Bir öğrenci, “Osmanlı yönetimi İngiltere, Fransa ve Balkan devletleriyle ittifak kuramayınca Almanya’ya daha fazla yaklaştı.” diyor. Bu bilgiyi destekleyen neden aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Teklif edilen ittifaklardan olumlu sonuç alınamaması ve Almanya ile mevcut iş birliği
- B) İngiltere’nin Osmanlı ordusunu Alman silahlarıyla donatması
- C) Almanya’nın Osmanlı Boğazlarını İtilafa bırakmayı önermesi
- D) Osmanlı’nın savaş başlar başlamaz bütün askerlerini terhis etmesi
- E) Rusya’nın Osmanlı ile gizli ittifak imzalaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ders kitabı hem İtilaf tarafına yöneltilen ittifak tekliflerinin sonuçsuz kalmasını hem Osmanlı-Alman askerî iş birliğini anlatır.
Bir tarihçi “Bir devlet, müttefikinin coğrafi konumundan yararlanıp düşmanını yeni cephelerde savaşmak zorunda bırakmak istiyordu.” demektedir. Burada anlatılan beklenti kime aittir?
- A) İngiltere’nin Irak petrollerinden vazgeçmesine
- B) Almanya’nın Osmanlı Devleti’nden beklentisine
- C) Fransa’nın Alsas-Loren’i geri alma planına
- D) Rusya’nın Osmanlı’ya tarafsızlık teklifine
- E) İtalya’nın Balkanlar’da savaş dışı kalma isteğine
Doğru cevap: B
Çözüm: Osmanlı ile ittifakın Alman tarafındaki temel yararlarından biri İtilaf güçlerini yeni cephelere dağıtmaktı.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Osmanlı Devleti’nin savaşa giriş sürecindeki olayları doğru sıralar?
- A) Wilson İlkeleri → Rusya’nın savaş ilanı → gizli ittifak
- B) Çanakkale kara çıkarması → gizli ittifak → Rus limanlarının bombalanması
- C) Gizli ittifak → Rus limanlarının bombalanması → İtilaf devletlerinin savaş ilanları
- D) Rus limanlarının bombalanması → Brest-Litovsk → gizli ittifak
- E) Cihad-ı Ekber → gizli ittifak → Rus limanlarının bombalanması
Doğru cevap: C
Çözüm: 2 Ağustos 1914 ittifakı, Karadeniz olayları ve Kasım 1914’teki savaş ilanlarından önce gelir.
“Kars, Ardahan ve Batum’u geri almak; Bakü petrollerine ulaşmak; Orta Asya Türkleriyle birleşmek” hedefleri ortak olarak hangi cepheyi açıklar?
- A) Irak Cephesi’ni
- B) Hicaz-Yemen Cephesi’ni
- C) Çanakkale Cephesi’ni
- D) Kafkas Cephesi’ni
- E) Kanal Cephesi’ni
Doğru cevap: D
Çözüm: Üç hedef de ders kitabındaki Kafkas Cephesi amaçları arasında sayılır.
Sarıkamış Harekâtı sırasında Hasan İzzet Paşa kış koşulları nedeniyle saldırının ertelenmesini önermiştir. Bu uyarının gerekçesini güçlendiren gelişme hangisidir?
- A) Nusret Mayın Gemisi’nin Çanakkale’ye mayın döşemesi
- B) Wilson İlkeleri’nin ilan edilmesi
- C) Bulgaristan’ın 1918’de savaştan çekilmesi
- D) İngilizlerin Kut’ül-Amâre’de esir alınması
- E) Şiddetli kış ve donanım eksikliğinin birliklerde ağır kayıplara yol açması
Doğru cevap: E
Çözüm: Sarıkamış başarısızlığında ağır iklim koşulları, hastalıklar ve askerî hazırlık eksikliği birlikte etkili oldu.
Kitapta 1915 olaylarıyla ilgili verilen “24 Nisan” ve “27 Mayıs” tarihlerinin doğru eşleştirmesi hangisidir?
- A) 24 Nisan: komite merkezlerine yönelik genelge; 27 Mayıs: Sevk ve İskân Kanunu
- B) 24 Nisan: Çanakkale deniz zaferi; 27 Mayıs: Sarıkamış
- C) 24 Nisan: Kut zaferi; 27 Mayıs: Bulgaristan’ın çekilmesi
- D) 24 Nisan: Brest-Litovsk; 27 Mayıs: Wilson İlkeleri
- E) 24 Nisan: Cihad-ı Ekber; 27 Mayıs: Rusya’nın savaşa girişi
Doğru cevap: A
Çözüm: İki tarih aynı bölümde yer alsa da biri genelgeyi, diğeri zorunlu göçü düzenleyen kanunu belirtir.
