“Danışmanına danışıyor ve destekliyor.” cümlesi, aynı kişiye yönelik iki işi anlatacaksa en uygun düzeltme hangisidir?
- A) Danışmanını danışıyor ve destekliyor.
- B) Danışmanına danışıyor ve ona destekliyor.
- C) Danışmanına danışıyor ve onu destekliyor.
- D) Danışmanından danışıyor ve onu destekliyor.
- E) Danışmanının danışıyor ve destekliyor.
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışmak yönelme ekini, desteklemek belirtme durumlu nesneyi ister.
“Onu karşıladım ve teşekkür ettim.” cümlesinde teşekkür edilen kişi de karşılanan kişiyse hangi düzeltme en açıktır?
- A) Ona karşıladım ve ona teşekkür ettim.
- B) Onu karşıladım ve onu teşekkür ettim.
- C) Ondan karşıladım ve teşekkür ettim.
- D) Onu karşıladım ve ona teşekkür ettim.
- E) Onun karşıladım ve ona teşekkür ettim.
Doğru cevap: D
Çözüm: Karşılamak belirtme, teşekkür etmek yönelme durumunu gerektirir; kişi yeniden doğru ekle belirtilmelidir.
“Raporu inceledik ve müdür tarafından onaylandı.” cümlesindeki anlatım bozukluğunu gidermek için hangisi uygundur?
- A) Raporu inceledik ve müdür tarafından onayladık.
- B) Rapor incelendi ve müdür tarafından onayladık.
- C) Raporu incelendi ve müdür tarafından onaylandı.
- D) Rapor incelendi ve müdür tarafından onaylandı.
- E) Raporu inceleyip müdür tarafından onayladık.
Doğru cevap: D
Çözüm: Etken ve edilgen yüklemler ortak nesneyle yanlış bağlanmıştır; her iki yüklem edilgen kurulabilir.
“Araştırma yapıldı ve bulgularını açıkladı.” sözündeki çatı ve özne sorununu hangi seçenek düzeltir?
- A) Araştırma yapıldı ve bulguları açıklandı.
- B) Araştırma yapıldı ve bulguları açıkladı.
- C) Araştırmayı yapıldı ve bulguları açıklandı.
- D) Araştırma yapıldı ve bulgularını açıklanan.
- E) Araştırma yapılıp bulgularını açıkladı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci yüklem edilgenken ikinci yüklemde açıklayan özne belirsizdir; iki yargı edilgenle uyumlu kılınır.
“Kitap her biri öğrenciler tarafından okundu.” sözünde asıl sorun nedir?
- A) Sözcüklerin yanlış dizilişi ve tamlama ilişkisinin bozulması.
- B) Yalnız kesme işareti eksikliği.
- C) Doğrudan soruya nokta konması.
- D) Bağlaç olan de’nin bitişik yazılması.
- E) Sayıların rakamla verilmesi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru anlam için örneğin “Kitap, öğrencilerin her biri tarafından okundu.” biçiminde ögeler yeniden düzenlenmelidir.
“Çocukların her biri toplantıya geldiler.” cümlesi, özne-yüklem uyumu esas alınarak nasıl düzeltilir?
- A) Çocukların her biri toplantıya gelirdiler.
- B) Çocukların her biri toplantıya gelmişlerdi.
- C) Çocukların her biri toplantıya gelecekler.
- D) Çocukların her biri toplantıya gelirler.
- E) Çocukların her biri toplantıya geldi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Her biri yapısı tekil özne değerindedir; bu örnekte tekil yüklem kullanılır.
“Ankara Üniversitesi’ne başvurdum; Ankara’ya taşındım.” cümlesinde yalnızca yazım yanlışını gidermek için hangi değişiklik yapılmalıdır?
- A) Yer adının ilk harfi küçük yazılmalıdır.
- B) İkinci yargı soru işaretiyle bitirilmelidir.
- C) Kurum adındaki ekin kesme işareti kaldırılmalıdır.
- D) Noktalı virgül kısa çizgiye çevrilmelidir.
- E) Ankara sözcüğüne yeni bir yapım eki getirilmelidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kurum adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz; yer adına gelen çekim eki ise ayrılır.
“Türkçe’nin söz dizimi, İstanbul’un tarihinden farklı bir alandır.” cümlesindeki tek kesme işareti hatası nasıl düzeltilir?
