AYT Coğrafya Doğal Kaynakların Kullanımı Ders Notu

Doğal Kaynakların Kullanımı Ders Notu

Doğal Kaynaklar

su

toprak

orman

mera

balık

maden

enerji

Yenilenebilir

orman

su

balık stokları

biyokütle

Doğru yönetilmezse azalabilir.

Yenilenemeyen

petrol

doğal gaz

kömür

metal cevherleri

Sürekli Akış Kaynakları

güneş

rüzgâr

dalga

gelgit

Kaynak ve Rezerv

kaynak → doğadaki toplam potansiyel

rezerv → ekonomik/teknik olarak işletilebilir bölüm

Su Kullanımı

tarım

sanayi

içme

enerji

aşırı çekim → su seviyesi düşer

Toprak

erozyon

tuzlanma

yanlış arazi kullanımı

koruma gerekli

Orman

odun/kereste

karbon depolama

habitat

su rejimi

Mera

aşırı otlatma → bozulma

taşıma kapasitesi önemli

Balıkçılık

aşırı avlanma → stok azalması

kota

av sezonu

koruma alanı

Fosil Yakıtlar

kömür

petrol

doğal gaz

yenilenemeyen

sera gazı

Yenilenebilir Enerji

güneş

rüzgâr

hidroelektrik

jeotermal

biyokütle

Nükleer Enerji

yenilenebilir değil

düşük işletme karbonu

radyoaktif atık

Türkiye

bor → önemli maden

Zonguldak → taş kömürü

Batı Anadolu → jeotermal

Ege/Marmara → rüzgâr

güney ve iç kesimler → güneş

Enerji Güvenliği

kaynak çeşitliliği

rota çeşitliliği

tedarikçi çeşitliliği

depolama

verimlilik

Döngüsel Ekonomi

azaltma

yeniden kullanım

onarım

geri dönüşüm

Sık Karıştırılan Noktalar

• Yenilenebilir → sınırsız değil.
• Petrol/gaz/kömür → yenilenemeyen.
• Güneş/rüzgâr → sürekli akış.
• Kaynak ≠ rezerv.
• Doğal gaz → fosil yakıt.
• Nükleer → yenilenebilir değil.
• Zonguldak → taş kömürü.
• Batı Anadolu → jeotermal.
• Aşırı yer altı suyu → seviye düşüşü.
• Aşırı otlatma → mera bozulması.
• Aşırı avlanma → stok azalması.
• ÇED → proje öncesi.
• Rehabilitasyon → alan iyileştirme.
• Kaynak zenginliği → gelişmişlik garantisi değil.

Doğal Kaynakların Kullanımı Kısa Özeti

yenilenebilir → yönetilirse yenilenir

yenilenemez → stok sınırlı

güneş/rüzgâr → akış

su → verimli kullanım

orman → ekonomik + ekolojik

fosil → emisyon

enerji güvenliği → çeşitlilik

döngüsel ekonomi → kaynak tasarrufu