Kanal harekâtları başarısız olduktan sonra İngiliz kuvvetleri hangi bölgeye doğru ilerleme fırsatı buldu?
- A) Galiçya ve Romanya’ya
- B) Suriye ve Filistin’e
- C) Çanakkale’den Saraybosna’ya
- D) Kafkaslar üzerinden Bakü’ye
- E) Trablusgarp üzerinden İtalya’ya
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitap, Kanal Cephesi’ndeki başarısızlığın Suriye ve Filistin yolunu İngilizlere açtığını açıkça belirtir.
Çanakkale’de İtilaf devletleri Boğazları geçip İstanbul’u almayı planlıyordu. Bu planın Rusya bakımından hedeflenen yararı hangisidir?
- A) Rusya’nın Kars-Ardahan-Batum’u Osmanlı’ya vermesi
- B) Rusya’da çarlık rejiminin güçlendirilmesi
- C) Rusya’ya silah ve cephane yardımının ulaştırılması
- D) Rusya’nın İtilaf grubundan çıkarılması
- E) Rusya’nın Balkanlardan bütün kuvvetlerini çekmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Çanakkale’nin açılma amaçlarından biri İtilaf müttefiki Rusya’ya yardım yolu oluşturmaktı.
18 Mart 1915’te İtilaf donanması Çanakkale Boğazı’nı geçemedi. Bunun ardından izledikleri yol hangisidir?
- A) İtalya ile gizli Osmanlı ittifakı kurmak
- B) Rusya ile Brest-Litovsk Antlaşması imzalamak
- C) Kafkas Cephesi’ni tamamen kapatmak
- D) Gelibolu Yarımadası’na kara çıkarması yapmak
- E) Süveyş Kanalı’na Osmanlı ile birlikte saldırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Deniz harekâtı başarısız olunca İtilaf devletleri 25 Nisan 1915’te karadan ilerlemeye çalıştı.
Çanakkale’de 19. Tümen Komutanı olan Mustafa Kemal, 57. Alay’ı emir beklemeden cepheye yönlendirmiştir. Bu karar en çok hangi özelliğine örnektir?
- A) İngilizlerin çıkarmasını desteklemesine
- B) Yalnızca diplomatik görevlerde bulunmasına
- C) Müzakere ederek savaştan tamamen çekilmesine
- D) Müttefiklerine askerî yardım götürmekten kaçınmasına
- E) Gelişmeleri değerlendirerek inisiyatif alan liderliğine
Doğru cevap: E
Çözüm: Mustafa Kemal’in tehlike karşısında kendi kararıyla 57. Alay’ı cepheye yönlendirmesi liderlik ve inisiyatifle ilgilidir.
“İtilaf Devletleri Çanakkale’yi geçemedi; Rusya’ya beklenen yardım ulaştırılamadı ve savaş uzadı.” bilgisine göre Çanakkale zaferi için hangi çıkarım yapılabilir?
- A) Cephedeki savunma başarısı savaşın genel seyrini etkilemiştir.
- B) Rusya Çanakkale’nin savunmasını Osmanlı ile birlikte yapmıştır.
- C) İngiltere ve Fransa savaşın dışına hemen çıkmıştır.
- D) Savaş 18 Mart 1915’te tamamen sona ermiştir.
- E) Osmanlı Devleti tüm cephelerde aynı anda zafer kazanmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çanakkale zaferi sadece yerel savunma değil, yardım yolları ve savaşın süresi üzerinde etkili bir gelişmedir.
Kut’ül-Amâre’de İngilizlerin esir alınmasına rağmen daha sonra Bağdat’ın işgal edilmesi, Irak Cephesi’ne ilişkin hangi değerlendirmeyi doğrular?
- A) Osmanlı kuvvetleri Bağdat’ı 1917’de İngiltere’ye yardım için bırakmıştır.
- B) Tek bir muharebe kazanmak cephenin tümünde kesin başarı kazanıldığı anlamına gelmez.
- C) Kut’ül-Amâre, Çanakkale kara savaşlarının başka bir adıdır.
- D) Kut’ül-Amâre zaferinden önce İngiliz birlikleri bölgede hiç bulunmamıştır.
- E) İngilizler Irak petrolüyle hiç ilgilenmemiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kut’ül-Amâre önemli Osmanlı zaferidir; ancak İngiliz kuvvetleri daha sonra Irak’ta yeniden ilerledi.
Basra Körfezi’nden ilerleyen İngiliz ordusunun hem petrolü ele geçirmek hem Hindistan yolunu güvenceye almak istemesi hangi cepheyi açıklar?
- A) Hicaz-Yemen Cephesi’ni
- B) Çanakkale Cephesi’ni
- C) Irak Cephesi’ni
- D) Kafkas Cephesi’ni
- E) Makedonya Cephesi’ni
Doğru cevap: C
Çözüm: İngiltere’nin Irak Cephesi’ni açma nedenleri arasında petrol kaynakları ve Hindistan sömürge yolunun korunması vardır.
