“Şu küçük çanta benim; şu ise kardeşimin.” cümlesinde aynı biçimde yazılan “şu” sözcüklerinin görevleri sırasıyla nedir?
- A) İşaret sıfatı – işaret zamiri
- B) İşaret zamiri – işaret sıfatı
- C) İki ayrı işaret sıfatı
- D) İki ayrı soru zamiri
- E) İşaret sıfatı – bağlaç
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk “şu” çanta adını belirler; ikincisi belirtilmeyen çantanın yerine geçer.
“Yürüyüşçülerimiz parkta toplandı.” cümlesindeki “yürüyüşçülerimiz” sözcüğünün ek dizisi için hangisi uygundur?
- A) Yalnız çokluk + iyelik
- B) İki durum eki + geçmiş zaman
- C) Fiilden ad yapım + addan ad yapım + çokluk + iyelik
- D) Yalnız fiil çekim ekleri
- E) Birleşik iki ad + soru eki
Doğru cevap: C
Çözüm: Yürü- fiil kökünden yürüyüş adı; buradan yürüyüşçü adı yapılır. -ler çokluk, -imiz iyelik ekidir.
“Tuzsuzlaştırılmış yemek” sözünde “tuzsuzlaştırılmış” sözcüğünün kuruluşu için en uygun yorum hangisidir?
- A) Yalnız durum ve iyelik ekleri almış basit addır.
- B) Tek bir kökün hiçbir ek almamış biçimidir.
- C) Birden çok yapım eki ve sıfat-fiil eki içeren fiil kökenli sıfat görevi vardır.
- D) Bir bağlaçla kurulmuş birleşik addır.
- E) Bir sözcüğün soru zamiri olarak kullanımıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tuz + suz + laş + tır + ıl + mış dizisinde türetim ve fiil çatısı eklerinden sonra sıfat-fiil işlevi görülür.
“Çalışkan öğrencileri öğretmen ödüllendirdi; çalışkanları da sahneye çağırdı.” cümlesindeki ikinci “çalışkanları” için hangisi doğrudur?
- A) Birinci cümledeki niteleme sıfatıyla aynı görevde bir adı belirler.
- B) Bir edat grubunun çekirdeğidir.
- C) Soru zamiridir.
- D) Adlaşmış sıfat olarak kullanılmıştır.
- E) Zaman zarfıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: İkinci kullanımda “öğrenciler” adı düşmüş ve sıfat adın yerini alarak adlaşmıştır.
“Yalnız çocuk yalnız yürüdü; geleceğim, yalnız biraz gecikebilirim.” cümlelerinde “yalnız” sözcüğünün görevleri sırasıyla hangisidir?
- A) Sıfat – zarf – bağlaç
- B) Zamir – bağlaç – sıfat
- C) İki bağlaç – zarf
- D) Sıfat – sıfat – ünlem
- E) Zarf – edat – soru zamiri
Doğru cevap: A
Çözüm: İlki çocuğu niteler; ikincisi yürüme eylemini etkiler; üçüncüsü “ama/fakat” anlamında cümleleri bağlar.
“Senin için bekledim, çünkü konuşmamız gerekiyor.” cümlesindeki “için” ve “çünkü” sözcüklerinin türleri sırasıyla hangisidir?
- A) Bağlaç – edat
- B) Edat – bağlaç
- C) Zarf – ad
- D) Sıfat – zamir
- E) İki ünlem
Doğru cevap: B
Çözüm: “İçin” amaç/ilişki kurar; “çünkü” iki yargıyı neden ilişkisiyle bağlar.
“Evdeki dosyayı aldım; biliyorum ki işe yarayacak.” cümlesindeki iki “ki” yapısı nasıl ayırt edilir?
- A) İlki bağlı ilgi eki, ikincisi ayrı yazılan bağlaçtır.
- B) İkisi de çekimli fiildir.
- C) İlki bağlaç, ikincisi iyelik ekidir.
- D) İkisi de soru edatıdır.
- E) İkisi de zarf-fiil ekidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Evdeki” sözcüğündeki -ki bir eki oluşturur; “biliyorum ki” yapısında ki bağımsız bağlaçtır.
“Birisi geldi; birkaç öğrenci de sınıfa girdi.” cümlesindeki “birisi” ve “birkaç” için hangi sıralama doğrudur?
- A) Belgisiz sıfat – belgisiz zamir
- B) İki soru zamiri
- C) Belgisiz zamir – belgisiz sıfat
- D) İki durum zarfı
- E) İşaret zamiri – bağlaç
Doğru cevap: C
Çözüm: “Birisi” adın yerine geçer; “birkaç” öğrenci adının miktarını belirsiz biçimde belirtir.
“Bu öğrencilerin hepsi başarılı.” cümlesinde “bu” ve “hepsi” sözcüklerinin türleri sırasıyla hangisidir?
- A) İşaret zamiri – niteleme sıfatı
- B) Soru sıfatı – durum zarfı
- C) Belgisiz sıfat – edat
- D) İki bağlaç
- E) İşaret sıfatı – belgisiz zamir
Doğru cevap: E
Çözüm: “Bu” öğrenciler adını belirler; “hepsi” öğrencileri ad yerine karşılar.
“Öğrenciler beşer kitap seçti.” cümlesindeki “beşer” sözcüğünün işlevi nedir?
