı mahalleler arasında hiçbir benzerlik kurulamaz.
- E) Dolayısıyla her gözlem aynı örneklem büyüklüğüyle yapılmak zorundadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Parça örneklemden tüm kente aşırı genelleme yapmamayı savunur; sonuç araştırma sınırını korumalıdır.
"Bir metnin anlaşılır olması, onun bütün okurlar için aynı yoruma açık olduğu anlamına gelmez. Metindeki kavramlar ortak olsa da okurların birikimleri farklıdır." Bu parça hangi yargıyı desteklemez?
- A) Anlaşılır her metnin bütün okurlarda tek ve değişmez yorum doğurduğunu
- B) Ortak kavramların farklı deneyimlerle yorumlanabileceğini
- C) Anlaşılırlığın yorum çeşitliliğini zorunlu olarak ortadan kaldırmadığını
- D) Okur birikiminin yorum sürecinde rol oynayabileceğini
- E) Aynı metnin farklı okuma deneyimlerine açık olabileceğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Parça anlaşılırlıkla tek yorumun eşdeğer olmadığını özellikle söyler; ilk seçenek bunu tersine çevirir.
"Bir araştırmada 80 katılımcının 50’si yeni uygulamayı yararlı buldu. Araştırmacı, bu bulgunun örneklem için anlamlı olduğunu, bütün ülke içinse tek başına yeterli olmadığını belirtti." Hangisi metne uygundur?
- A) Araştırmacı uygulamayı ülkenin tamamında yararlı bulmuştur.
- B) Veri örneklem düzeyinde yorumlanmış, ülke geneline kesinleştirilmemiştir.
- C) Uygulamayı yararlı bulmayan katılımcı bulunmamaktadır.
- D) Katılımcıların hepsinin aynı gerekçeyi sunduğu belirtilmiştir.
- E) Örneklemin bütün nüfusu kusursuz temsil ettiği kanıtlanmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 50/80 sonucu katılımcılarla sınırlıdır; araştırmacı genellemeyi özellikle kısıtlamıştır.
"Düşünceyi geliştirmek için karşıt görüşü aktarmak yeterli değildir. Ona hangi gerekçeyle katılmadığını açıklamayan yazar, yalnızca itiraz etmiş olur." Metnin özünü en doğru karşılayan yargı hangisidir?
- A) Bir görüşe karşı çıkmak için yalnızca başka bir görüş belirtmek yeterlidir.
- B) Karşı görüşü hiç tanıtmamak tartışmayı her zaman güçlendirir.
- C) Tartışmada karşı çıkışın değerini gerekçelendirme belirler.
- D) Gerekçelendirme, metnin okunma süresinden daha önemsizdir.
- E) Tartışmacı metinler yalnızca alıntı sözlerden oluşmalıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazar, itiraz ile temellendirilmiş tartışmayı ayırır; gerekçe sunulmasını belirleyici sayar.
(I) Kentte bisiklet kullanımının artması ulaşım alışkanlıklarını etkiliyor. (II) Bisiklet yollarının sürekliliği bu değişim açısından önem taşıyor. (III) Bu süreklilik, sürücülerin güzergâh planlamasını kolaylaştırıyor. (IV) Bazı kentlerde eski köprülerin taş işçiliği ayrı bir araştırma konusu oluyor. (V) Bu nedenle bisiklet güzergâhları birbirinden kopuk parçalar olarak tasarlanmamalı. Akışın yeniden kurulması için hangi cümle çıkarılmalıdır?
Doğru cevap: C
Çözüm: Dördüncü cümle köprü taş işçiliğine geçer. Diğer cümleler bisiklet yolu sürekliliği üzerinde neden-sonuç zinciri kurar.
"Dijital arşivlerin önemli bir yararı belgelere uzaktan erişimi sağlamalarıdır. Ancak bu erişim kolaylığı, belgelerin kaynağını doğrulama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Üstelik belgenin bağlamı belirtilmezse doğru belge yanlış yorumlanabilir." Ana düşünce hangisidir?
- A) Uzaktan erişilen belgeler asla gerçek tarihsel bilgi içermez.
- B) Bir belgenin görüntüsüne ulaşmak onun anlamını kesinleştirir.
- C) Belge yorumunda yalnızca erişim hızına dikkat edilmelidir.
- D) Dijital arşivler basılı arşivlerin bütün işlevlerini bitirmiştir.
- E) Dijital erişim belgeyi kullanırken kaynak ve bağlam denetimini gereksiz kılmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Parça erişimin yararını kabul ederken doğrulama ve bağlamın hâlâ gerekli olduğunu savunur.
"Bazı sözcükler yüzyıllar boyunca kullanılır fakat aynı anlamı korumaz. Yeni bir kullanım eski bir anlamı bütünüyle silmek zorunda da değildir. Sözlükler bu katmanların izlerini bir arada gösterir." Hangisi bu parçanın düşüncesiyle çelişir?