“I. ve II. Gazze Savaşlarında İngilizler durduruldu. III. Gazze Savaşı’ndan sonra İngilizler Filistin’de ilerledi.” anlatımının doğru sonucu hangisidir?
- A) Gazze’nin ardından Süveyş Kanalı Osmanlı tarafından alınmıştır.
- B) İngilizler üç Gazze savaşının tamamında yenilmiştir.
- C) Osmanlı birlikleri Gazze’den doğrudan Bakü’ye ilerlemiştir.
- D) İlk iki savunma başarısı sonraki yenilgiyi önleyememiştir.
- E) Gazze savaşları Galiçya Cephesi’nde yapılmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitaba göre ilk iki Gazze savaşı Osmanlı lehine, üçüncüsü Osmanlı aleyhine sonuçlandı.
Fahrettin Paşa’nın az sayıdaki askerle Medine’yi 1919 başlarına kadar savunması hangi amaçla ilişkilendirilebilir?
- A) Rusya’nın sıcak denizlere çıkmasını sağlamakla
- B) Süveyş Kanalı’nı ele geçirmekle
- C) Çanakkale Boğazı’nı mayınlamakla
- D) Kut’ül-Amâre’de İngiliz birliklerini esir almakla
- E) Kutsal şehrin korunması ve direnişin sürdürülmesiyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Fahrettin Paşa’nın direnişi Hicaz-Yemen Cephesi’nin kutsal şehirleri savunma amacıyla ilişkilidir.
Bir öğrenci Osmanlı askerlerinin “Galiçya, Romanya ve Makedonya”ya gönderilmesini inceliyor. Bu üç cephede görev yapılmasının ortak amacı nedir?
- A) Osmanlı’nın müttefik devletlerine askerî destek vermesi
- B) Irak petrollerinin kontrolünü almak
- C) Rus limanlarını Karadeniz’den bombalamak
- D) Medine ve Mekke’yi savunmak
- E) Süveyş Kanalı’nı doğrudan ele geçirmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçü de Osmanlı sınırları dışında açılan müttefiklere yardım cepheleridir.
İtalya’nın 1915’te İtilaf safında savaşa girmesinde hangi gelişme etkili olmuştur?
- A) Osmanlı ile Almanya’nın gizli ittifakına katılması
- B) İtilaf devletleriyle On İki Ada ve Antalya yöresi üzerine anlaşması
- C) Çanakkale Boğazı’nı tek başına savunması
- D) Brest-Litovsk Antlaşması’nı imzalaması
- E) Rusya’nın İttifak grubuna geçmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitap, İtalya’nın İtilaf safında savaşa katılmasını On İki Ada ve Antalya çevresine ilişkin gizli anlaşmayla açıklar.
ABD’nin 1917’de I. Dünya Savaşı’na katılmasını doğrudan tetikleyen olay hangisidir?
- A) Osmanlı ordusunun Kanal Cephesi’nde başarı kazanması
- B) Rusya’nın Kars ve Ardahan’ı geri alması
- C) Alman denizaltılarının ABD gemilerini batırması
- D) Bulgaristan’ın ateşkes imzalaması
- E) Fransız donanmasının Çanakkale’yi geçmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD başlangıçta tarafsız olsa da Alman denizaltı saldırıları üzerine savaşa katıldı.
Wilson İlkeleri ile “Milletler Cemiyeti” arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Wilson İlkeleri Milletler Cemiyetinin kaldırılmasını istemiştir.
- B) Milletler Cemiyeti 1914’te Rus limanlarını bombalamıştır.
- C) Wilson İlkeleri gizli antlaşmaların artırılmasını savunmuştur.
- D) Wilson İlkeleri, kalıcı barış için Milletler Cemiyetinin kurulmasını öngörmüştür.
- E) Milletler Cemiyeti Osmanlı’yı savaşa sokmak için kurulmuştur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitabın verdiği Wilson maddelerinden biri uluslararası barışı korumak için Milletler Cemiyetini kurmaktır.
Bulgaristan’ın 1918’de savaştan çekilmesinin Osmanlı Devleti üzerindeki doğrudan etkisi hangisidir?
- A) Wilson İlkelerinin bütünüyle uygulanması
- B) İngiltere’nin Süveyş Kanalı’nı Osmanlı’ya vermesi
- C) Rusya’nın tekrar çarlık yönetimine dönmesi
- D) Osmanlı’nın Çanakkale’yi kaybetmesi
- E) Almanya ile kara bağlantısının kopması
Doğru cevap: E
Çözüm: Bulgaristan’ın çekilmesi, Osmanlı’nın Almanya’yla karadan bağlantısını kesti ve savaşın sürdürülmesini zorlaştırdı.