- A) Yer adındaki ek kesmesiz yazılarak İstanbulun biçimi kullanılmalıdır.
- B) Dil adındaki ek kesmesiz yazılarak Türkçenin biçimi kullanılmalıdır.
- C) Söz dizimi ifadesi tek sözcük hâline getirilmelidir.
- D) Virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
- E) İstanbul sözcüğünün ilk harfi küçültülmelidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkçe türemiş biçiminin çekim eki kesmeyle ayrılmaz; İstanbul yer adının eki kesmeyle ayrılır.
“Türk Dil Kurumu’nda toplantı vardı; İzmir’de konferans düzenlendi.” cümlesindeki yazım yanlışı için hangisi doğrudur?
- A) Kurum adındaki ek kesmesiz “Kurumunda” yazılmalıdır.
- B) Yer adındaki ek “İzmirde” yazılmalıdır.
- C) Her iki ek boşlukla ayrılmalıdır.
- D) “Kurumunda” sözcüğü kısa çizgiyle yazılmalıdır.
- E) “İzmir’de” sözcüğünün ilk harfi küçültülmelidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurum adı ekinde kesme kullanılmaz; özel yer adına gelen durum eki kesmeyle ayrılır.
“Benimde masadaki dosyayı gördüğümü biliyorsun.” cümlesinin tüm yazım yanlışlarını gideren değerlendirme hangisidir?
- A) Masadaki sözcüğündeki ki bağlaç olduğu için ayrılmalıdır.
- B) Benimde ifadesi benim de olmalıdır; masadaki doğru yazılmıştır.
- C) Benimde sözcüğündeki de bulunma durumu eki kabul edilmelidir.
- D) Dosyayı sözcüğünün sonuna kesme işareti getirilmelidir.
- E) Cümlenin bildirme yüklemi soru işaretiyle tamamlanmalıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Benim de sözünde de bağlaçtır ve ayrıdır; masadaki sözcüğünde bulunma eki ve -ki ek olarak bitişiktir.
“Hiç bir şey unutmadım fakat bir kaç not bıraktım.” cümlesinin yazımı için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Fakat bağlacı silinirse bütün yazım yanlışları kendiliğinden düzelir.
- B) Hiç bir sözü hiçbir, bir kaç sözü birkaç yapılmalı; bir şey ayrı kalmalıdır.
- C) Hiç bir ifadesi hiçbir değişiklik yapılmadan korunmalıdır.
- D) Bir kaç sözündeki iki parçanın arasına kesme işareti konmalıdır.
- E) Şey sözcüğü kendisinden önceki hiçbir sözüne bitiştirilmelidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hiçbir ve birkaç bitişik, bir şey ayrı yazılır.
“Biliyorumki bugün bel ki yetişeceğiz.” cümlesindeki iki ki için hangi çözüm doğrudur?
- A) Her iki ki bağımsız bağlaç sayılarak ayrı bırakılmalıdır.
- B) Biliyorumki tek sözcük, bel ki iki sözcük olarak korunmalıdır.
- C) Her iki ifadede de ünlü düşmesi uygulanmalıdır.
- D) Biliyorumki ifadesi biliyorum ki, bel ki ifadesi belki yapılmalıdır.
- E) Ki parçalarının önüne kısa çizgi getirilmelidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağlaç ki ayrı; kalıplaşmış belki bitişik yazılır.
“Herşey peşpeşe oldu ve bu durum beni şaşırttı.” cümlesinde hangi yazım kuralı uygulanmalıdır?
- A) Herşey sözcüğünün arasına kesme işareti getirilmelidir.
- B) Peşpeşe sözünün yalnız ilk harfi büyütülmelidir.
- C) İki ifade de birleşik sözcük kabul edilip bitişik bırakılmalıdır.
- D) Ve bağlacı önceki sözcüğe bitiştirilmelidir.
- E) Her şey ve peş peşe ifadelerinin ikisi de ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Her şey ve peş peşe ifadelerinin her ikisi de ayrı yazılır.
“Öğrencilere şöyle seslendi: ‘Soruları dikkatle okuyun.’” cümlesindeki iki noktanın işlevi hangisidir?
- A) İki virgüllü grubu ayırmak.
- B) Bir çekim ekini özel addan ayırmak.
- C) Dolaylı soruyu bildirmek.
- D) Bir cümlede özneyle yüklemi ayırmak.