- A) Bir sözcüğün anlamı tarih içinde değişebilir.
- B) Sözlükler geçmiş kullanımlar hakkında bilgi sağlayabilir.
- C) Aynı sözcük farklı dönemlerden anlamlar taşıyabilir.
- D) Yeni kullanımlar eski anlamlarla bir süre birlikte yaşayabilir.
- E) Sözcükler yeni anlam kazandıklarında eski anlamları mutlaka yok olur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Metin anlamların birlikte bulunabileceğini açıkça söyler; ilk seçenek bunu zorunlu yok oluşa dönüştürür.
"Kırsal alandaki okul binaları üzerine bir yazı düşünelim. İlk üç cümlede binaların ısıtma giderleri ve yalıtımı ele alınıyor; sonraki iki cümlede ise öğretmenlerin köy yaşamıyla kurduğu ilişkiler tartışılıyor." Bu yazıda paragraf sınırını belirlemede en güçlü gerekçe hangisidir?
- A) Son iki cümlenin ilk üç cümleden daha kısa olması
- B) Fiziksel yapıdan toplumsal ilişkiye geçilerek inceleme odağının değişmesi
- C) Her iki bölümde de okul sözcüğünün kullanılabilmesi
- D) Cümlelerden birinde örnek bulunması
- E) Aynı metinde iki farklı zaman kipinin geçmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Paragrafları ayıran asıl ölçüt cümle sayısı veya ortak sözcük değil, ana odak değişimidir.
"Birçok çalışma, düzenli okumanın kelime dağarcığıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor; ancak bu ilişki, başka bütün etkenler yok sayılarak tek yönlü bir nedene indirgenemez." Metinden hangisi çıkarılabilir?
- A) Düzenli okuma kelime dağarcığını her bireyde aynı oranda artırır.
- B) Kelime dağarcığındaki her farkın tek nedeni okumadır.
- C) Başka etkenlerin etkisi bütün çalışmalarda sıfırlanmıştır.
- D) İlişkinin varlığı, tek başına kesin neden-sonuç kanıtı değildir.
- E) Okuma ile sözcük bilgisi arasında hiçbir ilişki bulunamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Parça, olası ilişkiyi kabul eder fakat nedenin tek etkenle açıklanmasını reddeder.
"Bu anlatıcı, olayları başkahramanın gördüğü kadarıyla aktarıyor. Yan karakterin ne düşündüğünü ise ancak davranışlarından hareketle tahmin ediyor." Bu açıklama hangi çıkarıma izin vermez?
- A) Anlatıcının bilgi alanının belli bir kişiyle sınırlı olduğuna
- B) Yan karakterin düşüncelerine dolaylı yoldan yaklaşıldığına
- C) Anlatıcının bütün kişilerin iç dünyasını doğrudan bildiğine
- D) Olayların başkahramanın algısına göre aktarıldığına
- E) Davranışların karakter hakkında ipucu olarak kullanıldığına
Doğru cevap: C
Çözüm: Metin anlatıcının yan karakterin zihnine doğrudan erişmediğini söyler; sınırsız bilgiye sahip olduğunu söylemek tersidir.
"Bir müzenin sergileme biçimi, nesnelerin geçmişini anlatmanın yanında ziyaretçinin sorularını da yönlendirebilir. Aynı nesne, farklı açıklama panolarıyla farklı sorunlar etrafında düşünülebilir." Parçada asıl vurgulanan nedir?
- A) Müzelerdeki bütün nesnelerin aynı çağdan geldiği
- B) Sergi panolarının nesnelerin fiziksel yapısını değiştirdiği
- C) Bir nesnenin yalnızca tek bir doğru açıklamayla sunulabileceği
- D) Sergileme düzeninin nesnelerin yorumlanışını etkileyebildiği
- E) Ziyaretçinin kendi sorularını hiçbir biçimde değiştiremediği
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı nesnenin açıklama bağlamına göre farklı düşünce yolları açabildiği ifade edilir.
(I) Bir şiirde tekrarlanan sözcükler ritim kurabilir. (II) Ancak tekrarın değeri yalnız sayısına bağlı değildir. (III) Tekrarın hangi duyguya ve düşünceye hizmet ettiği de önemlidir. (IV) Nitekim aynı sözcük uygun yerde vurgu, yanlış yerde tekdüzelik yaratabilir. Bu parçada IV. cümlenin işlevi hangisidir?
- A) İlk cümlede verilen tanımı tarihsel olarak çürütmek
- B) Metnin ana konusunu başka bir sanat dalına taşımak
- C) Daha önce kullanılmayan bir bilimsel terimi tanımlamak
- D) Sözcük tekrarlarının tamamen bırakılmasını önermek
- E) Önceki yargının iki olası sonucunu örnekli karşılaştırmayla açıklamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Dördüncü cümle, tekrarın işlevinin bağlama göre olumlu veya olumsuz olabileceğini somutlaştırır.
