Yapılması Gereken İşler Hakkında Konuşma Konu Anlatımı

Yapılması Gereken İşler Hakkında Konuşma

1. sınıf İngilizce **Technology** temasında bu kazanım, bozuk bir cihazı veya yenilenmesi gereken bir evi betimlerken **neyin yapılması gerektiğini**, **işi kimin yapacağını** ve **bir uzmana ne yaptırılacağını** İngilizce ifade etmeyi öğretir. MEB *Notifier* kitabında ev onarımı, ikinci el elektronik cihazların yenilenmesi, teknik servis ve bir arkadaştan tamirciyle iletişim kurmasını isteyen mesaj üzerinden işlenir. Temel sorular şunlardır: *What needs to be done?* (Ne yapılmalı?), *Can we do it ourselves?* (Kendimiz yapabilir miyiz?), *What should we have done by a professional?* (Bir profesyonele ne yaptırmalıyız?).

1. Yapılması gereken işi tanıma: sorun → iş → sorumlu kişi

Bir eşyanın durumu ile yapılacak işi ayır. *The screen is broken* bir **durum**; *The screen needs replacing* **yapılması gereken iş**; *We should have the screen replaced* ise **o işin yaptırılması** düşüncesidir. Kitabın cihaz ilanları, onarılması gereken parçayı bulup uygun eyleme bağlamayı gerektirir: ekran → değiştirme, pil → değiştirme, hoparlör → değiştirme, oyun kolunun tuşları → onarma, motor → değiştirme. Bu eşleştirmeler, sorunun tam olarak hangi parçayla ilgili olduğunu izlemeden yapılamaz.

2. Need yapıları: yapılması gerekeni doğru kurma

*Need* tek bir dil bilgisi kalıbından oluşmaz. Kitabın ev yenileme metninde *The walls need painting; the floors want covering; the gates and fences need repairing; the roofs want tiling* gibi örnekler vardır. Bu kullanımda nesne yapılan işin **alıcısıdır**, işi yapan kişi değildir. Aynı anlamı *need to be + V3* ile de ifade edebilirsin. *The walls need painting* = *The walls need to be painted.* Ancak *We need to paint the walls* dediğinde **we** işi yapacak özne olarak öne çıkar.

• **Nesne + needs/need + V-ing:** *The gate needs repairing.* (Kapının onarılması gerekiyor.)
• **Nesne + needs/need + to be + V3:** *The gate needs to be repaired.* (Aynı gereksinim.)
• **Kişi + need(s) to + V1:** *We need to repair the gate.* (Onarımı bizim yapmamız gerekiyor.)
• **A person needs an item:** *The workers need repair kits.* (İş için gereç gerekiyor.)

3. Have/get + object + past participle: işi yaptırma

Bu konunun en önemli ifade düzeni **have/get + nesne + fiilin üçüncü hâli (V3)** yapısıdır. *I repaired the laptop* kişinin işi kendisinin yaptığını söyleyebilir; *I had the laptop repaired* ise onarımın başkası tarafından gerçekleştirilmesini organize ettiğini anlatır. **Have** ve **get** burada işin yapılmasını sağlama anlamıyla kullanılır. Kim tarafından yapıldığı belirtilmeyebilir; asıl vurgu hizmet alan kişi ile yapılan iştir.

**Şema:** `özne + have/get (zamana göre) + şey/nesne + V3`

• *We have the walls painted.* → Duvarları boyatırız / boyatıyoruz (bağlama göre).
• *We got the windows cleaned.* → Pencereleri temizlettik.
• *She will have the computer formatted.* → Bilgisayarı formatlattıracak.
• *They are going to get the railings repaired.* → Korkulukları onartacaklar.

