AYT Psikoloji Kişilik Ders Notu

Kişilik – Ders Notu

Kişilik

Kişilik: bireyin görece tutarlı düşünce, duygu ve davranış örüntüleridir.

Mizaç ve Karakter

Mizaç: biyolojik temelli duygusal eğilimler.

Karakter: değerler ve sosyal öğrenmeyle gelişen özellikler.

Kişilik: daha geniş yapıdır.

Kişiliği Etkileyen Etkenler

• kalıtım
• aile
• kültür
• sosyal çevre
• öğrenme
• yaşam deneyimleri

Kişilik yalnız kalıtımla veya yalnız çevreyle açıklanmaz.

Freud

Psikanalitik yaklaşım.

İd: haz ilkesi.

Ego: gerçeklik ilkesi.

Süperego: ahlak ve vicdan.

Bilinçdışı süreçler ve erken çocukluk önemlidir.

Jung

• kolektif bilinçdışı
• arketip
• içe dönüklük
• dışa dönüklük

Adler

• aşağılık duygusu
• üstünlük çabası
• sosyal ilgi

Davranışçı Yaklaşım

Kişilik: öğrenilmiş davranış örüntüleri.

Pekiştirme ve öğrenme geçmişi önemlidir.

Sosyal-Bilişsel Yaklaşım

Bandura.

Karşılıklı belirleyicilik: kişi + davranış + çevre.

Öz yeterlik: kişinin belirli işi yapabileceğine ilişkin inancı.

Hümanistik Yaklaşım

Maslow: kendini gerçekleştirme.

Rogers:

• benlik
• gerçek benlik
• ideal benlik
• koşulsuz olumlu kabul

Özellik Yaklaşımı

Kişilik, süreklilik gösteren özellik boyutlarıyla açıklanır.

Allport: kişilik özellikleri.

Cattell: 16 faktör.

Eysenck: geniş kişilik boyutları.

Büyük Beşli

• deneyime açıklık
• sorumluluk
• dışa dönüklük
• uyumluluk
• nevrotiklik

Kişiliğin Ölçülmesi

Objektif test: standart soru ve puanlama.

MMPI: objektif kişilik envanteri.

Projektif test: belirsiz uyaranlara verilen yorumlar.

Rorschach: mürekkep lekesi.

TAT: resimlere hikâye.

Kişilik ve Durum

Davranış: kişilik özellikleri + durumun etkisi.

Kişilik tamamen değişmez değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Mizaç → biyolojik eğilim.
• Karakter → değerler/sosyal etki.
• İd → haz.
• Ego → gerçeklik.
• Süperego → ahlak.
• Jung → kolektif bilinçdışı.
• Adler → aşağılık duygusu.
• Bandura → öz yeterlik.
• Rogers → benlik.
• Maslow → kendini gerçekleştirme.
• Cattell → 16 faktör.
• Büyük Beşli → özellik yaklaşımı.
• MMPI → objektif.
• Rorschach ve TAT → projektif.

Kişilik Kısa Özeti

Kişilik, bireyin görece tutarlı düşünme, hissetme ve davranma örüntüleridir. Psikanalitik yaklaşım bilinçdışı süreçleri, davranışçı yaklaşım öğrenmeyi, Bandura kişi-çevre etkileşimini, hümanistik yaklaşım kişisel gelişimi ve özellik yaklaşımı ise kişilik boyutlarını vurgular.