- A) Asıl sayı zarfı
- B) Soru zamiri
- C) Üleştirme sayı sıfatı
- D) İşaret sıfatı
- E) Bağlaç
Doğru cevap: C
Çözüm: “Beşer” kitapların kişi başına beş tane dağıtılmasını belirtir ve adı etkileyen üleştirme sayı sıfatıdır.
“Kitap okumayı seviyor; okuduğu kitapları arkadaşına anlatıyor.” cümlesindeki “okumayı” ve “okuduğu” sözcükleri sırasıyla hangisidir?
- A) Sıfat-fiil – zarf-fiil
- B) Çekimli fiil – bağlaç
- C) İki çekimli fiil
- D) Zarf-fiil – isim-fiil
- E) İsim-fiil – sıfat-fiil
Doğru cevap: E
Çözüm: “Okumayı” isim-fiil eki ve belirtme eki taşır; “okuduğu” kitaplar adını niteleyen sıfat-fiildir.
“Koşan çocuk yoruldu; çocuk koşuyor.” cümlesindeki “koşan” ve “koşuyor” yapıları hangi sırayla sınıflanır?
- A) İsim-fiil – sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil – isim-fiil
- C) İki çekimli fiil
- D) Sıfat – bağlaç
- E) Sıfat-fiil – çekimli fiil
Doğru cevap: E
Çözüm: “Koşan” ad niteleyen fiilimsi; “koşuyor” kip ve kişi bilgisi taşıyan yüklemdir.
“Çocuk yavaş yavaş yürüdü.” cümlesindeki “yavaş yavaş” söz grubunun görevi nedir?
- A) Ad tamlaması
- B) Durum zarfı işlevi gören ikileme
- C) Soru sıfatı
- D) İlgi zamiri
- E) Bağlaç grubu
Doğru cevap: B
Çözüm: İkileme yürümek eyleminin yapılış biçimini bildirir.
“Dondurma eridi; suyu dondurma!” cümlesindeki iki “dondurma” arasında hangi dil bilgisi farkı vardır?
- A) İkisi de aynı çekimli fiildir.
- B) İlki soru zamiri, ikincisi bağlaçtır.
- C) İkisi de sıfat-fiildir.
- D) İlki edat, ikincisi ünlemdir.
- E) İlki kalıcı ad, ikincisi olumsuz emir fiilidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk kullanım yiyeceğin adıdır; ikinci kullanımda dondur- fiili olumsuz emir anlamındadır.
“Daha güzel yazdı.” cümlesindeki “daha” ile “güzel” sözcüklerinin görevleri hangi sırayla açıklanır?
- A) Miktar zarfı – durum zarfı
- B) Belgisiz sıfat – niteleme sıfatı
- C) İşaret zamiri – bağlaç
- D) Zaman zarfı – ad
- E) İki soru sıfatı
Doğru cevap: A
Çözüm: “Güzel” yazma eylemini niteler; “daha” bu zarfın derecesini belirtir.
“Okulun bahçe kapısı boyandı.” sözündeki “okulun bahçe kapısı” grubunun yapısı hangisidir?
- A) Yalnız sıfat tamlaması
- B) Zarf-fiil grubu
- C) İkileme
- D) Zincirleme ad tamlaması
- E) Edat grubu
Doğru cevap: D
Çözüm: “Bahçe kapısı” belirtisiz ad tamlaması, “okulun ... kapısı” üst yapısı belirtili ilişki kurar.
“Onların kitabını aldım.” cümlesinde “onların” sözcüğüne gelen ekin görevi hangisidir?
- A) Belirtme durumu eki
- B) Yönelme durumu eki
- C) Fiilden ad yapım eki
- D) Tamlayan (ilgi) durumu eki
- E) Geniş zaman eki
Doğru cevap: D
Çözüm: “Onlar-ın” sözcüğü iyelikli “kitabı” ile tamlama ilişkisi kurar.
“Kırmızı kalemleri masaya bıraktı; kırmızıları ise çantaya koydu.” cümlesindeki ikinci “kırmızıları” için hangisi uygundur?
- A) Bir adı doğrudan niteleyen sıfattır.
- B) Adlaşmış niteleme sıfatıdır.
- C) Yer-yön zarfıdır.
- D) Bağlaçtır.
- E) Çekimli fiildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: İkinci kullanımda kalemler adı düşmüş; renk sıfatı çoğul ve belirtme eklerini alarak adlaşmıştır.
“Gelmeyince telaşlandık.” cümlesindeki “gelmeyince” sözcüğünde -me ve -yince parçalarının görevleri nelerdir?
- A) İsim-fiil eki – çokluk eki
- B) İyelik eki – geçmiş zaman eki
- C) Belirtme eki – soru eki
- D) Olumsuzluk eki – zarf-fiil eki
- E) İki ayrı yapım eki
Doğru cevap: D
Çözüm: “Gel-me-yince” yapısında -me eylemi olumsuzlar; -yince zaman/koşul ilişkisi kuran zarf-fiildir.
“Öğretmen yeni yöntemleri denememizi istedi.” cümlesindeki “denememizi” sözcüğünün çözümlemesi için hangisi doğrudur?
- A) Yalnız çekimli geniş zaman fiilidir.
- B) İsim-fiil üzerine iyelik ve belirtme ilişkisi kurulmuştur.
- C) Sıfat-fiil olarak “öğretmen” adını niteler.
- D) Edat göreviyle iki ad bağlar.
- E) Birleşik zamanlı çekimli fiildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Dene-me-miz-i” biçiminde -me isim-fiil, -miz iyelik, -i belirtme durum ekidir.