- E) Arkasından gelen doğrudan sözü başlatmak.
Doğru cevap: E
Çözüm: İki nokta, aktarılan söz veya açıklama öncesinde kullanılabilir.
“Kadınlar, erkekler, çocuklar; öğretmenler, öğrenciler, veliler salonda yerini aldı.” cümlesinde noktalı virgül hangi ihtiyacı karşılar?
- A) İlk grubun doğrudan soru olduğunu bildirir.
- B) İkinci grubun alıntı olduğunu gösterir.
- C) Virgülle ayrılmış iki katılımcı grubunu sınırlandırır.
- D) Özel ad eklerini birbirinden ayırır.
- E) İki bağımsız tarih bilgisini eşitler.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her iki grup içindeki eş görevli sözcükler virgülle sıralanmıştır; grupları noktalı virgül ayırır.
“Mert bana yarın gelip gelmeyeceğini sordu?” cümlesinin sonundaki noktalama yanlışının gerekçesi hangisidir?
- A) Soru kökü “gelip” olduğu için iki nokta gerekir.
- B) Cümlede alıntı bulunduğu için üç nokta gerekir.
- C) Ana yargı bildirme niteliğindedir; soru işareti yerine nokta gerekir.
- D) Özne özel ad olduğu için ünlem gerekir.
- E) Fiil geçmiş zamanlı olduğu için noktalı virgül gerekir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dolaylı soru içeren bildirme cümlesi sonunda soru işareti kullanılmaz.
“Bu işi kesinlikle galiba yarın bitireceğiz.” cümlesinde iki sözcükten yalnız biri çıkarılacaksa temel düzeltme ölçütü hangisidir?
- A) Yarın sözcüğünü her durumda silmek.
- B) Yüklemi edilgen çatıya çevirmek.
- C) Özneyi mutlaka açıkça yazmak.
- D) Kesinlik veya olasılık anlamlarından amaçlanmayanı çıkarmak.
- E) Cümle sonuna iki nokta koymak.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çelişen kesinlik ve olasılık belirteçlerinden biri bağlama göre çıkarılarak tutarlılık sağlanır.
“Şirketin çalışanlarıyla görüştüm ve güveniyorum.” cümlesinde güvenilenler çalışanlarsa hangi düzeltme gereklidir?
- A) Şirketin çalışanlarına görüştüm ve güveniyorum.
- B) Şirketin çalışanlarını görüştüm ve güveniyorum.
- C) Şirketin çalışanlarıyla görüştüm ve onları güveniyorum.
- D) Şirketin çalışanlarından görüştüm ve güveniyorum.
- E) Şirketin çalışanlarıyla görüştüm ve onlara güveniyorum.
Doğru cevap: E
Çözüm: Görüşmek bu bağlamda ile, güvenmek yönelme durumuyla kullanılır; ikinci yüklem için onlara ögesi eklenir.
“Yazarın yeni kitabını yalnızca öğretmenler ve öğrenciler okudu.” cümlesindeki “yalnızca” sözcüğünün kapsamı sorgulandığında hangi özellik önem kazanır?
- A) Sözcüğün konumu farklı ögelere bağlanarak anlam belirsizliği oluşturabilir.
- B) Bütün sıfatlar kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
- C) Özel ad bulunmadığı için yüklem zorunlu olarak edilgen olur.
- D) Bağlaç ve sözcüğü her durumda bitişik yazılır.
- E) Birden çok özne varsa hiçbir zarf kullanılamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sınırlama bildiren yalnızca sözcüğünün hangi ögeyi sınırlandırdığı bağlam ve vurgu ile belirginleştirilmelidir.
“Benimde belgeleri geri iade etmem gerekiyor.” cümlesindeki iki bağımsız sorun hangileridir?
- A) Soru ekinin bitişik yazılması ve özne eksikliği.
- B) Bağlaç de’nin bitişik yazılması ve gereksiz sözcük kullanılması.
- C) Kurum adında kesme kullanılması ve yüklem düşüklüğü.
- D) Dolaylı soruda soru işareti kullanılması ve çatı uyumsuzluğu.
- E) Noktalı virgülün eksikliği ve tamlayan eki yokluğu.
Doğru cevap: B
Çözüm: Benim de ayrı yazılmalı; iade etmem ifadesinde geri sözcüğü gereksizdir.