4. Fiil biçimleri: repair–repaired, replace–replaced, paint–painted

Yaptırma kalıbında nesne sonrasında **V3** kullanılır. Kitapta *have the walls painted, have the floors covered, get the fences repaired, have the roofs tiled, get the screens changed, have the PCs formatted* gibi biçimler tekrar eder. Cümlede zaman, **have/get** üzerinde değişir; işi tanımlayan V3 kural olarak aynı kalır.

| Amaç | Doğru yapı | Karşılığı | |---|---|---| | Onarım yaptırmak | *get the drawers repaired* | çekmeceleri onartmak | | Değişim yaptırmak | *have the faucets replaced* | muslukları değiştirtmek | | Boyatma | *have the walls painted* | duvarları boyatmak | | Temizletme | *get the windows cleaned* | pencereleri temizletmek | | Biçimlendirme | *have the PCs formatted* | bilgisayarlara format attırmak |

5. Birine iş yaptırma ile birine iş yaptırılmasını sağlama

Kitaptaki Maryd Brook metninde ebeveynler önce onun bozuk eşyalarla çalışmasına izin verir, sonra ona ev aletlerini tamir ettirir. *His parents had him repair the broken appliances* cümlesi **have + kişi + V1** yapısıdır. Kitaptaki ev yenileme anlatısında *They hired a team and got them to do the repair* ise **get + kişi + to + V1** yapısını gösterir. Bunlar **have/get + eşya + V3** biçiminden farklıdır; çünkü eylemi yapacak **kişi** belirtilir.

• **Have someone do something:** *They had Maryd repair the appliance.*
• **Get someone to do something:** *They got workers to repaint the walls.*
• **Have something done:** *They had the walls painted.*
• **Let someone do something:** *His parents let him work on broken appliances.* = izin verdiler; yaptırma ile aynı anlam değildir.

6. Kendin yap, yaptır veya hizmet al: iş bölümü

Kitap sayfa 105'te John ve Tony bütün işi profesyonellere yaptırmanın çok pahalı olabileceğini tartışır. **Kapı kollarını değiştirmek ve çekmeceleri onarmak** kendilerinin üstlenebilecekleri işlerdir. **Duvarların boyanması, klozet kapağının onarılması, muslukların değiştirilmesi ve korkulukların tamir edilmesi** ise bir tamirciden yardım istenecek işler olarak listelenir. Bu ayrım bütün evler için evrensel bir kural değildir; **o diyalogdaki kişilerin becerileri ve bütçesi** ile ilgilidir.

7. Bir iş listesi ve yardım mesajı yazma

Yalnız *repair* ve *replace* kelimelerini bilmek yetmez. Kitabın etkinliğinde öğrenciden, Tony'nin Tom'a, Tom'un tanıdığı tamirciden yardım istenen bir mesaj yazması beklenir. İyi bir mesajda **kime yazıldığı**, **hangi işlerin yapılacağı**, **işi kimin yapması beklendiği** ve **rica** açık olmalıdır. Henüz kararlaştırılmamış zaman, fiyat veya iş sonucu uydurulmaz.

8. Refurbishment: yenileme ile yalnız tamir arasındaki fark

*Refurbishment*, bir şeyi kapsamlı biçimde temizleyip yeniden düzenleme, gerekli donanım ve parçalarını yenileme sürecidir. Kitapta **repair** işlemlerini kapsayabileceği, fakat onarımdan daha kapsamlı ve daha uzun sürebileceği belirtilir. Evde duvar boyama, zemin kaplama, çatı ve çit tamiri; elektronikte ekran ve ana kart değişimi gibi işlemler yenileme kapsamında değerlendirilebilir. **Refurbished** ürün “hiç kullanılmamış” değildir; işlem görmüş veya yenilenmiş üründür.