"Metnin ilk bölümünde bir sorunun belirtileri sıralanmış, ikinci bölümünde bu belirtileri azaltmaya yönelik yöntemler karşılaştırılmış, son bölümünde ise yöntem seçiminin bağlama bağlı olduğu sonucuna varılmıştır." Yapı nasıl özetlenebilir?
- A) Karşı görüşü aktarma – olayı öyküleme – tanık gösterme
- B) Örneği sunma – kavramı reddetme – zamanı sıralama
- C) Sorunu tanıtma – seçenekleri tartma – koşullu sonuca ulaşma
- D) Sonucu bildirme – sorunu gizleme – görüşü değiştirme
- E) Kronoloji kurma – mekân betimleme – kaynağı sıralama
Doğru cevap: C
Çözüm: Verilen üç bölüm sırasıyla problemi ortaya koyma, çözümleri karşılaştırma ve bağlama bağlı sonuçtur.
"Bir yazar, eski masalları yeniden yazarken olay dizisini koruyor fakat anlatıcıyı değiştiriyor. Bunun sonucunda okur aynı olayları başka bir karakterin bilgisi ve kaygılarıyla izliyor." Hangi yorum metne en uygundur?
- A) Anlatıcı değişince olayların sırası zorunlu olarak bütünüyle değişir.
- B) Olay dizisini korumak bütün karakterlerin bakışını eşit kılar.
- C) Yeni anlatıcı eski masaldaki bütün ayrıntıları kesin olarak bilmektedir.
- D) Anlatıcı değişimi, olay dizisi sabit kalsa da okuma deneyimini değiştirebilir.
- E) Anlatıcı değişiminin okurun yorumuyla hiçbir ilişkisi yoktur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Olaylar korunurken bilgi ve duygu odağı değiştiği için okurun algısında farklılık oluşur.
"Kentte oyun alanı bulunmayan bazı parklar vardır. Buna karşılık bazı parklar hem oyun alanı hem kitap köşesi barındırıyor." Bu bilgilerden hangisi kesinlikle çıkarılır?
- A) Bütün parklar kitap köşesi bulundurur.
- B) Oyun alanı bulunmayan her parkta kitap köşesi vardır.
- C) Parkların çoğu yalnızca oyun alanlarından oluşur.
- D) Kitap köşesi olan hiçbir parkta oyun alanı yoktur.
- E) Oyun alanı ve kitap köşesini birlikte barındıran parklar vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci cümledeki "bazı", iki özelliğin birlikte bulunduğu en az bir park olduğunu kesinleştirir.
"Bu araştırma, yalnızca çevrim içi anketlere dayanmıyor. Araştırmacılar ayrıca yüz yüze görüşmeler de yapmış. Yine de çalışma, bütün yaş gruplarını temsil ettiğini iddia etmiyor." Parçadaki araştırma yaklaşımı hangisidir?
- A) Veri kaynağını çeşitlendirme ve temsil sınırlarını açık tutma
- B) Tek veri toplama yöntemini bütün gruplara zorunlu kılma
- C) Saha görüşmelerini geçersiz bulup yalnız ankete dönme
- D) Çalışmanın bütün topluma genellenebileceğini kanıtlama
- E) Veri çeşitliliği nedeniyle örneklem sınırını reddetme
Doğru cevap: A
Çözüm: Metin birden fazla veri toplama yolu bulunduğunu ve genelleme sınırının kabul edildiğini belirtir.
"Kısa metinlerin okunma oranı yükseldi; uzun metinlerin önemini yitirdiği sonucuna varmak içinse bu veri tek başına yeterli değil." Yazarın söylemek istediği hangisidir?
- A) Kısa metinlerin yükselişi uzun metinleri kesin olarak ortadan kaldırmıştır.
- B) Bir eğilimin artışı başka bir türün değer kaybettiğini zorunlu olarak göstermez.
- C) Okunma oranları metinler hakkında hiçbir bilgi vermez.
- D) Uzun metinlerin değerini yalnızca sözcük sayısı belirler.
- E) Her iki metin türü de aynı oranda okunmaya başlamıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir türün okunma oranındaki artış, diğer türün önemine ilişkin doğrudan ve kesin sonuç vermez.
"Bir paragrafta önce “öğrenciler neden not alıyor?” sorusu, daha sonra “hangi not alma tekniği daha etkili?” sorusu ele alınıyor. İkinci soruya geçilirken önceki soru bütünüyle bırakılıyor." Bölünme için en uygun gerekçe hangisidir?
- A) Metnin yanıtlamaya çalıştığı temel sorunun değişmesi
- B) Cümlelerde aynı sözcüklerin tekrar edilmesi
- C) Yazarın ilk soruya olumlu yanıt vermesi
- D) Paragrafın belirli bir uzunluğa ulaşması
- E) İkinci sorunun daha fazla teknik terim içermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir paragrafın merkezini aynı konu alanı içinde farklı sorular oluşturabilir; odak değişimi bölünmeyi gerektirebilir.