9. Yenilemenin gerekçeleri ve sınırlılıkları

Kitap iki bakış açısını karşılaştırır. **Olumlu**: Mevcut cihazı yeniletmek aile bütçesine yardımcı olabilir; bazı parçaların çöpe gitmesini önleyebilir; sahip olunan eşyayla duygusal bağı koruyabilir. **Karşı görüş**: Yeni ürünler garantiyle gelebilir ve daha az elektrik tüketebilir; yenilenmiş bir cihaz yeniden bozulabilir; ikinci elde satış zor olabilir. Bu görüşler **garantili bir sonuç** değil, metinde tartışılan avantaj ve dezavantajlardır. Soruda kesinlik bildiren *always/never/every* gibi aşırı ifadeler konusunda dikkatli ol.

Sık Karıştırılan Noktalar

• *Repair/fix* mevcut parçayı onarmak; *replace/change* parçayı yenisiyle değiştirmektir.
• *We repaired the PC* ile *We had the PC repaired* işin kim tarafından yapıldığı bakımından farklıdır.
• *The screen needs replacing* ile *The screen needs to be replaced* aynı gereksinimi verir; *The screen needs to replace* yanlış yapıdır.
• *Had a technician repair* = have + kişi + V1; *had the appliance repaired* = have + eşya + V3.
• *Got a mechanic to repair* = get + kişi + to V1; *got the machine repaired* = get + eşya + V3.
• *Let him repair* izin vermek, *had him repair* işi yapmasını sağlamak anlamına gelir.
• *Repair* tek işlem olabilir; *refurbishment* daha geniş yenileme çalışmalarını kapsayabilir.
• Kitabın iş bölümünde kapı kolları ve çekmeceler “kendimiz”; duvar, klozet kapağı, musluk ve korkuluk “profesyonel yardım” listesindedir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. **Nesneyi belirle:** Ekran mı, pil mi, duvar mı, musluk mu? Başka parçaya çözüm önermeye çalışma.
2. **Eylemi ayır:** Tamir (*fix/repair*) mi, değişim (*replace/change*) mi, temizlik (*clean*) mi?
3. **Yapanı tespit et:** *by ourselves* → kendimiz; *by a technician* → hizmet alıyoruz.
4. **Kalıbı seç:** *need + V-ing / need to be + V3* gereksinim; *have/get + eşya + V3* yaptırma; *have + kişi + V1* / *get + kişi + to V1* kişiye iş yaptırma.
5. **Zaman ve sonucu kontrol et:** *need to have* henüz yapılacak iştir; *had ... done* geçmişte yapılan iştir. “İstiyor” bilgisini “tamamladı” diye yorumlama.
6. **Metindeki koşullara dön:** Kendileri yapabilecekleri işler ile ustaya bırakılan işleri karıştırma; yenilenmiş ürünü yeni ürün diye sınıflandırma.

Konu Özeti

Bu kazanımın merkezinde **işin ne olduğu, kimin yaptığı ve kime yaptırıldığı** ayrımı vardır. Nesne bir iş gerektiriyorsa *The floor needs covering / to be covered*; işlemi bir uzman yapacaksa *We'll have the floor covered*; bir ekibin yapması organize ediliyorsa *We'll get the workers to cover the floor* denir. Kitaptaki cihaz ve ev yenileme örneklerini, tamir/değişim farkını, maliyet–iş bölümü düşüncesini ve açık bir rica mesajı yazma becerisini birlikte kullanmalısın.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• Bozuk veya eski eşyada hangi işin yapılması gerektiğini İngilizce belirleyebilmek.
• *Need + V-ing* ile *need to be + V3* yapılarını doğru kullanabilmek.
• *Have/get something done* ile kendi yaptığı işi ayırabilmek.
• *Have someone do* / *get someone to do* kalıplarını birbirinden ayırabilmek.
• MEB'deki ev yenileme ve cihaz tamiri örneklerini, kime hangi işin düştüğünü okuyabilmek.
• Yapılacak işleri sıralayan, tamirciye yardım isteme amaçlı kısa ve anlaşılır mesaj yazabilmek.
• Yenilemenin olası yarar ve risklerini, metinde verilmeyen kesin sonuçlar üretmeden karşılaştırabilmek.